Làm rõ vai trò nguồn lực trí thức trong đổi mới sáng tạo giai đoạn tới

Quang cảnh hội thảo

Phát biểu khai mạc hội thảo, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam – TSKH Phan Xuân Dũng cho biết dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 là văn kiện rất quan trọng, chuẩn bị cho việc tiến bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc. Các ý kiến góp ý tại hội thảo sẽ góp phần làm rõ hơn vai trò của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Chủ tịch Phan Xuân Dũng mong muốn các ý kiến tại hội thảo sẽ đóng góp, bổ sung nội dung về phát huy nguồn lực trí thức, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, những yếu tố then chốt được Đảng xác định là động lực quan trọng của phát triển đất nước trong giai đoạn tới. “Với vị thế mới, tầm nhìn mới, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên và Liên hiệp Hội Việt Nam sẽ phát huy tốt vai trò của đội ngũ trí thức, đóng góp trí tuệ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030”, TSKH Phan Xuân Dũng nhấn mạnh.

Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam - TSKH Phan Xuân Dũng phát biểu khai mạc

Theo Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến, Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI đã được chuẩn bị công phu, thể hiện rõ vai trò nòng cốt chính trị của Mặt trận trong việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy dân chủ và huy động nguồn lực xã hội cho phát triển đất nước.

Nội dung dự thảo đã đánh giá khá toàn diện tình hình khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kết quả thực hiện chương trình hành động của Mặt trận trong giai đoạn vừa qua, đồng thời đề ra phương hướng, mục tiêu và nhiệm vụ cho nhiệm kỳ tới.

Dự thảo cũng đã bước đầu đề cập đến vai trò của các tổ chức thành viên của Mặt trận trong việc tập hợp, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội và tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cần nhấn mạnh rõ hơn vai trò của đội ngũ trí thức và các tổ chức đại diện của trí thức, đặc biệt là Liên hiệp Hội Việt Nam - một tổ chức thành viên quan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiến phát biểu

Góp ý Dự thảo Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (sửa đổi, bổ sung) năm 2026, Thạc sĩ Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam cho rằng, Dự thảo gồm 8 Chương, 37 Điều. Về cơ bản, các chương, mục cũng như các điều, khoản... của Dự thảo khá rõ ràng, hợp lý, khách quan (từ Chương I đến Chương VIII), đã cho thấy công tác Mặt trận Tổ quốc ở Việt Nam ngày càng được coi trọng, có ý nghĩa mang tầm vóc chính trị - xã hội rộng lớn. Tuy vậy, Thạc sĩ Nguyễn Hữu Giới đề xuất bổ sung thêm 1 quyền ở Chương I, Điều 2: Quyền và trách nhiệm của thành viên tổ chức đó là quyền Tham gia tư vấn, phản biện và giám định xã hội (một trong những chức năng quan trọng của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam nhiều năm qua và Chính phủ đã có Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg ngày 14/2/2014 của Thủ tướng Chính phủ về nội dung này).

Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam Nguyễn HữuGiới phát biểu

Theo Chánh Văn phòng Hội Nước và Môi trường Việt Nam Nguyễn Văn Vẻ, trước nhu cầu phong phú, lợi ích thiết thực của các tầng lớp nhân dân, nhiều tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, hội quần chúng, các thành phần khác trong xã hội đã hình thành và phát triển, có nhiều đóng góp trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; đồng thời cũng đặt ra yêu cầu trong công tác vận động, đoàn kết tập hợp, chăm lo, hỗ trợ phát triển. Người khuyết tật Việt Nam với hơn 6 triệu người, chiếm khoảng 5,97% dân số cả nước, cần được quan tâm đặc biệt trong các chính sách xã hội, vượt lên hoàn cảnh, góp phần xây dựng xã hội công bằng, nhân văn, không ai bị bỏ lại phía sau.

Ông Nguyễn Văn Vẻ kiến nghị, Văn kiện cần nhấn mạnh việc tổ chức phong trào thi đua gắn với ứng dụng khoa học - công nghệ. Khuyến khích mô hình “chính quyền - doanh nghiệp - người dân” cùng làm, lấy sản phẩm cụ thể làm thước đo. Tôn vinh sáng kiến cải cách thủ tục, số hóa dịch vụ công, giảm chi phí xã hội cho người dân và doanh nghiệp. Tham gia phản biện chính sách về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Phát huy vai trò đội ngũ trí thức đi đầu trong nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học – công nghệ vào sản xuất, đời sống. Tập hợp trí thức, chuyên gia độc lập để thẩm định tác động; đề xuất phương án khả thi, chi phí - lợi ích rõ ràng.

Chánh Văn phòng Hội Nước và Môi trường Việt Nam Nguyễn Văn Vẻ phát biểu

Đến từ Hội KHKT An toàn vệ sinh lao động Việt Nam, GS.TS Lê Vân Trình, cho rằng, để văn kiện chặt chẽ và có tính định hướng cao hơn, cần tiếp tục rà soát, chỉnh sửa một số nội dung. Trước hết, phần đánh giá tình hình khối đại đoàn kết toàn dân tộc nên được trình bày gọn hơn, tránh trùng lặp giữa các nội dung đánh giá thành tựu phát triển đất nước và niềm tin của nhân dân. Nội dung về các giai cấp, tầng lớp xã hội cần bảo đảm sự cân đối, đồng thời điều chỉnh một số câu chữ theo văn phong văn kiện, tránh sử dụng các cách diễn đạt mang tính văn học.

Chủ tịch Hội KHKT An toàn vệ sinh lao động Việt Nam Lê Vân Trình phát biểu

GS.TS Lê Vân Trình đề nghị xem xét cách nêu số liệu về đội ngũ trí thức và doanh nhân theo hướng khái quát, tránh những con số dễ gây tranh luận. Thay vào đó, có thể nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của đội ngũ trí thức trong nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, cũng như sự phát triển mạnh mẽ của đội ngũ doanh nhân trong đóng góp cho nền kinh tế. Bên cạnh đó, phần phản ánh những băn khoăn của nhân dân nên được sắp xếp lại theo các nhóm vấn đề lớn như đời sống xã hội, môi trường – thiên tai, an ninh xã hội và các nguy cơ tác động tới khối đoàn kết dân tộc để văn bản mạch lạc hơn.

Cũng theo ông Trình, Dự thảo văn kiện cần bổ sung đánh giá về những biến đổi của cơ cấu xã hội trong bối cảnh kinh tế số, sự xuất hiện của các lực lượng xã hội mới như lực lượng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, chuyên gia công nghệ số và lao động trên các nền tảng số. Đồng thời cần quan tâm hơn tới tác động của không gian mạng và truyền thông xã hội đối với việc định hướng dư luận và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đối với phần phương hướng, mục tiêu và chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031, GS.TS Lê Vân Trình mong muốn cần tiếp tục cô đọng mục tiêu tổng quát, xác định rõ các nhiệm vụ đột phá như chuyển đổi số trong hoạt động của Mặt trận, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động hướng mạnh về cơ sở, và xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đồng thời, cần bổ sung nội dung về tổ chức thực hiện để bảo đảm nghị quyết đại hội được triển khai hiệu quả trong thực tiễn.

Nguyên Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban KH&HTQT Liên hiệp Hội Việt Nam Lê Công Lương phát biểu

Theo TS. Lê Công Lương - nguyên Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban KH&HTQT Liên hiệp Hội Việt Nam, cần tiếp tục bổ sung, làm rõ hơn vai trò của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đặc biệt trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, cần nhấn mạnh vị trí, vai trò của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam với tư cách là tổ chức đại diện cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ, thành viên của MTTQ Việt Nam, có nhiều đóng góp quan trọng trong tập hợp, phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức thông qua các hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội.

TS. Lê Công Lương mong muốn, Dự thảo cần bổ sung đánh giá rõ hơn những đóng góp của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt trong các lĩnh vực như chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đồng thời, cần nhấn mạnh vai trò của các tổ chức khoa học công nghệ trong việc kết nối mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước, đóng góp các luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách phát triển đất nước.

Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam-TSKH Phan Xuân Dũng và Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam Nguyễn Quyết Chiếnđồng chủ trì hội thảo

Ngoài ra, theo TS Lê Công Lương, trong phần dự báo tình hình và phương hướng nhiệm kỳ tới, cần nhấn mạnh các xu thế lớn của thế giới như cạnh tranh công nghệ, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số toàn diện. Trên cơ sở đó, Dự thảo cần bổ sung các nhiệm vụ và giải pháp nhằm phát huy mạnh mẽ nguồn lực trí thức khoa học và công nghệ; tăng cường cơ chế để các tổ chức trí thức tham gia sâu hơn vào hoạt động tư vấn, phản biện xã hội; đồng thời đẩy mạnh phổ biến tri thức khoa học và công nghệ tới cộng đồng, góp phần nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới.

Tại hội thảo, các đại biểu đều nhất trí với nội dung của Dự thảo Báo cáo chính trị, qua đó đề xuất việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc vận hành hiệu quả mô hình tổ chức mới của hệ thống Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội.

Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phạm Quang Thao phát biểu

Theo đó, Ban soạn thảo có thể nghiên cứu bổ sung một chương riêng quy định về vị trí, vai trò, nguyên tắc tổ chức và cơ chế phối hợp của các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả điều phối hoạt động, tránh chồng chéo và phát huy tốt hơn sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân tộc./.