Dây câu đằng

Đằng nghĩa là dây, câu đằng là dây có móc câu. Hoa hình dầu ở đầu cành màu vàng pha màu trắng. Cây thường mọc hoang ở rừng, đồi núi, đường đi. Ở vùng nước lợ thì mọc ven sông rạch, loại này rất ít đắng mà có vị chua chát. Thường được ngắt ngọn non làm rau ăn bánh xèo (gọi rau câu). Dây được ngắt ngọn thường xuyên thì ra nhiều cành, trở thành cây bụi thấp.

Có thể lấy dây mọc hoang dại để dùng hoặc mua ở hiệu thuốc với tên Câu đằng. Các loại Câu đằng đều được dùng làm thuốc với tác dụng tương đương. Người dân nói đùa: Câu đằng trị căng đầu.

Nhiều tài liệu có ghi: khi lấy dược liệu thì chỉ lấy đoạn có móc câu, còn đoạn kia thì bỏ đi.

Sách Phương dược họcgiới thiệu: cả 2 phần này đều có chất rynchophylin tương đương; do đó, tác dụng giãn mạch ngoại biên như nhau. Lại có sách bảo dùng loại gai đôi tốt hơn loại gai đơn. Sách Ứng dụng lâm sàngbác bỏ điều này. Các sách đều có giới thiệu, dùng Câu đằng nấu sắc thì phải hậu hạ nghĩa là sau khi nấu sắc các vị khác được rồi, mới cho Câu đằng vào nấu tiếp mươi phút thôi. Sách Ứng dụng lâm sàngxác nhận Câu đằng nấu soi 20 phút thì tác dụng trị bệnh bị sút kém rõ rệt, vậy phải hậu hạ là đúng.

Về chứng sốt cao ở trẻ em có co giật:

* Ở trẻ em đã có tiền sử khi sốt cao bị co giật thì có thể uống Câu đằng để dự phòng tránh co giật,

* Trường hợp có co giật nhẹ, cho uống để ngăn chặn.

* Trường hợp co giật nặng, uống Câu đằng có tác dụng ngừng co giật rõ rệt.

* Dùng Câu đằng nên phối hợp với vị khác như phương Linh giác câu đằng thangdưới đây để nâng cao tác dụng, nhưng tác giả có giới thiệu đã có trường hợp dùng liều cao 1 vị cũng chặn được kinh giật.

Liều dùng trung bình 10 – 20g. Liều cao 30 – 40g.

Tính vị:vị đắng, chua, chát. Tính lạnh.

Tác dụng:thanh nhiệt, bình can, trấn kinh.

Điều trị:

* Trẻ em sốt cao co giật.

Câu đằng 20g nấu sôi 10 phút. Lấy nước cho uống.

Hoặc:

Mẫu lệ 30g

Long cốt 30g

Thạch cao sống 30g

Nước 300ml

Nấu sôi 30 phút cho Câu đằng 20g vào nấu tiếp 10 phút, cho uống 30 – 50ml.

Chú ý:Mẫu lệ, long cốt đập vỡ, Thạch cao sống không được nung nóng.

Hoặc dùng Câu đằng tán

Câu đằng 20g

Cúc hoa 20g

Phòng phong 20g

Đẳng sâm 20g

Phục linh 20g

Bán hạ chế 20g

Trần bì 20g

Mạch đông 20g

Thạch cao sống 40g

Camthảo 10g

Tán bột. Mỗi lần uống 15g.

* Cao huyết áp.

Trong những ngày huyết áp đang cao, uống Câu đằng tán hoặc Câu đằng 20 – 30g, nấu sôi 10 phút. Uống chỉ có tác dụng điều trị triệu chứng, không phải thuốc trị bệnh.

Trong đơn thấp khớp nấu sắc có thêm Câu đằng để tăng tác dụng họat huyết ở mao quản làm giảm đau nhanh (hậu hạ)

Linh giác câu đằng thang:

Linh dương giác (nấu trước) 6g

Câu đằng (hậu hạ) 15g

Lá dâu 10g

Xuyên bối mẫu 15g

Sinh địa 20g

Cúc hoa 10g

Bạch thược 10g

Camthảo 5g

Phục linh 15g

Đạm trúc diệp 30g