Cây thực phẩm và cây thuốc chùm ngây

Chùm ngây thuộc thân mộc, cao 5 - 10 m. Lá 2 - 3 lần kép, dài 30 - 60 cm, hình lông chim, lá chét hình trứng mọc đối có 6 - 9 đôi. Hoa trắng, có cuống, hình dạng giống hoa đậu, mọc thành chuỳ ở nách lá, có lông tơ. Quả nang, dài 25 - 30 cm hay hơn, ngang 3 cm, có 3 cạnh, chỗ có hột hơi gồ lên; dọc theo quả có khía rãnh. Hột màu đen, tròn có 3 cạnh, lớn cỡ hột đậu Hà Lan.

Thành phần hoá học

- Rễchứa glucosinolat như:

4 - (alpha - L - rhamnosyloxy) benzyl glucosinolat (1%) sau khi chịu tác động của myrosinase, sẽ cho 4 - (alpha - L - rhamnosyloxy) benzyl isothiocyanat.

Glucotropaeolin (0,05%) sẽ cho benzylisothicocyanat.

- Hộtchứa glucosinolat (như trong rễ): có thể lên đến 9% sau khi hột đã được khử chất béo. Các axit loại phenol carboxylic như 1 - beta - D - glucosyl - 2, 6 - dimethyl benzoat. Dầu béo (20 - 50%): phần chính gồm các axit béo như oleic axit (60 - 70%), palmitic axit (3 - 12%), stearic axit ( 3 - 12%) và các axit béo khác như behenic axit, eicosanoic và lignoceric axit.

- Láchứa các hợp chất flavonoid và phenolic như kaempferol 3 - O - alpha - rhamnosid, kaempferol, syringic axit, gallic axit, rutin, quercetin 3 - O - beta - glucosid.

Vialard Goudou nghiên cứu lá Chùm ngây non (ăn được) ở miền Nam nước ta cho thấy trong 100g chứa 6,35 g chất đạm; 1,7 g chất béo; 8 g bột đường; 1,9 g chất xơ; 3,75 g chất khoáng; 122 mg canxi; 123 mg magnesium, 0,1 mg đồng, 16mg sắt, 6,250 UI caroten, 0,2 mg sinh tố B1, 0,21 mg B2, 2,25 mg PP và 110 - 220 mg sinh tố C. Như vậy là Chùm ngây non là loại rau giàu dưỡng chất trong các loại rau dùng để nấu canh mà ta có.

Những nghiên cứu khoa học về chùm ngây

Chùm ngây được xem là một cây đa dụng, rất hữu ích tại các nước đang phát triển nên đã được nghiên cứu khá nhiều về các hoạt tính dược dụng, giá trị dinh dưỡng và công nghiệp. Đa số các nghiên cứu được thực hiện tại Ấn Độ, Philippines , và Phi châu…

Các bộ phận của cây chứa nhiều khoáng chất quan trọng và là một nguồn cung cấp chất đạm, vitamin, beta - caroten, axit amin và nhiều hợp chất phenol. Cây Chùm ngây cung cấp một hỗn hợp gồm nhiều hợp chất khó gặp tại các cây khác như zeatin, quercetin, alpha - sitosterol, caffeoylquinic axit và kaempferol. Ngoài khả năng thanh lọc nước và giá trị dinh dưỡng cao, Chùm ngây còn là một dược thảo quan trọng trong việc điều trị một số bệnh: các bộ phận của cây như lá, rễ, hột, vỏ cây, quả và hoa… có những hoạt tính như kích thích hoạt động của tim và hệ tuần hoàn, hoạt tính chống u - bướu, hạ nhiệt, chống kinh phong, chống sưng viêm, trị ung loét, chống co giật, lợi tiểu, hạ huyết áp, hạ cholesterol, chống oxy hoá, trị đái tháo đường, bảo vệ gan, kháng sinh và chống nấm. Cây đã được dùng để trị nhiều bệnh trong Y học dân gian tại nhiều nước trong vùng Nam Á.

Hoạt tính kháng nấm gây bệnh

Dịch chiết từ lá và hột Chùm ngây bằng ethanol có hoạt tính diệt được nấm gây bệnh lông, tóc loại Trichophytin rubrum, Trichophyton mentagrophytes, Epidermophyton floccosum và Microsporum canis.

Tác dụng của quả chùm ngây trên cholesterol và lipid trong máu

Kết quả cho thấy Chùm ngây và lovastatin có tác dụng làm hạ cholesterol, phospholipid, triglycerid. Riêng Chùm ngây còn có thêm tác dụng làm tăng sự thải loại cholesterol qua phân.

Các hoạt tính chống co giật, chống sưng & gây lợi tiểu

Nước trích từ hột Chùm ngây cho thấy tác dụng ức chế khá rõ sự co giật gây ra bởi acetylcholin ở liều ED50 = 65,5 mg/ml môi trường; tác động ức chế phù gây ra carrageenen được định ở 1.000 mg/kg. Nước trích từ rễ cũng cho một số kết quả.

Các chất gây đột biến gen từ một Chùm ngây rang chín

Một số các hợp chất các chất gây đột biến gen đã được tìm thấy trong hột Chùm ngây rang chín: các chất quan trọng nhất được xác định phenylacetonitril; 4 - hyđroxyphenylacetonitril và 4 - hyđroxyphenyl - acetamid.

Khả năng ngừa thai của rễ Chùm ngây

Tác dụng ngừa thai của rễ Chùm ngây được cho là do nhiều yếu tố phối hợp.

Hoạt tính kháng sinh của hột Chùm ngây

4 - (alpha - L - rhamnosyloxy) benzyl isothiocyanat được xác định là có hoạt tính kháng sinh mạnh nhất trong các hoạt chất trích từ hột Chùm ngây (trong hột Chùm ngây còn có benzyl isothiocyanat).

Khả năng ngăn ngừa sỏi oxalat

Dịch chiết bằng nước và alcohol của rễ và lõi gỗ Chùm ngây làm giảm rõ rệt nồng độ oxalat trong nước tiểu bằng cách can thiệp vào sự tổng hợp oxalat trong cơ thể. Sự kết đọng tạo sạn trong thận cũng giảm rất rõ khi cho chuột dùng dịch chiết này như một biện pháp phòng ngừa bệnh sạn thận.

Dùng hột Chùm ngây để lọc nước

Hột Chùm ngây có chứa một số hợp chất “đa điện giải” (polyelectrolytes) tự nhiên có thể dùng làm chất kết tủa để làm trong nước. Phương pháp lọc này rất hữu dụng tại các vùng nông thôn của các nước đang phát triển và được áp dụng khá rộng rãi tại Ấn Độ.