Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ sáu, 24/12/2010 21:06 (GMT+7)

Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Giao, nhà giáo – nhà khoa học tài năng, nhà hoạt động xã hội tận tâm

Để chuẩn bị đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật có trình độ cao cho miền Nam, năm 1968 ông được cử sang làm nghiên cứu sinh (NCS) tại Trường đại học Tổng hợp Quốc gia Matxcơva (MGU) ở Liên Xô theo diện Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam . Người hướng dẫn làm Luận văn là GS D.D. Ivanenko, nhà vật lý nổi tiếng, một trong hai nhà vật lý vào đầu những năm 20 của thế kỷ XX, đã đề xuất về sự tồn tại của hạt nơtron trong hạt nhân nguyên tử. Tháng 1 năm 1972, Nguyễn Ngọc Giao bảo vệ thành công Luận án Tiến sĩ, và là một trong những người đầu tiên nhận bằng PhD ở Liên Xô, theo mô hình Anh - Mỹ. Năm 1973 – 1974 ông lại được cử sang Matxcơva làm tiếp thực tập sinh cao cấp tại MGU và sau đó giảng dạy tiếp ở trường ĐHTH Hà Nội đến ngày giải phóng.

Tháng 9-1975, ngay sau khi miền Nam được hoàn toàn giải phóng, ông được cử về công tác tại Trường đại học Khoa học Sài Gòn, về sau thành ĐHTH TP. Hồ Chí Minh. Ngoài công tác giảng dạy ông vừa đảm nhiệm chức trách Phó Chủ nhiệm Khoa rồi năm 1986 là Chủ nhiệm khoa Vật lý, sau khi nhận học hàm Phó GS năm 1984. Năm 1990 ông được bầu làm Hiệu trưởng ĐHTH TP. Hồ Chí Minh và đến 1992 ông được phong học hàm GS. Khi ĐHQG TP Hồ Chí Minh được thành lập ông được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc phụ trách công tác nghiên cứu khoa học và quan hệ quốc tế. Trong hơn 10 năm (1990 – 2001) GS Nguyễn Ngọc Giao là Uỷ viên Hội đồng tổ chức các trường đại học khối Pháp ngữ AUPELF-UREF (Conseil d’ Administration), nay là AUF… Từ 2000 đến 2003 ông là Chủ tịch Tổ chức đại học khối Pháp ngữ khu vực châu Á – Thái Bình Dương (CONFRASIE).

Trong gần nửa thế kỷ GS Nguyễn Ngọc Giao có nhiều cống hiến trong các lĩnh vực giáo dục – đào tạo, nghiên cứu khoa học và hoạt động xã hội, những năm giảng dạy ở đại học, lĩnh vực mà ông đảm nhiệm trải rất rộng, từ các môn Toán cho Vật lý (Đại số, Giải tích, Lý thuyết nhóm), các môn Vật lý lý thuyết (Lý thuyết trường, Lý thuyết Hạt cơ bản, Trường hấp dẫn) đến Triết học trong Vật lý. Các giáo trình do ông viết cho các môn đã nêu được nhiều sinh viên sử dụng trong học tập nhiều năm, đặc biệt các tỉnh phía Nam . Ngoài công tác giảng dạy và quản lý, GS Nguyễn Ngọc Giao đã dành nhiều công sức cho nghiên cứu khoa học và đào tạo đội ngũ kế cận. Ông đã công bố trên 40 công trình về lý thuyết hạt cơ bản và vũ trụ học trên các tạp chí khoa học và các hội nghị khoa học. Ông đã hướng dẫn tốt nghiệp cho nhiều Cử nhân, Thạc sĩ và 2 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ.

Là một nhà khoa học ở một nước, mà trình độ học thuật còn xa với thế giới, GS Nguyễn Ngọc Giao rất coi trọng công tác phổ biến kiến thức khoa học cho quảng đại quần chúng, ông viết nhiều sách phổ biến kiến thức vật lý, trong đó có nhiều cuốn được tái bản nhiều lần: 1, - Tìm hiểu thế giới nguyên tử, NXB TP. HCM (1984; 2. - Hạt nhân nguyên tử, NXB GD (1997) tái bản (1998).; 3. – Vũ trụ được hình thành thế nào?, NXB GD (1997), tái bản lần thứ 7 (2006, NXB ĐHQG TP. HCM (2009: 4. - Những điều kỳ thú về các hình thái hỗn loạn – chaos, NXB GD (1998), tái bản (1999).; 5. – Văn minh ngoài Trái Đất, NXB GD (1999), tái bản lần 5 (2005).; 6. - Hạt cơ bản và Vũ trụ học, NXB ĐHQG TP. HCM (2001); 7. – Thông tin, Computer và thực tại vật lý, NXB ĐHQG TP. HCM (2008). Ngoài ra, GS Nguyễn Ngọc Giao còn tích cực tham gia báo cáo các thành tựu khoa học mới tại nhiều câu lạc bộ quần chúng hay các trường học tại TP. Hồ Chí Minh.

Hoạt động xã hội, nghề nghiệp của GS Nguyễn Ngọc Giao cũng là đặc điểm nổi bật trong sự nghiệp của ông trong hơn 20 năm qua. Năm 1987, ông đã tham gia thành lập Hội Vật lý TP. HCM và liên tục giữ trọng trách Phó Chủ tịch Hội nhiều nhiệm kỳ… Từ 1990 ông là uỷ viên thường vụ Hội Vật lý Việt Nam, và giữ trọng trách Phó Chủ tịch Hội Vật lý hai nhiệm kỳ. Năm 2002 ông trúng cử Chủ tịch Liên hiệp Hội KH&KT TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 4 (2002 – 2007) và tái đắc cử Chủ tịch nhiệm kỳ 5 (2007 – 2012). Ông là Uỷ viên Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các hội KH&KT Việt Nam từ 2002, nhiệm kỳ 5 (2004 – 2009), và nhiệm kỳ 6 (2010 – 2015)… Ông là Phó Chủ tịch UBMTTQ VN TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 8 (2004 – 2009) và nhiệm kỳ 9 (2010 – 2014).

Do những đóng góp quan trọng và liên tục trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, nghiên cứu, quản lý khoa học và hoạt động xã hội, ngoài danh hiệu Nhà giáo Ưu tú (1990) và Nhà giáo Nhân dân (2002), ông được tặng Huân chương Lao động hạng II (2000), hạng III (1995), Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng III (1985). Huân chương “Cành cọ hàn lâm” Pháp (1998) và nhiều Huy chương, Kỷ niệm chương, Bằng khen của các cấp.

GS.TS Nguyễn Ngọc Giao đã bước qua ngưỡng tuổi 70 “xưa nay hiếm”, nhưng chúng ta tin rằng ông còn cống hiến nhiều và lâu dài cho sự nghiệp giáo dục – đào tạo và nghiên cứu khoa học, cũng như cho các hoạt động xã hội khác. Những thành quả đã đạt được chứng tỏ ông là một thầy giáo, một nhà khoa học tài năng và nhà hoạt động xã hội tận tâm. Những thành công của ông đều có sự đóng góp của bà Vũ Thị Quy, người bạn đời rất mực thuỷ chung, một cô gái Hà Nội chính hiệu và là một trong những “hoa khôi” của khoa Vật lý của ĐHTH Hà Nội.

Chúng tôi, Ban biên tập Vật lý Ngày nay, Bộ môn Vật lý lý thuyết ĐHQG Hà Nội, và những người đồng nghiệp một thời gần gũi và cũng là những bạn bè thân thiết, xin chúc GS và gia đình mạnh khoẻ hạnh phúc và chúc GS tiếp tục đóng góp sức lực và trí tuệ cho sự phục hưng giáo dục của nước nhà.

GS.TSKH Nguyễn Xuân Hãn, GS.TSKH Lê Minh Triết, GS.TSKH Đào Vọng Đức, GS.TSKH Trần Hữu Phát, GS.TSKH Nguyễn Văn Hùng, GS.TS Nguyễn Văn Thoả, GS.TS Nguyễn Quang Báu, TS Phạm Thúc Tuyền, PGS. Phạm Công Dũng, PGS.TS. Nguyễn Đình Dũng.

Xem Thêm

Tin mới

49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.