Đường lưỡi bò và tham vọng bành trướng biển Đông

Trước đây, Trung Quốc đã đưa ra những yêu sách tương tự với Malaysia tại Bãi James, đối với Indonesia tại vùng biển gần đảo Natuna, và đối với Việt Nam tại Bãi Tư Chính và Thanh Long. Những đòi hỏi này cùng với các sự kiện Bãi Cỏ Rong và Bình Minh xóa bỏ mọi nghi ngờ rằng Trung Quốc đang tìm cách bành trướng sự kiểm soát của họ ra rất xa khu vực đang tranh chấp là Quần đảo Hoàng Sa, Quần đảo Trường Sa, bãi cạn Scarborough và các vùng nước liên quan.

Một đặc tính chung ở các tuyên bố và tranh cãi này là chúng đều liên quan đến các vùng nước bên trong vùng "chữ U" mập mờ mà Trung Quốc đã đưa vào bản đồ của họ trong thế kỷ 20 vừa qua. Theo năm tháng, đường chữ U dần dần bành trướng đến khi nó bao trùm phần lớn biển Đông, vào đến tận bên trong bờ biển của các nước khác chỉ chừa lại chưa đầy 100 hải lý cho các nước này, mà không hề có một lập luận nào dựa trên luật pháp hay thông lệ quốc tế.

Dù Việt Nam, Philippines, Malaysia, Indonesia và Brunei đều bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chính sách bành trướng này, hai nước Việt Nam và Philippines, là những nước gần Trung Quốc nhất, sẽ bị sự bành trướng Trung Quốc đe dọa nhiều nhất vì một số lý do.

Thứ nhất, rõ ràng không gian biển của hai nước này sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất.

Thứ nhì, nếu Trung Quốc không đòi các vùng biển của Việt Nam và Phillippines, thì yêu sách của họ về các vùng biển của Malaysia, Indonesia và Brunei sẽ sụp đổ. Điều này có nghĩa trong khi Trung Quốc có thể nhượng bộ ở cực nam của đường chữ U kỳ dị để cầm chân cho Malaysia, Indonesia và Brunei im lặng khi họ xử lý Việt Nam và Philippines trước, họ không thể làm điều ngược lại và bỏ yêu sách trong vùng nước của Việt Nam và Phillipines để giành khu vực cực nam của đường chữ U. Dĩ nhiên, nếu Trung Quốc áp đặt được yêu sách của họ lên Việt Nam và Philippines thì sẽ đến lượt Malaysia, Indonesia và Brunei.

Trở lại với các tuyên bố chủ quyền quá đà của Trung Quốc, các vùng biển này có lẽ sẽ có ý nghĩa quan trọng hơn cả các vùng biển đang thuộc Quần đảo Trường Sa vốn trong tình trạng tranh chấp chủ quyền.

Công hàm của Philippines đến Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa sau sự kiện Bãi Cỏ Rong đã cho thấy về cách thức nước này vận dụng UNCLOS để bảo vệ quyền lợi của họ tại Biển Đông. Vì Việt Nam cũng dựa trên UNCLOS, hai nước đã có một khung pháp luật chung để hợp tác.

Ví dụ, nếu Việt Nam và Philippines có thể lên tiếng ủng hộ nhau về mặt ngoại giao trong các sự kiện Bãi Cỏ Rong và Bình Minh, thì cả hai nước sẽ cùng có lợi. Quan trọng hơn, các chuyên gia và nhà ngoại giao của hai nước cần tập hợp lại cùng các đồng nhiệm ở Malaysia, Indonesia và Brunei để quyết định rằng Quần đảo Trường Sa bao gồm những gì, và được hưởng bao nhiêu không gian biển. Điều này sẽ dẫn đến một thỏa thuận chung về phạm vi của vùng tranh chấp Trường Sa.

Quan điểm chung đó sẽ giúp các nước này trong các cuộc đấu tranh đơn lẻ và tập thể nhằm chống lại cố gắng của Trung Quốc để bành trướng vùng tranh chấp ra những vùng trước đây không nằm trong tranh chấp. Cách này sẽ giúp thuyết phục thế giới về chính nghĩa mà họ theo đuổi. Thêm nữa là Việt Nam và Philippines có thể tìm hiểu là cùng nộp báo cáo chung về thềm lục địa cho Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa, có thể với sự tham gia của Malaysia và Brunei.

Hai cách thức trên sẽ không ảnh hưởng gì đến vấn đề tuyên bố chủ quyền tại Quần đảo Trường sa và sẽ có lợi ích lớn cho Việt Nam và Philippines trong việc kháng cự lại các yêu sách bành trướng của Trung Quốc tại Biển Đông.