Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Chủ nhật, 23/12/2007 23:16 (GMT+7)

Bác Hồ với vấn đề bồi dưỡng tình yêu khoa học cho trẻ em

Cách đây 43 năm, Đại hội lần thứ nhất Hội Phổ biến Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam được tổ chức trọng thể tại Nhà hát lớn Hà Nội trong 4 ngày, từ 15 đến 18 tháng 5 năm 1963.

Sáng ngày 18/5/1963, Bác Hồ đã đến thăm và nói chuyện với Đại hội. Cùng đi với Bác còn có đồng chí Trường Chinh. Tôi được cử vào Ban thư ký của Đại hội nên may mắn được ngồi không xa nơi Bác đứng (bức ảnh chụp Bác nói chuyện tại Đại hội tôi còn giữ được cho đến hôm nay). Tôi còn nhớ rất rõ lời Bác nói hôm đó:

“Các cô, các chú phải là những chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hoá và khoa học kỹ thuật, phải góp phần làm cho nhân dân ta sản xuất và công tác theo khoa học và đời sống của nhân dân ta văn minh, tức là khoa học, lành mạnh và vui tươi. Đó là nhiệm vụ nặng nề và cũng rất vẻ vang.

Hội còn có nhiệm vụ dạy bảo các cháu thiếu nhi về khoa học kỹ thuật, làm cho các cháu ngay từ nhỏ đã biết yêu khoa học, để mai sau các cháu trở thành những người có thói quen sinh hoạt và làm việc theo khoa học...”.

Đã có một thời mà ở nước ta, tuy đời sống vật chất còn khó khăn, nhưng đời sống tinh thần thì thực sự văn minh, tức là “khoa học, lành mạnh và vui tươi”. Chúng ta đã bài trừ được mê tín, dị đoan, hủ tục lạc hậu, những tệ nạn xã hội đã từng tồn tại ở nước ta thời thực dân phong kiến. Chúng ta dạy dỗ cho các cháu thiếu nhi “ngay từ nhỏ đã biết yêu khoa học, mai sau trở thành những người có thói quen sinh hoạt và làm việc theo khoa học” như lời dạy của Bác Hồ.

Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục khoa học cho thanh thiếu niên và cho cả cộng đồng, với tinh thần trách nhiệm của người trí thức đối với xã hội, ngay cả trong năm đầu tiên của thế kỷ XXI, một số nhà khoa học uy tín nhất thế giới đã họp nhau ở Rô-ma trong 3 ngày từ 19-21/11/2001 và ra một bản tuyên bố, trong đó có đoạn: “Bảo đảm một sự giáo dục khoa học đúng đắn cho tất cả trẻ em trên thế giới và một sự hiểu biết đầy đủ về khoa học cho tất cả cộng đồng đã trở thành một sự cần thiết và một thách thức để đào tạo nên những công dân tốt cho tương lai. Giáo dục khoa học trong các trường tiểu học và trung học phải được ưu tiên hàng đầu và phải được xem là một phần không thể thiếu được trong việc giáo dục cho mỗi người dân trong một xã hội tri thức”.

Người đã gửi cho tôi bản tuyên bố này là GS Gioóc-giơ Mắc – Phó chủ tịch Hiệp hội vật lý quốc tế. Tôi đã có dịp gặp GS cách đây ít năm trong một hội nghị quốc tế về “Giáo dục khoa học” tổ chức tại Băng cốc, Thái Lan. Nhân dịp này tôi được đến thăm Cung khoa học và nhà chiếu hình vũ trụ Băng Cốc – khánh thành vào năm 1964 với sự hiện diện của Vua và Hoàng hậu Thái Lan. Tôi chứng kiến cảnh hàng trăm em học sinh Thái Lan mặc đồng phục nô nức vào thăm Nhà chiếu hình vũ trụ dưới sự hướng dẫn của các thầy cô giáo. Ở Thái Lan, thiên văn học là một môn học trong chương trình ở bậc tiểu học, nhằm xây dựng thế giới quan khoa học và lòng yêu thích khoa học cho các em ngay khi còn nhỏ. Đài thiên văn ở Chiềng Mai hàng năm vào mùa hè đều tổ chức những buổi quan sát bầu trời bằng kính thiên văn cho sinh viên, học sinh và cho công chúng.

Tôi mong rằng, một nhà chiếu hình vũ trụ và một cung khoa học sẽ sớm được xây dựng ở Thủ đô nước ta. Kinh nghiệm của Nhật Bản cho thấy, việc xây dựng hơn 400 nhà chiếu hình vũ trụ khắp nơi trên đất Nhật đã có tác dụng nâng cao lòng yêu khoa học cho thanh thiếu niên Nhật Bản, các em sau này đã trở thành những nhà khoa học, những kỹ sư giỏi, làm nên sự hùng cường của nước Nhật ngày nay.

Tôi cũng đề nghị Bộ giáo dục và Đào tạo đưa môn thiên văn học vào chương trình bậc trung học, môn học này đã từng có trong chương trình tú tài toán trước năm 1945 và trong chương trình trung học Hoàng Xuân Hãn còn được áp dụng mấy năm sau cách mạng.

Kể từ ngày Bác Hồ đến nói chuyện tại Đại hội Phổ biến Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đến nay đã 43 năm trôi qua, nhưng lời dạy của Bác về phổ biến khoa học – kỹ thuật cho quần chúng nhân dân và giáo dục khoa học cho thanh thiếu niên vẫn còn nguyên tính thời sự và có ý nghĩa to lớn đối với tương lai của đất nước chúng ta.

                                     

Nguồn: Khoa học – ứng dụng, số 5 + 6/2006 (Liên hiệp các Hội KHKT Nghệ An)

Xem Thêm

Kỷ niệm 5 năm thành lập báo điện tử Tầm nhìn
Tại Lễ kỷ niệm thay mặt Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, ông Phan Tùng Mậu đã chúc mừng tập thể cán bộ, phóng viên báo điện tử Tầm Nhìn nhân dịp 5 năm thành lập, ghi nhận những thành quả mà...
Chiến thắng vĩ đại mùa Xuân 1975
Chiến dịch lịch sử  Lúc này, tập đoàn phòng ngự lớn của địch ở Sài Gòn - Gia Định tuy số lượng còn đông nhưng đã bị chia cắt, cô lập cao độ và sức chiến đấu đã giảm sút hẳn. 
Vẻ đẹp đặc hiệu của nhà trí thức
Vàng là đẹp, là quý giá. Nhưng không phải vàng nào cũng giá trị như nhau? Có vàng thật, có vàng giả, có cả mạ vàng như thật. Học thức và bằng cấp cũng vậy. Có học thật, có học giả, có bằng thật, có bằng giả như thật. Đại...
Mùa Xuân là Tết trồng cây
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đề xướng, tổ chức, xây dựng Tết trồng cây trở thành một phong trào quần chúng rộng rãi, sôi nổi và bền vững. Tháng 11-1959, nhân đợt thi đua lấy thành tích mừng Đảng ta 30 tuổi, Chủ tịch Hồ Chí Minh...
Bác Hồ vui Tết đón Xuân trong lòng Tổ quốc
Tết Mậu Tý (1948) Tết mừng chiến thắng Thu Đông năm Đinh Hợi phá tan cuộc tấn công của giặc Pháp lên Việt Bắc và phấn khởi mừng thọ Bác Hồ 58 tuổi: Chính phủ họp nghe Bộ Quốc phòng báo cáo chiến thắng giặc Pháp tại An toàn khu.
Đại tướng Lê Trọng Tấn - Những ngày đầu cách mạng
Giữa năm 1942, tôi đến một cơ sở cách mạng ở làng Lương Yên. Đang nói chuyện thì một quân nhân trong bộ đồ nhà binh Pháp ở phía cổng đi vào. Tôi lánh sang buồng bên cạnh nói chuyện với các em đang học. Khi người ấy về, chủ...

Tin mới

Lâm Đồng: Hội thảo giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy
Sáng ngày 18/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng”. Hội thảo có sự tham dự của đại diện các sở, ban, ngành, địa phương, các cơ quan chuyên môn, chuyên gia, nhà khoa học và các đơn vị có liên quan.
Hải Phòng: Liên hiệp hội làm việc với Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch
Sáng 17/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) thành phố đã làm việc với Đoàn công tác của Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch (IDEP), nhằm tăng cường mối quan hệ hợp tác trong hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, tư vấn, phản biện và giám định xã hội góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn thành phố.
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ chuyển giao vai trò chủ nhà APEC 2027
Sáng 19/11, tại Thâm Quyến, trong khuôn khổ Hội nghị các Nhà Lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà Năm APEC 2027 từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, đánh dấu thời khắc quan trọng, chính thức khởi động Năm APEC Việt Nam 2027.
49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.