Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 28/10/2013 22:24 (GMT+7)

Cha đẻ của thiên văn học hiện đại

Edwin Hubble là một trong những nhân vật nổi tiếng nhất trong nghiên cứu lý luận vũ trụ hiện đại. Ông là người có công phát hiện ra sự tồn tại của các thiên hà bên ngoài hệ Ngân hà và sự giãn nở không ngừng của vũ trụ. Đây cũng chính là bằng chứng đầu tiên cho lý thuyết vềvụ nổ Big Bangmô tả quá trình hình thành và phát triển của vũ trụ. Những phát hiện lớn đó của ông đã tạo ra một cuộc cách mạng trong thiên văn và trong tư tưởng khoa học của nhân loại. Chính bởi vậy, người ta tôn vinh ông là người đặt nền móng cho thiên văn học hiện đại.

Edwin Hubble sinh ngày 20/11/1889 tại thành phố Marshfield, bang Missouri, Mỹ. 21 tuổi, ông tốt nghiệp Đại học Chicago chuyên ngành toán và thiên văn. Nhưng sau đó, ông lại chuyển sang học Luật tại Đại học Oxford (Anh).

 

Chiếc kính thiên văn 2,5 mét Hooke

Tuy nhiên, niềm đam mê thiên văn học vẫn thôi thúc Hubble. Ông đã quay trở lại làm nghiên cứu sinh tại đài thiên văn Yerkes của trường Đại học Chicago, bang Winsconsin. Và ông đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ với đề tài “Nghiên cứu các tinh vân mờ dựa trên ảnh chụp”khi ở tuổi 28.

Với chiếc kính thiên văn 2,5 mét Hooke, Hubble đã chứng minh được “quy mô của vũ trụ”không còn bị bó hẹp trong dải Ngân hà của chúng ta, trong vũ trụ có vô vàn những thiên hà tương tự như vậy. Ông còn đưa ra hệ thống phân loại các thiên hà dựa trên hình dạng của chúng như thiên hà ellipse, thiên hà xoắn ốc và thiên hà không định hình. Hệ thống phân loại thiên hà này của ông đến nay vẫn còn được dùng trong thiên văn học.

Và trong quá trình quan sát, phân loại các thiên hà, Hubble đã nhận thấy rằng các thiên hà đang dịch chuyển ra xa nhau và vận tốc dịch chuyển tỉ lệ với khoảng cách. Năm 1929, ông đã khái quát hóa điều này thành “Định luật Hubble”nổi tiếng. Định luật này được xác nhận là một thành tựu vô cùng quan trọng trong thiên văn học thế kỷ XX, nó đã làm thay đổi sâu sắc cái nhìn về vũ trụ của con người, bởi từ trước cho tới thời điểm lúc bấy giờ, các nhà thiên văn học đều cho rằng vũ trụ đứng im trong khi Hubble cho rằng vũ trụ đang giãn nở, các bộ phận của vũ trụ đang xa rời nhau. Quan trọng hơn, ông đã phát hiện vận tốc giãn nở của vũ trụ là một hằng số, đó là Hằng số Hubble. Thậm chí, Định luật Hubble của ông đã được coi như một trong những tiền đề cơ bản cho nhận thức vũ trụ học hiện đại khi xem xét Vụ nổ Big bang, vụ nổ mà sau đó đã hình thành nên vũ trụ của chúng ta.

 

Hubble bên chiếc kính thiên văn 48 inch Schmidt tại đài thiên văn Palomar năm 1949

Được nghiên cứu từ những năm 1970 của thế kỷ XX, kính Hubble được Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ phóng vào không gian vào tháng 4/1990. Đến nay, người ta vẫn cho rằng, thật khó để tìm ra một thiết bị khoa học nào có ảnh hưởng sâu rộng hơn kính Hubble. Nó đã khơi dậy được trí tưởng tượng của con người hơn bất kỳ một thiết bị khoa học nào khác và là nguồn gốc của hơn 6.000 tài liệu nghiên cứu. Đây cũng là lý do mà nhiều người biết đến kính thiên văn Hubble hơn cả máy gia tốc hạt hay kính hiển vi điện tử quét, mặc dù vai trò khai sáng của chúng là tương đương nhau.

 

Hình ảnh Hubble trên bìa tạp chí Time

Nhà thiên văn học Frank Summers thuộc Viện khoa học về kính thiên văn không gian tại Baltimore cho biết: “Kính Hubble đã đóng một vai trò vô cùng lớn trong việc thay đổi cái nhìn của con người về vũ trụ”.

Trong suốt chặng đường đã qua của mình, kính thiên văn Hubble (nay gọi tắt là Hubble) đã thực hiện các khám phá quan trọng trong hệ mặt trời như: quan sát sự va chạm giữa sao chổi Shomaker - Levy va chạm vào khí quyển của Sao Mộc, các ngôi sao và môi trường liên sao (vòng đời của bụi, khí, sao), các vụ nổ siêu tân tinh (siêu tân tinh 1987A), lỗ đen, thiên hà, vũ trụ giãn nở và các vụ nổ vũ trụ.

Sau hơn 20 năm hoạt động, đến nay kính thiên văn không gian Hubble vẫn giữ được vai trò quan trọng trong việc phát triển thiên văn học hiện đại, đem lại những thành tựu và tri thức lớn cho thế giới về vũ trụ bao la.

Xem Thêm

Tin mới

Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.
Đắk Lắk: Phát huy giá trị rừng và biển trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Việc hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên đã hình thành một không gian phát triển mới, kết nối vùng cao nguyên với duyên hải, kết nối đại ngàn với Biển Đông. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian phát triển, khai thác và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực tự nhiên, văn hóa và con người.
Đẩy mạnh giáo dục STEM, tạo nền tảng phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tại An Giang
Ngày 12/11, Liên hiệp Hội Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Hội tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo “Đẩy mạnh giáo dục STEM để phát triển nhân tài khoa học và công nghệ tỉnh An Giang”. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam, đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố, các cơ quan sở ngành đại phương, trường đại học, cán bộ quản lý giáo dục và đông đảo thầy cô giáo trên địa bàn tỉnh.
Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với hành trình gìn giữ di sản Kinh Bắc
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 12/12 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) đã phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”.