Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 04/06/2007 22:12 (GMT+7)

James Watt: Từ thợ cơ khí thành Viện sĩ Viện Hàn lâm của nước Anh

Năm 20 tuổi, Watt được nhận vào làm thợ cơ khí trong trường Đại học Tổng hợp ở thành phố Glaxgâu. Ở đây, ông đã có điều kiện phát huy tài năng sáng chế của mình.

Các bậc tiền bối và những người cùng thời với Watt bị cuốn hút vào việc nghiên cứu một dạng động cơ phổ dụng có tính kinh tế cao để phục vụ cho cuộc cách mạng công nghiệp ở nước Anh và châu Âu. Không kể ngày, đêm, Watt quyết tâm nghiên cứu cải tiến để hoàn thiện loại máy hơi nước do Niucomanh đã sáng chế vào những năm đầu của thế kỷ 18. Watt đã sớm nhận ra nhiều nhược điểm của loại máy hơi này, đó là hiệu suất của máy còn thấp. Ông đã sáng chế ra bình ngưng tụ hơi nước để làm tăng hiệu suất của máy. Năm 1765, Watt bắt đầu chế tạo và thử nghiệm. Tới năm 1768, chiếc máy hơi nước kiểu mới đầu tiên ra đời. Và một năm sau ông nhận được bằng phát minh “Những phương pháp giảm sự tiêu thụ hơi nước – và tức là giảm chất đốt trong các máy dùng nhiệt”.

Trên cơ sở sáng chế nói trên, Watt tiếp tục cải tiến, hoàn thiện và sáng chế ra nhiều bộ phận quan trọng khác của máy như bộ phận ly tâm điều chỉnh lượng hơi nước, ngăn kéo hơi, áo hơi bao quanh xilanh, xilanh tác động kép... Năm 1774, ông chế tạo động cơ hơi nước tác động đơn. Năm 1784, ông đã chế tạo thành công chiếc động cơ hơi nước phổ dụng tác động kép với vòng quay liên tục (được gọi là “máy hơi nước của Watt”. Đây là mẫu động cơ hơi nước đầu tiên có hiệu quả kinh tế cao, được dùng rộng rãi và đóng vai trò to lớn trong thời kỳ tiến lên sản xuất bằng máy móc ở châu Âu. Một lần nữa ông được nhận bằng phát minh mới về “động cơ hơi nước thông dụng”.

Từ đó, ông tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện nhiều chi tiết của máy hơi nước. Theo thống kê, cho tới năm 1826, ở nước Anh đã có hơn 1500 động cơ hơi nước kiểu Watt hoạt động trong nhiều ngành kinh tế, nhất là trong lĩnh vực xây dựng, giao thông, hầm mỏ... Đặc biệt, dựa theo nguyên lý của Watt, nhà sáng chế người Mỹ Robe Phuntơn (1765 – 1815), lần đầu tiên đã chế tạo ra chiếc tàu thủy động cơ hơi nước có bánh quay. Đó là chiếc tàu “Clêmăng” nổi tiếng trong lịch sử. Kế tiếp đó là những đầu máy hơi nước ra đời. Một kỷ nguyên hơi nước bắt đầu.

Ngoài những cống hiến cho động cơ và máy móc, Watt còn lập ra đơn vị công suất là mã lực, chế tạo dụng cụ đo: áp kế thủy ngân, chân không kế thủy ngân, áp kế để đo áp suất lò hơi.

Mặc dù con đường học vấn của Watt không được liên tục và hoàn hảo, nhưng với những công trình sáng chế của mình, ông đã được những người cùng thời kính nể và được liệt vào danh sách những học giả uyên thâm của nước Anh. Năm 1785, ông trở thành hội viên Hội hoàng gia Luân Đôn (tức Viện Hàn lâm khoa học Anh), và năm 1814, Viện Hàn lâm khoa học Paris (Pháp) đã phong ông làm viện sĩ. Tên ông đã được đặt cho đơn vị công suất là “Watt” (W).

Karl Marx đã đánh giá ý nghĩa xã hội về các công trình sáng chế của Watt như sau: “ Chỉ với phát minh máy hơi nước tác động kép phổ dụng của Watt, đã xuất hiện chiếc động cơ đầu tiên chỉ dùng nước và than mà đã tạo ra được động lực lớn, còn sức mạnh của nó thì hoàn toàn do con người điều khiển... Thiên tài vĩ đại của Watt là ở chỗ chiếc máy hơi nước của ông không phải chỉ là một sáng chế cho một vài mục đích đặc biệt, mà là một loại động cơ phổ dụng cho một nền công nghiệp lớn đang phát triển.. .”. Watt mất năm 1819, thọ 83 tuổi.

Năm 1932, Viện Hàn lâm khoa học Anh đã đặt ra “Huy chương vàng James Watt” để làm giải thưởng cho những nhà bác học có công lớn trong ngành chế tạo máy.

Xem Thêm

Tin mới

VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.