Muốn nâng giá trị nông sản, phải làm chủ giống cây trồng
Theo GS.VS. Trần Đình Long, khoa học, công nghệ và đội ngũ trí thức có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao năng lực tự chủ về giống.
Chia sẻ tại Đại hội IX Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam), GS.VS. Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam cho rằng một trong những thành tựu nổi bật của nông nghiệp Việt Nam những năm gần đây là vừa bảo đảm an ninh lương thực, thực phẩm, vừa từng bước nâng cao vị thế nông sản trên thị trường quốc tế.
GS.VS. Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam. Ảnh: Mai Loan.
Theo ông, kết quả xuất khẩu nông sản đạt mức cao cho thấy nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mạnh từ phát triển theo số lượng sang chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng. Trong quá trình đó, giống cây trồng là một trong những yếu tố then chốt.
“Giống mới là nền tảng để tăng năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu của cây trồng”, GS.VS. Trần Đình Long nhấn mạnh.
Ông dẫn chứng, riêng năm 2025, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã công nhận hoặc tự công bố lưu hành 52 giống cây trồng mới, gồm các nhóm cây lúa, lạc, khoai tây, sắn, cây ăn quả, hoa và cây cảnh. Cùng với đó, nhiều giống cây trồng có chất lượng cao, thích ứng tốt và đáp ứng yêu cầu thị trường đang được đưa vào sản xuất.
Đáng chú ý, theo GS.VS. Trần Đình Long, ngành giống cây trồng Việt Nam đang có sự tham gia ngày càng rõ nét của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp không chỉ sản xuất, kinh doanh mà còn đầu tư nghiên cứu, chọn tạo và chuyển giao giống mới.
Từ thực tiễn đó, ông cho rằng cần tiếp tục tăng cường mối liên kết giữa nhà khoa học – doanh nghiệp – người sản xuất, để kết quả nghiên cứu không dừng lại trong phòng thí nghiệm mà nhanh chóng được chuyển thành sản phẩm và giá trị trên đồng ruộng.
Nói về vai trò của Hội Giống cây trồng Việt Nam, GS.VS. Trần Đình Long cho biết sau 25 năm hoạt động, Hội đã tập hợp được lực lượng chuyên gia, nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong lĩnh vực giống cây trồng.
Hội tham gia tư vấn, phản biện chính sách; thúc đẩy bảo tồn nguồn gen, chọn tạo và bảo hộ giống; đồng thời kết nối nghiên cứu với sản xuất, góp phần đưa giống mới vào thực tiễn.
Theo ông, nguồn lực quan trọng nhất của Hội không chỉ nằm ở cơ sở vật chất mà chính là “nguồn lực trí tuệ và mạng lưới chuyên gia”.
Đây là lợi thế để Hội thực hiện tốt vai trò kết nối giữa khoa học, chính sách và sản xuất; tập hợp chuyên gia để nghiên cứu, tư vấn, phản biện, kết nối doanh nghiệp và đưa các giống mới vào sản xuất.
GS.VS. Trần Đình Long cho rằng trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang hướng tới sản xuất xanh, thông minh và phát triển bền vững, ngành giống cần tiếp tục đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ở vị trí trung tâm.
Không chỉ dừng ở việc chủ động nguồn giống, Việt Nam cần từng bước làm chủ công nghệ chọn tạo, nâng cao chất lượng giống, khai thác hiệu quả nguồn gen và phát triển những giống cây trồng có giá trị cao, thích ứng với biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.
“Cầu nối trí tuệ” giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người sản xuất, theo GS.VS. Trần Đình Long, sẽ góp phần quan trọng để ngành giống cây trồng phát triển theo hướng hiện đại, nâng cao giá trị nông sản và bảo đảm an ninh lương thực, thực phẩm quốc gia.
