Ig nobel hay sự hài hước của các khoa học gia

Đôi nét về IgNobel

Hầu như ai cũng biết đến giải Nobel, được trao cho những người có đóng góp vĩ đại cho loài người như Albert Eistein và công thức nổi tiếng E = mc ², nhưng những điều thú vị trong giải Ig Nobel thì không phải ai cũng biết tới.

Mộ Alfred Nobel

Tiếp đầu ngữ “Ig” bắt nguồn từ chữ "ignoble" có nghĩa là tầm thường, hèn mọn, phát âm chính thức được sử dụng trong nghi lễ là "ig no - BELL".

Giải thưởng Ig Nobel lập ra nhằm khuyến khích trí tưởng tượng và kêu gọi nhân loại quan tâm tới khoa học. Đồng thời, biểu dương sự dũng cảm dám làm mình độc đáo, hài hước trước công chúng vì những cá nhân tham gia phần lớn là các nhà khoa học danh tiếng, nhiều người nằm trong danh sách ứng cử viên giải Nobel. Không những thế, các công trình đó còn thể hiện những ý tưởng kỳ lạ, và xét về lý thuyết, rất khoa học khiến người đọc phải suy nghĩ. Cuối cùng, với giải Ig Nobel, giới khoa học muốn thể hiện rằng, họ cũng hiểu thế nào là sự hài hước của cuộc sống, họ muốn xua tan câu chuyện hoang đường rằng các nhà khoa học đều là những con người rất tẻ nhạt.

Hàng năm, trường Đại học danh tiếng Harvard (Mỹ) trao khoảng 10 giải cho các công trình trong nhiều lĩnh vực, số giải có thể thay đổi theo từng năm. Lễ trao giải có sự tham gia của các nhà khoa học từng đoạt giải thưởng Nobel. Giải được tạp chí khoa học The Annals of Improbable Research(Mỹ) tài trợ, với các nhà đồng tài trợ là Hội Vi tính Harvard, Hội Khoa học viễn tưởng Harvard, Hội Sinh viên vật lý Harvard. Nhà xuất bản Orion London (Anh) cũng đã cho ra mắt một cuốn sách về giải Ig Nobel.

Buổi trao giải diễn ra như thế nào?

Một thông lệ đã thành truyền thống tại các lễ trao giải đó là màn trình diễn “tàu bay giấy”. Sau lời chào mừng của MC (người dẫn chương trình), các khách mời danh dự và ban tổ chức sẽ tiến hành phi các tàu bay giấy lên sân khấu.

Giáo sư Roy Glauber (Nobel vật lý 2005) xuất hiện tại lễ trao giải với bộ dạng hài hước

Màn trình diễn này đôi khi cũng gặp sự cố, ví dụ như tại lễ trao giải năm 2005, giáo sư vật lý người Mỹ Roy Glauber, người nhận trách nhiệm quản lý “cái chổi truyền thống” và quét sân khấu đã vắng mặt mà không báo trước. Sau đó ban tổ chức mới biết giáo sư có việc bận đột xuất phải đi Stockholm để nhận... giải Nobel vật lý năm đó.

Thông thường, các nhà khoa học đoạt giải sẽ phải lên sân khấu diễn thuyết về công trình của mình trong thời gian không quá... 24 giây và tóm tắt nội dung của phát minh bằng một câu gồm có 7 từ. Tiếp theo, Hội đồng Ig Nobel lần lượt công bố danh sách những người được giải.

Những ứng viên đoạt giải sẽ được ban tổ chức tặng một chiếc huy chương bằng thiếc và một bằng chứng nhận do chính những người đoạt giải Nobel của ngành khoa học đó trao tặng.

Bảng tuần hoàn hóa học bằng gỗ đầu tiên trên thế giới

Những ai có thể giành giải Ig Nobel?

Robert (trái), giải Nobel y học 1993 và Glauber, Nobel vật lý 2005 tham dự lễ trao giải Ig Nobel 2006

Ai cũng có được đề cử giải này nếu họ có công trình nghiên cứu nào độc đáo, hài hước, về mặt lý thuyết rất khoa học khiến người ta phải suy nghĩ. Bạn cũng có thể tự đề cử, tuy nhiên cho đến nay chỉ có một ứng cử viên tự đề cử đoạt giải.

Mỗi năm, Hội đồng Ig Nobel nhận được khoảng 5.000 đề cử, họ có trách nhiệm lựa chọn người thắng cuộc trong số các ứng cử viên. Hội đồng gồm các nhà khoa học (một số đã từng đoạt giải Nobel), các nhà báo khoa học, các vận động viên, các quan chức và một số cá nhân nổi tiếng.

Hội đồng thường tiếp xúc riêng với từng người chiến thắng trước khi trao giải để họ có cơ hội từ chối. Việc rất ít người từ chối giải thưởng và đồng ý tham dự lễ trao giải tại ĐH Harvard bằng tiền túi của chính bản thân là minh chứng cho uy tín ngày càng tăng của Ig Nobel.

Trái ngược với những gì bạn hình dung sau khi đọc xong danh sách người đoạt giải, rất nhiều người “ung dung” đến nhận giải. Những ai không đến dự được thì gửi bài diễn văn nhận giải được ghi âm đến. Trong khi đó một số người không “mặt dày” bằng lại coi giải thưởng là sự xúc phạm đến công sức của họ, không đến dự, chế giễu lễ trao giải.

Trị giá của giải thưởng?

Phần thưởng Ig Nobel năm 2002

Phần thưởng năm 2002 là một viên gạch lát nền màu trắng đề chữ “Ig Nobel Prize” màu đen, trên viên gạch dựng một chiếc cột dài 8 inch (khoảng 20 cm) cắm bộ răng đang cười rất tươi. Còn phần thưởng năm 2006 là những mẩu vàng dài vài nano mét!

Lễ trao giải Ig Nobel hàng năm được tổ chức vào tháng 10 tại Nhà hát Sanders, trường Đại học Harvard. Nhà hát này được xây dựng dựa trên cảm hứng của Nhà hát Sheldonian của Christopher Wren tại Oxford, Anh, có sức chứa 1166 người và có thiết kế “180° độc đáo” cho phép nhìn được sân khấu ở cự ly rất gần. Nhà hát đã được vinh dự đón tiếp nhiều người nổi tiếng như Thủ tướng Anh Winston Churchill, Tổng thống Mỹ Theodore Roosevelt, Mục sư Martin Luther King.