AI là nền tảng chiến lược giúp giáo dục nghề nghiệp Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ

Toàn cảnh hội thảo

Hội thảo thu hút sự tham dự của trên 70 đại biểu đến từ Viện Nghiên cứu giáo dục nghề nghiệp; các tổ chức giáo dục, giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn Tp. Hà Nội; các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, giáo dục.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Phạm Quang Thao, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam), nhấn mạnh, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số quốc gia, AI đang trở thành công nghệ nền tảng giúp giáo dục nghề nghiệp đổi mới toàn diện. Đây là bước đi quan trọng để Việt Nam hướng đến mô hình giáo dục nghề nghiệp thông minh, góp phần xây dựng lực lượng lao động kỹ năng cao, thích ứng với yêu cầu phát triển mới của đất nước.

PGS.TS Phạm Quang Thao, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo

Ứng dụng AI là hành động cụ thể hóa các chủ trương, chính sách quan trọng của Đảng và Nhà nước trong chuyển đổi số, phát triển trí tuệ nhân tạo, giúp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tiếp cận, cập nhật và áp dụng các công nghệ tiên tiến vào hoạt động thực tiễn. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ và tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, giáo dục nghề nghiệp không thể đứng ngoài làn sóng chuyển đổi số và đổi mới công nghệ này.

ThS. Lê Thanh Tùng, Trưởng ban Phổ biến kiến thức Liên hiệp Hội Việt Nam phát biểu tại hội thảo

Ông Nguyễn Anh Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu giáo dục nghề nghiệp phát biểu tại hội thảo

Trình bày tham luận tại hội thảo, ông Nguyễn Thành Hưng - nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Quan hệ quốc tế (Văn phòng Chính phủ) cho rằng, AI đang mang đến bước đột phá trong tự động hóa quy trình giảng dạy, cá nhân hóa học tập và mô phỏng kỹ năng nghề. Với khả năng phân tích dữ liệu lớn, AI giúp người học được đào tạo theo năng lực, hỗ trợ giảng viên trong xây dựng nội dung, đánh giá kết quả, đồng thời tối ưu quản lý nhà trường.

Ông Nguyễn Thành Hưng cũng chỉ rõ các thách thức cần vượt qua như: Hạ tầng công nghệ còn hạn chế, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa; năng lực số của giảng viên chưa đồng đều; phương pháp đào tạo còn nặng lý thuyết; và nguy cơ phụ thuộc quá mức vào công cụ AI. Từ đó, ông đề xuất các giải pháp đồng bộ: Xây dựng chiến lược ứng dụng AI ở từng cơ sở giáo dục nghề nghiệp; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên về kỹ năng số; hợp tác với doanh nghiệp công nghệ; và ban hành khung đạo đức sử dụng AI trong giảng dạy.

Ông Nguyễn Thành Hưng - nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Quan hệ quốc tế (Văn phòng Chính phủ) phát biểu tại hội thảo

Từ góc độ nghiên cứu chính sách, TS Nguyễn Thành Nghị - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Quản lý Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, việc ứng dụng AI trong giáo dục nghề nghiệp không chỉ là xu hướng, mà là yêu cầu tất yếu để đáp ứng chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Hiện mới khoảng 30% cơ sở giáo dục nghề nghiệp có phòng lab đạt chuẩn số; năng lực số của đội ngũ giảng viên còn là điểm nghẽn.

Ông Nghị phân tích, Việt Nam đã có hành lang chính sách tương đối đầy đủ - từ Chiến lược quốc gia về AI đến 2030 đến Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp 2021-2030, tầm nhìn 2045 - song khoảng cách giữa chủ trương và thực thi vẫn lớn. Để chuyển đổi hiệu quả, Việt Nam cần hình thành hệ sinh thái AI trong giáo dục nghề nghiệp, đồng bộ từ thể chế, dữ liệu, hạ tầng mô phỏng đến năng lực giáo viên và hợp tác doanh nghiệp - nhà trường.

Theo TS Lê Công Lương, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban KH&HTQT Liên hiệp Hội Việt Nam, trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển bùng nổ của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục phổ thông đứng trước yêu cầu cấp bách phải đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập. Sự đổi mới không chỉ nằm ở nội dung, mà quan trọng hơn là phương thức tiếp cận tri thức, phù hợp với xu thế giáo dục cá nhân hóa, linh hoạt và tích hợp công nghệ.

TS. Lê Công Lương, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban KH&HTQT Liên hiệp Hội Việt Nam phát biểu tại hội thảo

Giáo dục phổ thông hiện nay vẫn nặng tính truyền đạt một chiều, chưa khơi dậy hết tiềm năng sáng tạo, tư duy phản biện của học sinh. Học sinh chưa được cá nhân hóa trong tiếp cận kiến thức – một nhu cầu cấp thiết của xã hội học tập thế kỷ 21. Theo TS. Lê Công Lương, AI giúp phát triển kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh, tạo các tình huống giả lập để học sinh thảo luận, phản biện và đưa ra giải pháp; đối với giáo viên giúp giảm gánh nặng hành chính, tập trung đổi mới phương pháp dạy học; đối với nhà trường và xã hội giúp tăng hiệu quả đào tạo, chuẩn bị nguồn nhân lực thích ứng với nền kinh tế tri thức.

TS Lê Công Lương cho rằng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần sớm ban hành khung hướng dẫn ứng dụng AI trong chương trình giáo dục phổ thông; Tăng cường hợp tác giữa nhà trường – doanh nghiệp – chuyên gia để phát triển các nền tảng học tập AI phù hợp thực tiễn Việt Nam; Có chính sách hỗ trợ đào tạo giáo viên, đặc biệt ở các môn khoa học xã hội; Tổ chức các cuộc thi, hoạt động trải nghiệm để học sinh ứng dụng AI trong giải quyết các vấn đề xã hội.

Việc đổi mới phương thức giáo dục phổ thông và ứng dụng AI vào giảng dạy các môn khoa học xã hội là xu thế tất yếu và cấp thiết. Đây là cơ hội để nâng cao chất lượng giáo dục, chuẩn bị cho thế hệ trẻ những kỹ năng, tư duy và đạo đức phù hợp với yêu cầu của thời đại. Sự thành công của quá trình này đòi hỏi sự chung tay của các nhà quản lý, giáo viên, nhà công nghệ và toàn xã hội.

Từ thực tế triển khai, ThS Lê Việt Cường, Trường Cao đẳng Điện tử - Điện lạnh Hà Nội chia sẻ, nhiều trường nghề ở Việt Nam đã bước đầu ứng dụng AI trong giảng dạy và quản lý đào tạo. AI không chỉ giúp giảng viên tiết kiệm thời gian, mà còn cá nhân hóa việc học, cung cấp phản hồi tức thời, giúp học viên chủ động và sáng tạo hơn. Tuy vậy, tỷ lệ trường nghề ứng dụng thường xuyên còn thấp, dưới 10%, do thiếu nhân lực am hiểu công nghệ, hạ tầng chưa đồng bộ và lo ngại chi phí đầu tư.

Các chuyên gia thống nhất rằng, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà là nền tảng chiến lược giúp giáo dục nghề nghiệp Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ, từ mô hình đào tạo truyền thống sang mô hình đào tạo thông minh, số hóa và hội nhập quốc tế. Ngoài ra, các đại biểu đã đề xuất thành lập Diễn đàn thường niên về AI trong giáo dục nghề nghiệp Việt Nam, kết nối các trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và nhà hoạch định chính sách để cùng triển khai các chương trình hợp tác, thí điểm và nhân rộng mô hình “Smart TVET Center” (Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp thông minh) tại các vùng kinh tế trọng điểm…

Ông Lê Việt Anh, CVP Cục Quản lý chất lượng Bộ GD&ĐT phát biểu tại hội thảo

Đại biểu đến từ các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đóng góp ý kiến tại hội thảo

Thông qua các trao đổi, thảo luận, đề xuất, kiến nghị, đề xuất giải pháp, hội thảo góp phần hoàn thiện thể chế, chính sách về ứng dụng AI, phát triển hệ sinh thái AI trong giáo dục, xây dựng một xã hội học tập suốt đời; Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam và các đơn vị thành viên trong hoạt động phổ biến kiến thức KH&CN, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, góp phần thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 22/12/2024 “Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” và Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.