Điều trị cao huyết áp không dùng thuốc

Đã từ lâu cao huyết áp được xem là bệnh ở người già, nhưng trên thực tế bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, thậm chí ở đứa trẻ 7 ngày tuổi nếu huyết áp của em lớn hơn 96 mm Hg. Ở nhiều nghiên cứu người ta nhận thấy, nếu cao huyết áp ở người trẻ mà không điều trị thì tuổi thọ của những người này sẽ giảm đi 10 - 20 năm so với người già bị cao huyết áp. Do đó việc phát hiện sớm bệnh cao huyết áp rất quan trọng đối với cộng đồng.

Để phát hiện chính xác và sớm bệnh cao huyết áp chúng ta cần:

- Đo huyết áp cho cả trẻ em;

- Kiểm tra huyết áp định kỳ;

- Chỉ xác định là có cao huyết áp khi đã đo 2 - 3 lần khác nhau trong vòng vài tuần ở những điều kiện tối ưu như nghỉ ngơi 15 phút, sau đi tiểu, nhiệt độ môi trường phù hợp, đo ở tư thế tay ở vị trí ngang tim, dùng băng quấn phù hợp với lứa tuổi và cần phải đo cả hai tay.

Biện pháp giảm huyết áp

Khi đã phát hiện cao huyết áp, không nhất thiết phải dùng thuốc ngay ngoại trừ những trường hợp cao huyết áp kịch phát (210/120 mm Hg) còn lại thì có thể kiểm soát được bằng cách thay đổi chế độ ăn, sinh hoạt.

1. Giảm muối là biện pháp hàng đầu trong điều trị hạ huyết áp

Có 60% người cao huyết áp có thể kiểm soát được bệnh bằng cách giảm muối trong chế độ ăn. Thế nhưng qua theo dõi cho thấy, những người bị bệnh cao huyết áp thường đi kèm với những bệnh ở mạch máu thận, nhu mô thận, tiểu đường, béo phì. Vì vậy nếu là người nhạy cảm với muối, bạn cần kiểm tra xem có những bệnh lý kể trên hay không để được điều trị đặc hiệu cho các bệnh này.

Ðể biết bạn có phải là người nhạy cảm với muối hay không, hãy đo huyết áp lại sau một tuần ăn giảm muối. Nếu huyết áp giảm 20% so với ban đầu hoặc về bình thường thì bạn là người nhạy cảm với muối.

Làm sao giảm muối trong khẩu phần?

- Nên giới hạn muối ở mức 5 g/ngày. Ngoài lượng muối có sẵn tự nhiên trong thực phẩm (2 g muối đối với thức ăn không ướp muối); lượng muối dùng để nêm vào thức ăn trong một ngày là một muỗng cà phê gạt ngang hoặc 2 muỗng cà phê nước mắm hoặc 2 muỗng canh xì dầu (chứa khoảng 3 g muối).

Không nên nêm thêm nước mắm, nước tương vào thức ăn đã nêm nếm và không nên chấm muối khi ăn trái cây. Các loại thức ăn mặn như mắm, dưa, cà muối, cá khô nên loại ra khỏi thực đơn mỗi ngày.

- Một chén canh chứa khoảng 0,8 g muối, tùy theo thực đơn và thời tiết mà bạn có thể húp hết nước. Ví dụ trời nóng, không ăn món kho bạn có thể húp hết nước của 2 chén canh trong hai bữa cơm chính.

- Đối với các loại thức ăn nước như phở, hủ tiếu, 1 tô sẽ chứa khoảng 1,8 - 2 g muối, tốt nhất là bạn chỉ nên húp một phần nước khi ăn.

- Đối với mì tôm chỉ nên nêm 1/3 đến 1/2 gói bột nêm khi chế biến.
Một gói mì tôm chứa 4 g/muối, khối lượng muối này đã vượt quá 3 g muối dành cho nêm nếm.

Việc giảm muối giai đoạn đầu sẽ làm chúng ta khó chịu, nhưng dần dần sẽ thích nghi. Theo kinh nghiệm, bạn sẽ chỉ gặp khó khăn trong 1 - 2 tuần đầu mà thôi. Bạn có thể dùng vị chua và vị ngọt khi chế biến để tăng khẩu vị. Ví dụ canh chua, thịt bò xào hành tây và thơm... là những món có lượng muối nêm thấp nhưng ăn ngon vì áp dụng hai nguyên tắc trên.

2. Tăng kali trong chế độ ăn

3,5 g/ngày hoặc 50 mg/kg cân nặng. Nếu một ngày bạn ăn được 300 - 500 g rau, đặc biệt các loại rau lá xanh đậm và rau củ có màu vàng; 300 g trái cây bạn đã bảo đảm được hơn 3 g kali trong khẩu phần. Ví dụ bạn ăn một dĩa rau muống luộc vào buổi trưa, một chén canh cải và một dĩa xà lách trộn vào buổi chiều, một trái cam là bạn đã bảo đảm nhu cầu về kali trong một ngày. Nếu bạn không thể ăn lạt để giảm muối thì bạn vẫn có thể giảm nguy cơ của bệnh bằng cách nên ăn nhiều rau và trái cây.

3. Tăng calci

Ăn cá nhỏ luôn xương, nghêu sò, uống sữa, ăn mè, ăn nhiều rau xanh là những biện pháp tăng calci trong khẩu phần. Bạn chỉ cần uống 200 ml sữa bột không béo, 50 g nghêu sò, 1 muỗng mè đen là bạn đã nhận được 70% nhu cầu về calci trong ngày.

4. Giảm chất béo, giảm năng lượng

Nếu bạn thừa cân nên chuyển các dạng chiên, xào sang luộc, kho để giảm lượng chất béo khẩu phần. Nếu bạn ăn nhiều cơm nên thay 2 chén cơm bằng 2 chén rau là bạn đã giảm được 500 kcal mỗi ngày.

5. Giảm rượu

Chỉ uống tối đa 26 g/ngày tức 2 lon bia 330 ml hoặc 1 chai bia 500 ml, 1 chung rượu đế, 1 ly wisky nếu bạn nghiện rượu.

6. Tăng vận động

Nghĩa là ngoài hoạt động thường ngày ta cần vận động thêm 30 phút nữa như đi bộ, chạy, nhảy dây, bơi lội, bóng bàn... phù hợp với sức khỏe và lứa tuổi.

Nguồn: Khoa học phổ thông, 04/03/2007