Kháng sinh mới telavancin

Kháng sinh thuộc nhóm penicillin đầu tiên được tìm ra nhằm tiêu diệt S. aureuslà methicillin nhưng một thời gian sau, S. areusđã đốt biến tạo ra chủng đề kháng gọi là MRSA (viết tắt của methicillin - resistant S.aureus). Hiện nay, nhiễm khuẩn MRSA ngày càng tăng và nguy hiểm hơn là MRSA đã kháng lại rất nhiều kháng sinh, không chỉ kháng các kháng sinh bêta - lactam (bao gồm các kháng sinh có cấu trúc là nhân bêta - lactam thuộc nhóm penicillin, cephalosporin và một số kháng sinh khác) mà MRSA còn kháng cả vancomycinlà kháng sinh được xem là dự trữ cuối cùng trong hàng ngũ kháng sinh có khả năng chống lại đề kháng kháng sinh. Vì vậy, hiện nay có một nhu cầu cấp thiết là tìm ra các kháng sinh mới có khả năng trị được MRSA hay nói chung trị được bệnh nhiễm do vi khuẩn gram dương đa kháng thuốcgây ra. Một kháng sinh mới vừa ra đời đang được kỳ vọng là Telavancin.

Telavancin có cấu trúc hoá học gần giống vancomycin (thực tế được bán tổng hợp từ vancomycin). Vancomycin thuộc nhóm plycopeptid, đáng lẽ ra telavancin có gắn thêm nhánh decylaminoethylcó tính thân mỡ(lipophilic) nên telavancin được phân vào nhóm có tên lipoglycopeptid. Cũng nhờ cấu trúc có gắn thêm nhóm thân mỡ mà telavancin có đến hai cơ chế tác dụng tiêu diệt vi khuẩn. Ngoài cơ chế tác dụng giống như vancomycin là ức chế sự tổng hợp vỏ bao con vi khuẩn(không tạo được vỏ bọc vi khuẩn sẽ chết), telavancin còn có thêm cơ chế tác dụng thứ hai là gây phân cực, làm rối loạn chức năng màng tế bào của con vi khuẩn(nhờ nhánh thân mỡ telavancin thâm nhập được vào lớp mỡ của màng tế bào vi khuẩn gây rối loạn). Chính có hai cơ chế tác dụng như vậy mà telavancin có khả năng tiêu diệt vi khuẩn MRSA kháng vancomycin.

Thử trên mô hình nhiễm khuẩn của súc vật, telavancin hiệu quả trong điều trị nhiễm trùng huyết, viêm nội tâm mạc (endocarditis), viêm màng não, viêm phổi do vi khuẩn gram dương đặc biệt là MRSA gây ra.

Nhiều thử nghiệm lâm sàng qua giai đoạn III đã được thực hiện để so sánh hiệu quả gần như tương đương giữa telavancin và vancomycin. Như thử nghiệm ATLAS I và ATLAS II so sánh dùng telavancin tiêm tĩnh mạch (IV) liều 10 mg/kg/ngày so với vancomycin IV 1.000 mg mỗi 12 giờ, thử nghiệm tổng cộng trên 1.867 người cho thấy hiệu quả gần như tương đương.

Telavancin là kháng sinh diệt khuẩn tuỳ thuộc vào nồng độ, có hoạt tính với các vi khuẩn gram dương hiếu khí và kỵ khí. Thuốc thuộc loại gắn kết nhiều với protein huyết tương (đến 93%), thời gian bán thải khoảng 8 giờ. Tác dụng phụ của Telavancin được ghi nhận là thuốc gây cảm giác có vị kim loại ở miệng, buồn nôn, ói, nhức đầu, có thể gây hạ kali máu.

Ngoài telavancin, còn có hai thuốc mới khác cũng thuộc nhóm glycopeptid đang được nghiên cứu để trị bệnh nhiễm khuẩn do MRSA đa kháng thuốc, đó là oritavancin và dalbavancin.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 351, 1 - 3 - 2008, tr 13