Dồn điền đổi thửa: Bước đệm để hình thành vùng sản xuất hàng hoá

Những điểm sáng

DĐĐT để hình thành các vùng chuyên canh hàng hoá tập trung và xoá bỏ tư tưởng canh tác tiểu nông tuy còn gặp nhiều khó khăn nhưng đã phần nào tạo được hướng đi “mở” cho sản xuất nông nghiệp hàng hoá ở nước ta.

Bắc Ninh là một trong những địa phương đi đầu trong công tác DĐĐT. Hiện đã hoàn thành chuyển đổi ở 87 xã (73,1%), 382 thôn (58,3%), có 95.922 hộ chuyển đổi ruộng đất (50%) được 16.414ha (37%). Nhờ đó, tỉnh đã khắc phục được tình trạng ruộng đất manh mún, bước đầu hình thành vùng chuyên canh các loại cây trồng có giá trị kinh tế. Hiện số thửa bình quân giảm từ 12 thửa xuống còn 7 thửa /hộ, diện tích tăng từ 180m2 lên 297m2/thửa, việc đầu tư thâm canh, áp dụng cơ giới hoá vào sản xuất trở nên dễ dàng, thuận lợi hơn.

Cũng từ phong trào này, nhiều mô hình kinh tế mới đã xuất hiện, không chỉ khai thác tốt tiềm năng mà còn góp phần nâng cao thu nhập, tạo việc làm cho người nông dân. Hiện Bắc Ninh đã chuyển được 2.500ha ruộng trũng cấy lúa năng suất thấp sang nuôi thuỷ sản, đưa diện tích mặt nước nuôi thả lên 5.220ha. Tỉnh đã hình thành 13 vùng sản xuất lúa hàng hoá với quy mô 50-100ha/vùng, hiệu quả kinh tế cao gấp 1,5-2 lần trước đây; 24 vùng sản xuất khoai tây, 26 vùng rau xuất khẩu và một số vùng chuyên trồng hoa -cây cảnh. Điển hình như vùng khoai tây ở Việt Hùng, Quế Tân (Quế Võ) đạt doanh thu 45-55 triệu đồng /ha/vụ; chuyên rau ở Hoà Đình (thành phố Bắc Ninh) đạt 160-170 triệu đồng /ha/năm; hoa, cây cảnh ở Phú Lâm (Tiên Du) trên 200 triệu đồng /năm; đặc biệt mô hình trồng hoa công nghệ cao ở Đình Bảng (Từ Sơn) cho doanh thu khoảng 500 triệu đồng /ha/năm,...

Huyện Phú Vang (Thừa Thiên -Huế) cũng là điểm sáng trong việc thực hiện “liền vùng -cùng trà -khác chủ”. Trước kia, toàn huyện có 41.062 thửa, nay chỉ còn 23.698 thửa, trung bình mỗi hộ có 2, 26 thửa. Việc DĐĐT ở Phú Vang gắn liền với công tác quy hoạch và xây dựng hệ thống giao thông, thuỷ lợi, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Qua phong trào này, Phú Vang đã làm mới và nâng cấp 477 tuyến giao thông nội đồng, 286 tuyến kênh mương; chuyển 43, 8ha trồng màu sang trồng lúa hàng hoá nhờ chủ động được nước tưới. Một số địa phương trong huyện còn kết hợp nuôi 20, 11ha cá nước ngọt, 64, 5ha thực hiện mô hình lúa -cá. Nhiều vùng tăng cường đầu tư thâm canh, nâng cao hiệu quả và năng suất lúa đạt hơn 45 tạ /ha/vụ. Các vùng chuyên canh như nuôi tôm, rau câu, ớt và các loại cây công nghiệp đã giúp Phú Vang tạo ra sản lượng hàng hoá lớn; trên cơ sở đó thúc đẩy ngành chế biến lương thực, thực phẩm và dịch vụ -thương mại phát triển.

Tại sao vẫn chậm?

Tuy nhiên, trên thực tế không phải địa phương nào cũng làm tốt công tác DĐĐT. 6 tháng đầu năm 2006, tỉnh Phú Thọ có 241/274 xã -phường -thị trấn triển khai DĐĐT nhưng chỉ có 6% số xã hoàn thành kế hoạch (dồn được 97.967 ô thửa nhỏ thành 52.876 ô thửa -1.916ha), do công tác chỉ đạo của một số ban ngành chưa tích cực.

Tỉnh Quảng Nam sau gần 3 năm thực hiện DĐĐT mới có 6/17 huyện (Phú Ninh, Quế Sơn, Điện Bàn, Đại Lộc, Duy Xuyên, Thăng Bình) triển khai. Nguyên nhân là do nhận thức của một số cán bộ, nhân dân ở cơ sở chưa đầy đủ, quá trình triển khai thiếu đồng bộ. Tại các huyện trung du, miền núi, phần lớn là ruộng bậc thang manh mún; một số địa phương khác nằm trong vùng quy hoạch các khu -cụm công nghiệp nên khó thực hiện. Do vậy, sau gần 3 năm triển khai DĐĐT mới đạt 6.740ha (177 thôn). Kinh phí hỗ trợ cho công tác này tính đến hết năm 2005 là 2.526 triệu đồng, nhưng tỉnh mới giải quyết được 445 triệu đồng. Năm 2006, kinh phí thực hiện hơn 1.195 triệu đồng, tuy nhiên, vẫn chưa được phân bổ về các huyện.

Cần chính sách thích hợp hơn

Đánh giá về công tác DĐĐT thời gian qua, ông Lã Văn Lý, Cục trưởng Cục Hợp tác xã & PTNT (Bộ Nông nghiệp &PTNT) khẳng định: “Những địa phương thực hiện tốt DĐĐT đã góp phần điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất gắn với xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn, quy hoạch sản xuất theo hướng tập trung, hình thành nhiều trang trại, mô hình sản xuất có hiệu quả. DĐĐT còn tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều hộ dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các sản phẩm có giá trị cao hơn. Tuy nhiên, kết quả DĐĐT còn tương đối chậm, nhiều địa phương mới chỉ hoàn thành ở bước 3 (chuyển, đổi trên thực địa)”.

Trong Quyết định số 150/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 20/6/2005 phê duyệt quy hoạch chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông -lâm nghiệp, thuỷ sản cả nước đến năm 2010, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu “sớm hoàn thành việc dồn điền đổi thửa”. Để đạt được mục tiêu này, theo ông Lý, Nhà nước cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin để các hộ dân nhận thức được lợi ích và tự nguyện tham gia.

Mặt khác, các bộ, ban, ngành, địa phương hướng dẫn kỹ thuật cụ thể, các phương pháp giúp thực hiện đổi đất cho người dân. Ngoài ra, cần tăng cường nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ có liên quan đến công tác DĐĐT, nhất là cán bộ địa chính ở cơ sở. Cân đối ngân sách để có mức hỗ trợ kinh phí hợp lý cho các xã khi triển khai DĐĐT.

Trên thực tế, có nhiều vùng nông thôn hiện nay, tư tưởng ruộng tốt, ruộng xấu, gần hay xa vẫn còn ngự trị, ai cũng muốn “hoa thơm mỗi người hưởng một tí”. Vì vậy, làm sao để nâng cao nhận thức của người dân là quan trọng nhất bởi đây là việc làm tự nguyện. Các cơ quan quản lý chỉ đóng vai trò khuyến khích, hướng dẫn và hỗ trợ về mặt kỹ thuật.

Vươn tới nền nông nghiệp sản xuất hàng hoá, đủ sức cạnh tranh là quá trình phấn đấu lâu dài, loại bỏ dần tư tưởng sản xuất tiểu nông, nhỏ lẻ. Trong quá trình ấy, công tác DĐĐT là rất quan trọng, tạo “bước đệm” để sản xuất nông nghiệp nâng cao giá trị, tạo ra những sản phẩm hàng hoá chất lượng, khai thác hết tiềm năng của mỗi địa phương. Nhưng nếu chỉ làm bằng khẩu hiệu mà không có những giải pháp cụ thể, kịp thời thì mục tiêu sẽ khó thành hiện thực.

Nguồn: kinhtenongthon.com.vn   (08/01/07)