Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 09/06/2008 17:04 (GMT+7)

Giới thiệu sách hay: Vũ trụ huyền diệu

Ông là GS.TS. Nguyễn Quang Riệu, Giám đốc nghiên cứu danh dự của Trung tâm nghiên cứu khoa học Pháp (CNRS, nơi đã từng có gần hai chục nhà khoa học được nhận giải thưởng Nobel) - là một chuyên gia gốc Việt đã có trên 50 năm làm việc tại Pháp . Ông là người luôn hướng về quê hương, thường xuyên về nước cùng với các nhà thiên văn học quốc tế để mở Hội thảo, giảng bài, trao học bổng, nói chuyện khoa học… Đặc biệt ông đã dành rất nhiều tâm trí để xuất bản tại Việt Nam những tác phẩm xuất sắc về Thiên văn học. Không kể tới giáo trình Thiên văn học, còn có hàng loạt sách phổ biến khoa học về lĩnh vực này đã ra mắt bạn đọc trong nước ( Vũ trụ - Phòng thí nghiệm thiên nhiên vĩ đại, Lang thang trên dải Ngân Hà, Sông Ngân khi tỏ khi mờ, Bầu trời tuổi thơ) Tuy nhiên theo tôi cuốn Vũ trụ kỳ diệulà hay hơn cả , bởi vì hình như trước khi trả lại chỗ ngồi tại Đài Thiên văn Paris ông đã dồn hết tâm trí gửi gắm cho bạn đọc mọi điều tâm huyết về sự huyền diệu của vũ trụ mà ông đã dành gần hết cuộc đời để tham gia khám phá. Tuy sống xa quê hương lâu năm nhưng tiếng Việt của ông không chỉ chính xác về khoa học mà còn duyên dáng, uyển chuyển về văn học. Đó là sự cần mẫn tu luyện tiếng Việt, chữ Hán và hơn hết là một tấm lòng luôn hướng gắn bó với nhân dân, với đất nước.

Cố GS.VS Nguyễn Văn Đạo trước khi vội vã đi xa sau một tai nạn giao thông rất thương tâm đã kịp viết những lời giới thiệu sâu sắc và đầy tình cảm cho cuốn Vũ trụ huyền diệu. Ông viết : Trong cuốn sách này, Vũ trụ bao la hàm chứa biết bao điều bí ẩn, kỳ thú đã được trình bày một cách dễ hiểu, hấp dẫn qua ngòi bút tài hoa của nhà thiên văn học nổi tiếng gốc Việt…Có thể nói vắn tắt về ông như một nhà khoa học uyên bác, đồng thời là một con người luôn luôn sống, nghĩ về mọi người, luôn luôn gần gũi với người dân, gắn bó với quê hương đất nước, “luôn luôn giữ gìn được cốt cách phương Đông và ý thức dân tộc” như người dân quê Hải Phòng của ông đã nhận xét rất chính xác.

Tôi quen biết GS. Riệu đã lâu và gần đây có dịp đến thăm gia đình ông tại Paris . Tuy tuổi đã cao nhưng nhiều năm qua ông vẫn ngày ngày làm việc tại Đài Thiên văn Paris vì sự níu kéo của các đồng nghiệp Pháp đối với con người vừa tài ba vừa rất đôn hậu này. Trong ngôi nhà khá hiện đại của ông toàn các hình ảnh của Việt Nam , trong đó có những bức tranh quý hiếm của danh họa Nguyễn Gia Trí. Chị Minh Ngà - vợ anh, và cháu Quang Tuấn - con anh là hậu phương vững chãi cho cuộc đời gian khổ của anh trong việc khám phá các tinh hà xa xôi, kể cả chòm sao Thiên Nga ở cách Trái đất tới 30 000 năm ánh sáng (mà mỗi năm ánh sáng tương đương với 9 461 tỷ km!). Ông nói với tôi mong sao cho cuốn sách đến tay được nhiều người đọc, vì đó là sự đúc kết tâm trí gần như cả cuộc đời ông dành cho sự huyền diệu của vũ trụ.

Bí quyết viết sách phổ biến khoa học mà tôi chiêm nghiệm từ các tác phẩm của GS. Nguyễn Quang Riệu là Ai đọc cũng có thể hiểu nhưng ai đọc cũng thấy nhiều điều mới lạ và bổ ích. Đấy là chuyện thật khó , nhất là với các thiên hà xa xôi như chuyên môn của ông hoặc với các sinh vật không nhìn thấy như chuyên môn của tôi. Tôi viết sách phổ biến khoa học luôn lấy sách của ông làm mẫu và cố gắng học hỏi ông. Thật vậy, những chuyện ông viết đâu dễ gì diễn đạt cho những người bình thường hiểu được. Nào là, Những ngôi sao nhân tạo, Đồng hồ nguyên tử, Plasma và năng lượng hạt nhân, Phản ứng nhiệt hạch, Bức xạ vô tuyến trong vũ trụ, Nguyên tố phoỉo biến nhất trong vũ trụ, Khám phá bầu trời trên bước sóng vi ba, Tàn dư những vụ sao nổ, Tín hiệu vô tuyến của những thiên hà xa xôi, Ước mơ tới Cung trăng, Ngân hà- một phòng thí nghiệm phong phú, Bức xạ maser, Nhà thiên văn kiêm hiệp sĩ nếm rượu vang, Thiên nga ngắc ngoải, Phượng hoàng tái sinh, Đo đạc khoảng cách vũ trụ, Hải đăng trong vũ trụ, Thử nghiệm Thuyết tương đối, Ấnh sao bị lão hóa, Bầu trời Nam bán cầu, Những ngọn đèn pha trong vũ trụ, Kỷ nguyên mới của kính thiên văn, Vệ tinh nhân tạo lạnh nhất, Săn tìm phân tử liên quan đến sự sống, Nghe lỏm tín hiệu vô tuyến của những nền văn minh trong dải Ngân hà, Thám hiểm Hệ Mặt trời, Những hành tình ngoài Hệ Mặt trời, Nguy cơ thiên thạch, Phi thuyền bắn phá sao chổi, Vũ trụ quan hiện đại, Vũ trụ sơ sinh, Những nghịch lý và kỳ quan trong vũ trụ, Khí hậu bị đảo lộn, Tôn giáo và khoa học… Toàn những chuyện hấp dẫn nhưng thật khó diễn giải. Tác giả đã rất có lý khi dành hẳn 7 trang cuối cách để giải đáp các thuật ngữ khoa học, từ các thuật ngữ thông thường nhưng thường hiểu thiếu chính xác như Phân tử, Ngân hà, Thiên hà, Thiên thạch, Ôzôn, Đồng vị, Big Bang, Hiệu ứng nhà kính, Sóng vi ba,Sao chổi…đến những thuật ngữ rất xa lạ như Vạch phổ 21 cm, Thấu kính hấp dẫn, Plasma, Quasar, Maser, GPS, Dây vũ trụ,Lỗ đen, Sao lùn trắng, Sao nơtron, Phản vật chất, Ngôi sao laser, Nghịch lý Fermi, Bức xạ phông vũ trụ, Bức xạ synchrotron…Ai đọc đến từ ngữ nào khó hiểu chỉ cần mở phần Chú giả thuật ngữ để xem trước khi đọc tiếp các phần khác.

Chỉ qua 186 trang sách khổ 14 x 24cm mà mỗi chúng ta dù ở bất kỳ cương vị nào, nghề nghiệp gì, trình độ cao hay thấp đều có thể tiếp nhận được những hiểu biết vừa sâu sắc, vừa mới mẻ lại vừa dễ hiểu. Chúng ta có thể tự giải đáp cho mình, giải đáp cho con cháu biết bao thắc mắc khi nhìn lên bầu trời đêm xa xăm và đầy bí hiểm. Chúng ta sẽ thấy hào hứng thêm biết bao về một ngành khoa học luôn luôn mới mẻ và đầy lý thú- Thiên văn học. Thật tiếc là lần xuất bản này quá ít, chỉ có 1000 bản, liệu những ai có may mắc sớm có trong tay cuốn sách với rất nhiều ảnh màu mà giá bán chỉ co 40 000 đồng này?

Xem Thêm

Kỷ niệm 5 năm thành lập báo điện tử Tầm nhìn
Tại Lễ kỷ niệm thay mặt Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, ông Phan Tùng Mậu đã chúc mừng tập thể cán bộ, phóng viên báo điện tử Tầm Nhìn nhân dịp 5 năm thành lập, ghi nhận những thành quả mà...
Chiến thắng vĩ đại mùa Xuân 1975
Chiến dịch lịch sử  Lúc này, tập đoàn phòng ngự lớn của địch ở Sài Gòn - Gia Định tuy số lượng còn đông nhưng đã bị chia cắt, cô lập cao độ và sức chiến đấu đã giảm sút hẳn. 
Vẻ đẹp đặc hiệu của nhà trí thức
Vàng là đẹp, là quý giá. Nhưng không phải vàng nào cũng giá trị như nhau? Có vàng thật, có vàng giả, có cả mạ vàng như thật. Học thức và bằng cấp cũng vậy. Có học thật, có học giả, có bằng thật, có bằng giả như thật. Đại...
Mùa Xuân là Tết trồng cây
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đề xướng, tổ chức, xây dựng Tết trồng cây trở thành một phong trào quần chúng rộng rãi, sôi nổi và bền vững. Tháng 11-1959, nhân đợt thi đua lấy thành tích mừng Đảng ta 30 tuổi, Chủ tịch Hồ Chí Minh...
Bác Hồ vui Tết đón Xuân trong lòng Tổ quốc
Tết Mậu Tý (1948) Tết mừng chiến thắng Thu Đông năm Đinh Hợi phá tan cuộc tấn công của giặc Pháp lên Việt Bắc và phấn khởi mừng thọ Bác Hồ 58 tuổi: Chính phủ họp nghe Bộ Quốc phòng báo cáo chiến thắng giặc Pháp tại An toàn khu.
Đại tướng Lê Trọng Tấn - Những ngày đầu cách mạng
Giữa năm 1942, tôi đến một cơ sở cách mạng ở làng Lương Yên. Đang nói chuyện thì một quân nhân trong bộ đồ nhà binh Pháp ở phía cổng đi vào. Tôi lánh sang buồng bên cạnh nói chuyện với các em đang học. Khi người ấy về, chủ...

Tin mới

Lâm Đồng: Hội thảo giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy
Sáng ngày 18/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng”. Hội thảo có sự tham dự của đại diện các sở, ban, ngành, địa phương, các cơ quan chuyên môn, chuyên gia, nhà khoa học và các đơn vị có liên quan.
Hải Phòng: Liên hiệp hội làm việc với Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch
Sáng 17/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) thành phố đã làm việc với Đoàn công tác của Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch (IDEP), nhằm tăng cường mối quan hệ hợp tác trong hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, tư vấn, phản biện và giám định xã hội góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn thành phố.
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ chuyển giao vai trò chủ nhà APEC 2027
Sáng 19/11, tại Thâm Quyến, trong khuôn khổ Hội nghị các Nhà Lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà Năm APEC 2027 từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, đánh dấu thời khắc quan trọng, chính thức khởi động Năm APEC Việt Nam 2027.
49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.