Hòn Hèo (Khánh Hoà): Voọc chà vá kêu cứu

Phát hiện chấn động

Từ “chỉ điểm” của anh Lâm Tùng Quế, Giám đốc Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Củ Chi (TP.HCM), sau chặng đường hơn 500 km, chúng tôi đặt chân đến bán đảo Hòn Hèo, thuộc địa bàn huyện Ninh Hoà, tỉnh Khánh Hoà. Bán đảo Hòn Hèo là dải rừng ven biển trải dài trên địa bàn 7 xã của huyện Ninh Hoà. Ngoài voọc chà vá chân đen, đoàn cán bộ khảo sát của Viện Điều tra quy hoạch rừng (Bộ NN&PTNT) còn phát hiện hai loài động vật quý hiếm có mức độ nguy cấp toàn cầu gồm phượng hoàng đất và culi nhỏ.

Ông Phan Huy Thắng, Chi cục trưởng Chi cục kiểm lâm tỉnh Khánh Hoà nhấn mạnh: “Đàn voọc được phát hiện là sự kiện chấn động. Ngoài giá trị bảo tồn còn mang lại cơ hội, lợi ích rất lớn không chỉ cho cộng đồng dân cư huyện Ninh Hoà mà cả toàn ngành du lịch tỉnh Khánh Hoà”.

Trăm đường đạn toả

Tại khu vực dốc Rồng, xã Ninh Phú, ông Lê Phú Toại, một trong những người dân có công rất lớn trong việc giúp các nhà khoa học khẳng định sự tồn tại của đàn voọc, cho biết: “Bây giờ đang là mùa mưa, là thời điểm đàn voọc thực hiện thiên chức duy trì nòi giống. Lúc này đây, bẫy bọng, họng súng của vô số phường săn đang đợi voọc”.

Chỉ những cánh rừng xiêu vẹo, nham nhở vết cháy xém trên đỉnh núi Hòn Ông (xã Ninh Tân), người đàn ông từng một thời hạ sát hàng chục con voọc quắc mắt: “Người ta đẵn rừng để đốt than đấy. Số khác đẵn rừng dò tìm mảnh bom, vỏ đạn của chiến tranh còn sót lại. Những đường đạn vô hình này là mối nguy lớn của đàn voọc. Rừng bị tàn phá, thu hẹp trừng nào thì số phận voọc nguy cấp từng nấy”.

Chúng tôi tiếp tục cuộc hành trình, ông Toại nhắc nhở: “Quanh khu vực này, ai cũng có thể là thợ săn. Mấy hôm rồi kiểm lâm có chiến dịch lên cả thảy tạm thời án binh bất động. Vào rừng cẩn thận coi chừng đạp đúng bẫy”.

Vào sâu trong rừng, chúng tôi gặp Hải, một trong nhiều thợ săn có thành tích phá sơn lâm, sát hại voọc có tiếng ở rừng Hòn Hèo. Hỏi săn bằng gì, thay câu trả lời, Hải vào trong lấy ra khẩu súng săn tự chế lên nòng viên đạn được nhồi trên 70 viên bi khoe: “Bóp cò, đạn nổ, những viên bi sẽ tung ra các hướng, con thú chạy đường nào cũng không thoát”.

Con voọc bị tóm gần đây nhất ở Hòn Hèo theo “hiểu biết” của Hải xảy ra vào trung tuần tháng 9 - 2007, tại khu vực Đá Bàn. Hai mẹ con nhà voọc vô phước mắc chân vào chiếc bẫy kẹp lò xo đã bị gã thợ săn lạnh lùng chĩa súng vào đầu bóp cò, sau đó tiến hành cạo lông, mổ bụng ngâm rượu theo đơn đặt hàng của một đại gia Sài Gòn đặng tẩm bổ.

“Cao khỉ tốt một thì cao voọc quý gấp chục lần vì voọc hiếm hơn, thông minh giống người hơn mà”. Hải lạnh lùng khoe có mùa “vô đậm”, dư tiền sắm xe máy, ăn xài xả láng nhờ tiền thu được sau khi “gả” hơn 20 bộ cốt voọc.

Hy vọng mong manh

Trước khuyến cáo của Trung tâm Tài nguyên và Môi trường lâm nghiệp, Trung tâm cứu hộ các loài linh trưởng tai TP.HCM (Hội động vật Frankfurt - Đức); UBND tỉnh Khánh Hoà đã chỉ đạo Chi cục kiểm lâm tỉnh xúc tiến xây dựng giải pháp bảo vệ đàn voọc. Nhưng điều này không thể giúp “linh hồn” của Hòn Hèo tránh khỏi ánh mắt dòm ngó thèm thuồng của đám phường săn.

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, chuyên gia Trung tâm cứu hộ thú linh trưởng Cúc Phương cảnh báo: “Nếu được bảo tồn trong tình trạng hiện nay thì sự hiện diện của đàn voọc chà vá chân đen tại Hòn Hèo sớm muộn cũng bị xoá sổ”.

Hiện nay, để không còn cảnh voọc bị xả thịt nấu cao, ngâm rượu, lãnh đạo chi cục kiểm lâm nhấn mạnh sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp cùng bộ đội biên phòng và địa phương tăng cường tuần tra, tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia bảo vệ loài động vật quý hiếm trên địa bàn. Biện pháp này liệu có khả thi khi đàn voọc đang được mấy ông bà chủ các khu du lịch hay đại gia khoái nuôi thú cảnh đánh tiếng sẵn sàng trả hơn chục triệu đồng cho đôi voọc còn sống.

Nguồn: KH&ĐS, số 94, 5 - 10 - 2007, tr 3