Bắc Ninh: Tọa đàm ứng dụng công nghệ thực tế ảo trong giảng dạy

Tham dự tọa đàm có Lãnh đạo Liên hiệp các hội KH&KT tỉnh, Lãnh đạo Trường Cao đẳng Kỹ thuật công nghiệp, một số chuyên gia, nhà khoa học và các giảng viên, đại diện học sinh, sinh viên nhà trường.

Tọa đàm tập trung trao đổi về vai trò và khả năng ứng dụng thực tế tăng cường (AR), thực tế ảo (VR) và thực tế mở rộng (XR) trong đổi mới đào tạo kỹ thuật, đặc biệt đối với các ngành kỹ thuật có yêu cầu cao về thực hành, mô phỏng và xử lý tình huống và yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực cho sản xuất thông minh trong bối cảnh chuyển đổi số. Các tham luận phân tích những hạn chế của phương thức thực hành truyền thống như chi phí thiết bị cao, số lượng thiết bị chưa đáp ứng đủ nhu cầu, nguy cơ mất an toàn và khó tái hiện các tình huống sự cố trong sản xuất. Công nghệ thực tế ảo được đề xuất như một giải pháp hỗ trợ người học quan sát, tương tác, thực hành, mắc lỗi và sửa lỗi trong môi trường mô phỏng trước khi thao tác trên thiết bị thật.

Nội dung tọa đàm đi sâu vào nhiều hướng ứng dụng cụ thể. Trong đào tạo điện – tự động hóa và cơ điện tử, VR/XR có thể mô phỏng tủ điện, PLC, robot công nghiệp, CNC, hệ thống khí nén – thủy lực, AGV và dây chuyền sản xuất; hỗ trợ sinh viên luyện tập thao tác, vận hành và xử lý các tình huống sự cố. Một số tham luận đề xuất xây dựng Digital Workshop, Digital Twin và mô hình “Nhà máy thông minh mini”, kết hợp thiết bị thực với môi trường số. Trong đó, VR mô phỏng toàn bộ dây chuyền trước khi vận hành, Digital Twin hiển thị trạng thái thiết bị, sản phẩm thật, còn AI hỗ trợ chẩn đoán lỗi và hướng dẫn người học. Đối với XR được tiếp cận theo hướng đổi mới phương pháp giảng dạy lấy người học làm trung tâm; người học được trải nghiệm, khám phá, giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức trong môi trường mô phỏng. Bên cạnh đó, việc kết hợp AI và XR được đề xuất nhằm hình thành môi trường đào tạo có khả năng nhận diện linh kiện, phân tích thao tác, phát hiện lỗi, đưa ra phản hồi và cá nhân hóa nội dung học tập theo năng lực từng sinh viên. Đáng chú ý, các thảo luận cũng đề cập những ứng dụng chuyên sâu như AR trong thực hành máy cắt dây EDM, hỗ trợ trực quan hóa các thông số kỹ thuật, hướng dẫn thao tác 3D và nâng cao độ an toàn; đồng thời nghiên cứu ứng dụng AR trong giảng dạy cơ khí thông qua mô hình 3D chi tiết máy, hộp giảm tốc và cơ cấu động học. Qua trao đổi, các đại biểu thống nhất rằng AR/VR/XR không nhằm thay thế giảng viên hay hoàn toàn thay thế thiết bị thực hành, mà là công cụ tăng cường năng lực giảng dạy và học tập. Việc ứng dụng hiệu quả cần được triển khai đồng bộ giữa học liệu số, hạ tầng công nghệ, năng lực số của giảng viên, phương pháp sư phạm, thiết bị thực, AI, XR và sự tham gia của doanh nghiệp.

Kết luận tọa đàm, bà Cao Thị Mai Phương, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật công nghiệp nhấn mạnh việc ứng dụng AR/VR/XR trong đào tạo kỹ thuật là hướng đi phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, song cần được triển khai từng bước, có trọng tâm, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, gắn kết giữa mô phỏng số, thực hành trên thiết bị thật và yêu cầu của doanh nghiệp. Nhà trường cần ưu tiên lựa chọn một số ngành, môn học và nội dung thực hành phù hợp để triển khai thí điểm, đồng thời chú trọng xây dựng học liệu số, nâng cao năng lực công nghệ của giảng viên và tăng cường phối hợp với chuyên gia, doanh nghiệp trong xây dựng mô hình, học liệu và chuyển giao công nghệ. Qua đó, từng bước hình thành mô hình đào tạo kết hợp “mô phỏng số – thực hành thật – trải nghiệm doanh nghiệp”, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực kỹ thuật trong thời kỳ chuyển đổi số.