Khám phá mới về cách thức lây truyền của virus cúm H5N1

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đã có 216 người chết vì cúm gia cầm và 348 người bị nhiễm virus H5N1 tại 14 nước.

Virus cúm gia cầm H5N1 hiện đã lây lan rộng rãi trong các loài gia cầm. Đôi khi, chúng cũng lây từ chim muông sang người.

Điều đáng lo ngại là virus H5N1 có thể biến đổi sang một dạng rất dễ lây từ gia cầm sang người và lây từ người sang người, tạo ra một đại dịch.

Các nhà khoa học phát hiện ra, trước khi nhiễm vào các tế bào trong đường hô hấp trên của người, virus H5N1 phải có khả năng đeo bám vào một cơ quan nhận cảm hình chiếc ô phủ quanh các tế bào hô hấp. Để làm được điều đó, nó phải sản xuất ra một loại protein trên vỏ ngoài liên kết với chuỗi chất hóa học nhóm đường gọi là glycans bên ngoài màng tế bào hô hấp của người.

Dựa trên liên kết hóa học, các nhà nghiên cứu đã phân loại được các chuỗi vật chất này. Ở chim, virus liên kết với alpha (độ sai lệch) từ 2-3 cơ quan nhận cảm, ở người, nó liên kết với  alpha 2-6 cơ quan nhận cảm.

Ở những người nhiễm virus H5N1, các nhà khoa học suy đoán rằng, virus cần một biến đổi nhỏ để có thể liên kết với alpha 2-6 cơ quan nhận cảm. Nhưng không phải mọi alpha 2-6 cơ quan nhận cảm mà virus biến đổi ra đều giống nhau. Một số thì ngắn và có hình nón, một số lại dài và có hình chiếc ô.

Ông Ram Sasisekharan, giáo sư y học và sinh vật học ứng dụng thuộc Học viện Công nghệ Massachusetts tại cho biết: Sự khác nhau về hình dạng có thể giải thích tại sao con người có thể nhiễm cúm H5N1 từ gia cầm mà không dễ lây nhiễm sang người khác.

Cho đến nay, virus cúm gia cầm mới chỉ tìm được một cách liên kết duy nhất với các cơ quan nhận cảm hình nón ở đường hô hấp trên của người. Trong khi đó, theo công trình nghiên cứu khoa học này, phần lớn virus cúm người liên kết với các cơ quan nhận cảm hình chiếc ô ở đường hô hấp trên. Chính vì vậy, các nhà nghiên cứu tin rằng, virus cúm gia cầm H5N1 cần phải thích nghi để có thể chuyển đổi sang các cơ quan nhận cảm hình ô trước khi lây nhiễm rộng từ người sang người.

Hiểu được cơ chế này, chúng ta có thể kiểm soát tốt hơn sự biến đổi của virus H5N1, từ đó có thể điều chế được các loại dược phẩm mới, tốt hơn để điều trị bệnh cúm.

Nguồn: Hoạt động khoa học, 1/2008