Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 02/01/2008 21:24 (GMT+7)

Chất gì tốt cho não

Khi cơ thể khỏe mạnh thì khả năng phục hồi của cơ thể cao hơn, não được bổ sung các chất dinh dưỡng đầy đủ, hoạt động sẽ linh lợi hơn. Đây cũng chính là mong ước của mọi người trong thời đại ngày nay, khi mà các yêu cầu về trình độ, sự linh hoạt, nhạy bén, và sức ép về công việc, xử lí một lượng thông tin khổng lồ…thì yêu cầu có một trí lực mạnh khoẻ, một sức khoẻ dồi dào ngày càng đóng vai trò quan trọng.

Theo các nhà nghiên cứu nhận thấy có ít nhất 6 loại dưỡng chất cần thiết cho nhu cầu cấu trúc và thực hiện tốt nhất các chức năng của não như sau: Gluco, các axit béo thiết yếu, phospholipid, axit amin, vitamin và khoáng chất.

Trong đó, Glucose đóng vai trò là nguồn nhiên liệu chính để não hoạt động. Glucose có trong các thực phẩm như gạo, ngô, bột ngũ cốc, mì sợi, mì gói, sắn, khoai, đậu, rau dền, chuối tiêu, nho… khi vào cơ thể sẽ tạo thành năng lượng. Vì vậy trước mọi hoạt động thần kinh quan trọng như khi bước vào các kỳ thi, trước ngày làm việc bạn nên ăn nhiều ngũ cốc hoặc trái cây khô. Người lao động trí óc nên ăn nhiều bữa trong ngày (4 - 6 bữa) và chú ý ăn sáng đầy đủ để duy trì năng lượng cho não hoạt động. Trước đây, quan niệm lao động trí óc là làm việc một chỗ, tiêu tốn ít năng lượng và tâm lý sợ béo do ít vận động hoặc không có thời gian nên thường nhịn ăn sáng là thói quen không tốt, cần phải thay đổi.

Phospholipid - người bạn của trí nhớ. Đây là loại chất béo mà cơ thể tự tạo ra. Tuy nhiên, các chế phẩm này cũng được hấp thu qua thức ăn. Phospholipid có nhiều trong lòng đỏ trứng, các phủ tạng động vật. Vai trò của chúng là chất béo bao myelin, bọc dây thần kinh, đặc tính giúp tăng tốc độ dẫn truyền các tín hiệu dưới dạng các xung động thần kinh được thông suốt đến não, làm tăng sự nhạy bén của các hoạt động trí não, cảm xúc, đem lại sự cường tráng cho não, đồng thời bảo vệ não chống lại sự suy giảm trí nhớ do tuổi tác.

Cácaxit béo thiết yếu chiếm đến 60% cấu trúc não bộ, là nguyên liệu cấu tạo màng tế bào não. Những loại chất thiết yếu này, cơ thể không tự tổng hợp được mà được lấy vào qua ăn uống. Chúng bao gồm các loại sau: Omega-3: có trong bí ngô, hạt, dầu cải, đặc biệt là EPA (eicosapentaenoic axit) và DHA (docosahexaenoic axit) chứa trong: cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi, cá trổng, trứng… Omega-6: có trong bắp, hạt hướng dương, mè, đặc biệt là GLA (gammalinolenic axit), có trong cây hoa anh thảo, tảo lục lam và AA (arachidonic axit), có trong thịt, các sản phẩm sữa, trứng, mực…vì vậy cũng rất dễ bổ sung. Ngoài ra, não còn cần các chất béo no, và cholesterol. Tuy nhiên, nguồn chất béo này thường được cơ thể tự tổng hợp, ít khi thiếu hụt.

Các axit amin : đây là nguyên liệu cấu tạo đồng thời là sứ giả của não. Chúng được xem là sứ giả của não, là nguồn nguyên liệu tổng hợp ARN, AND và protein. Trong đó, protein chiếm khoảng 35% khối lượng của các tế bào thần kinh, đóng vai trò chất dinh dưỡng quan trọng trong việc thực hiện chức năng tư duy, lưu trữ và tái hiện thông tin. Các nghiên cứu cho thấy các axit amin cần thiết cho hoạt động não bộ hay được nhắc đến là: Tryptophan, Lysin, Methionin, Phenylalanin, Taurin. Các axit amin khác nhau sẽ được hợp thành các chất hoặc một số nhóm chất dẫn truyền thần kinh khác nhau. Khi não thiếu axit amin sẽ gây ra các tác hại như: l àm tăng tình trạng suy nhược, thờ ơ, chậm chạp, trí nhớ và sức tập trung bị suy giảm.

Gần đây Taurin đặc biệt được chú ý do vai trò quan trọng đối với sự phát triển của hệ thần kinh ở bào thai và trẻ sơ sinh. Ở người trưởng thành Taurin đóng vai trò quan trọng trong chức năng thông thường của não, tim, mắt và hệ thống mạch. Tăng cường các hoạt động điện của não và tim. Hoạt động của Taurin như là một nơron dẫn truyền trong não. Nó cũng bảo vệ và làm ổn định những lớp màng mỏng manh, dễ vỡ của các tế bào não. Chứng điên loạn do rượu là hậu quả của việc lượng Taurin giảm mạnh trong não. Điều này đã được chứng minh trên những bệnh nhân nghiện rượu có rối loạn hành vi và đi đến kết luận rằng Taurin làm giảm đến 90% chứng loạn thần kinh, giúp ổn định tình trạng thần kinh.

Vitamin và khoáng chất : có nhiều vitamin có vai trò quan trọng trong việc duy trì các hoạt động cơ bản của hệ thần kinh thông qua cơ chế thúc đẩy quá trình chuyển hoá năng lượng và chất dinh dưỡng. Đáng chú ý nhất là vai trò của các vitamin nhóm B. Nhóm vitamin B là tác nhân giúp gia tăng khả năng làm việc của não. Vitamin B9 giúp làm giảm mệt mỏi trí não khi cần phải tập trung được tìm thấy trong rau xà lách xoong, phô mai hoặc lòng đỏ trứng. Vitamin B1 giữ vai trò ưu thế cho sự tập trung chú ý, B1 nên uống vào bữa ăn sáng để giữ được sự tập trung trong ngày, vitamin B2 tham gia vào việc biến đường Gluco thành năng lượng cho não, B3 giúp phòng chống các chứng trầm cảm, loạn tâm thần, rối loạn giấc ngủ. Vitamin B5, B6 kích thích ngăn ngừa việc giảm trí nhớ, stress.

Vitamin A tham gia tạo thành các albumin của hệ thần kinh trung ương và giúp phòng bệnh khô mắt.

Cáckhoáng chất có chức năng quan trọng là thành phần cấu tạo cơ thể, tham gia vào các phản ứng sinh học, giữ cân bằng nước và điện giải, đặc biệt là tham gia vào dẫn truyền các xung động thần kinh. Trong đó đáng quan tâm nhất là vai trò của các chất Kẽm, Magie, Iot, Sắt…

Ngoài ra còn có một chất dinh dưỡng quan trọng không thể thiếu đó là Oxy . Não tuy có trọng lượng khoảng 1300g, chỉ bằng khoảng 2% của trọng lượng cơ thể nhưng cần đến 20% nhu cầu oxy của cơ thể. Khi não thiếu oxy, thường có các biểu hiện sau: mệt mỏi, hoa mắt, suy nhược; nặng hơn là giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung ;thiếu oxy trầm trọng có thể ngất xỉu.

Vì thế việc bố trí chỗ làm việc trong môi trường thông thoáng, giải lao, thể dục giữa giờ, luyện tập các cơ thở, hít thở sâu để thu nhận, trao đổi oxy, điều trị triệt để bệnh thiếu máu là rất cần thiết ở người lao động trí óc.

Những nghiên cứu khoa học về thành phần có trong nguyên sinh chất men bia tươi được chế biến theo công nghệ mới có chứa tới 21 loại acid amin, các nguyên tố vi lượng như: Sắt, Kẽm, Mangan, Selen…Đây là nguồn dinh dưỡng tiềm tàng rất có lợi cho cơ thể.

Áp dụng những nghiên cứu trên, để chăm sóc cho dinh dưỡng não bộ và chăm sóc sức khoẻ cho người lao động trí óc, các dược sỹ và bác sỹ đã bào chế và ứng dụng thành công sản phẩm Cansua6-sản phẩm là sự phối hợp thành công các thành phần Taurin, vitamin nhóm B, vitamin A và 21 loại axit amin cùng các nguyên tố vi lượng như Sắt, Kẽm, Selen, Mangan…được chiết xuất từ nguyên sinh chất men bia tươi rất tốt cho não bộ và tăng cường thể lực. Cansua6 còn bổ sung thêm thành phần Glucosamin, Chondroitin (từ tinh chất sụn vây cá mập), Canxi Gluconat, vitamin D3 giúp tăng cường khả năng phòng chống thoái hoá xương khớp. Như vậy ngoài một số sản phẩm đã có trên thị trường giúp tăng cường sức khoẻ nói chung thì Cansua6 là sản phẩm hướng tới những người người lao động đặc biệt, đó là hoạt động trí óc. Cansua6 giúp bổ dưỡng trí não và tăng cường thể lực đặc biệt tốt cho người hoạt động trí óc. Sử dụng Cansua 6 mỗi ngày sẽ cho bạn một sức khoẻ dẻo dai, một tinh thần sảng khoái, sẵn sàng đón nhận những thách thức mới và gặt hái thành công.

Lao động trí óc là hình thái lao động đặc thù của xã hội loài người. Khả năng hoạt động của trí óc phụ thuộc vào các tế bào thần kinh- trung tâm điều khiển mọi suy nghĩ, hành vi, hoạt động của con người được gọi chung là các tế bào não. Sự phát triển của xã hội phụ thuộc vào sự tiến hoá và hoạt động của trí óc. Bởi vậy, khi xã hội càng phát triển thì yêu cầu về trí lực cũng tăng lên. Tuy nhiên, lao động trí óc là loại lao động đặc biệt. Không như lao động chân tay, thời gian để phục hồi thường kéo dài, và khó hồi phục. Các nhà nghiên cứu về y-sinh học cho biết các tế bào thần kinh là loại tế bào không có khả năng sinh sản. Số lượng các tế bào não gần như được hoàn thiện ngay từ khi được sinh ra. Hoạt động trí não căng thẳng, lâu dài không được nghỉ ngơi hợp lý khiến não dễ bị suy yếu, có thể làm suy giảm hoặc mất khả năng lao động. Với lao động chân tay, thường có thể phục hồi sau vài giờ nghỉ ngơi, nhưng các hoạt động tâm lý căng thẳng do lao động trí óc có khi phải mất hàng tuần mới hồi phục. Không phải ngẫu nhiên mà kỳ nghỉ hè kéo dài đến tận 2-3 tháng. Theo nghiên cứu thì đây là khoảng thời gian cần thiết phải nghỉ ngơi để giúp não hồi phục tốt. Bởi những đặc thù như trên nên nếu có những tổn thương về não thì khả năng phục hồi lại như cũ là hết sức khó khăn. Khi các tế bào thần kinh này bị suy yếu, cơ thể được báo hiệu bằng các dấu hiệu sau: mau mệt nhọc và không thể tập trung lâu để giải quyết một vấn đề; rất khó nhớ nhưng mau quên, khó kiểm soát được lời nói và việc làm; sức chịu đựng kém, dễ bị kích thích, hay nóng tính, khó làm chủ được cảm xúc; dễ cố chấp, khó thông cảm và tha thứ; không cảm thấy hứng thú làm bất cứ việc gì; mất đi lòng ham hiểu biết và tính lãng mạn; ý chí và nghị lực bị giảm; tri giác và cảm giác bị trì trệ, đi tới đi lui và hay va đụng. Chính vì vậy hãy quan tâm và bảo vệ những tế bào rất quan trọng và cũng rất dễ tổn thương này.

Nguồn: Khoa học và Đờisống, số 107 (2034), 5/11/2007, tr A

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Thủ tướng Lê Minh Hưng lên đường tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Philippines
Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr, Chủ tịch ASEAN năm 2026, ngày 7/5, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lên đường tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines từ ngày 7 đến 8/5/2026.
Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam: Điểm tựa khoa học công nghệ gắn với chuyển đổi số quốc gia
Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam với gần 40 năm phát triển đang thể hiện rõ vai trò tổ tổ chức xã hội - nghề nghiệp uy tín trong lĩnh vực vô tuyến, điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin đồng thời đóng góp thực chất vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Đầu tư khoa học công nghệ giải quyết điểm nghẽn của ngành Thủy sản Việt Nam
Phát biểu tại Hội nghị khoa học công nghệ thủy sản và kiểm ngư toàn quốc năm 2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã nhấn mạnh sự cần thiết của đổi mới sáng tạo khoa học công nghệ trong giải quyết điểm nghẽn về logistics, môi trường, nâng cao sức cạnh tranh của ngành Thủy sản trong nước.
Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng nhận danh hiệu Giáo sư danh dự Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga
Sáng 30/4/2026, tại Trường Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga (MPEI), TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch VUSTA đã vinh dự đón nhận danh hiệu Giáo sư danh dự của MPEI. Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng là công dân đầu tiên của Việt Nam được trao tặng danh hiệu Giáo sư tại MPEI, đứng trong bảng danh dự cùng với các nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới.
51 năm thống nhất đất nước: Khơi thông nguồn lực tri thức trong kỷ nguyên mới
Thông tấn xã Việt Nam giới thiệu bài phỏng vấn với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) về vai trò của lực lượng trí thức và những giải pháp đột phá để hiện thực hóa khát vọng hùng cường vào năm 2030 và 2045.