Ý nghĩa một số phong tục ngày tết của người Việt

Tục hái lộc đầu năm

Ngay sau thời điểm giao thừa, nhiều người hồ hởi đi hái lộc đầu năm. Họ thường ra vườn, hoặc đến những nơi có cây xanh, hoặc tới một ngôi chùa nào đó để bẻ một cành cây đem về đặt trong nhà, với niềm mong ước đón phúc lộc vào nhà trong năm mới. Cành cây được chọn phải có nhiều lộc non, cứng cáp, cành tươi, nếu có nhiều quả nữa thì càng tốt.

Ngày xưa, cây xanh nhiều mà dân cư thưa thớt, nên tục lệ này không có gì cần bàn, ai muốn chặt cành to, cành nhỏ thế nào cứ tuỳ thích. Ngày nay, mật độ dân số cao, diện tích cây xanh còn ít, việc hái lộc đầu năm không thể tuỳ tiện. Nhà nước mỗi năm phải đầu tư hàng tỉ đồng để trồng cây, biết bao công nhân quanh năm miệt mài trồng, tưới, chăm sóc cây xanh, không lí gì cứ đến tết mạnh ai nấy bẻ, mặc nhiên tàn phá môi trường sống. Do đó, tục hái lộc đầu năm cần được hạn chế dần để đi đến chấm dứt.

Trược mắt, khi hái lộc chỉ nên chọn những cành nhỏ trên các cây to. Đừng quan niệm sai trái cho rằng cành cây càng lớn thì lộc càng nhiều, và không nên bẻ đại, bẻ quàng, bất kể cây to, cây nhỏ!

Tục xông nhà

Xông nhà (có nơi gọi là đạp đất) chỉ hành động của người đầu tiên đến nhà ai đó trong ngày mồng môt tết. Nhiều người cho đây là điều hệ trọng, liên quan đến sự thành bại, may rủi cả năm. Nên đến xông nhà là một người giỏi giang, thành đạt, nhân từ, phúc hậu thì gia chủ rất vui, vì tin rằng trong năm đó sẽ gặp nhiều điều tốt đẹp. Đồng thời, ai cũng không muốn “bị” những người biếng nhác, hư đốn, nghèo khó đến xông nhà vì cho rằng những người này sẽ mang đến những điều xui xẻo. Riêng đối với người trong năm có tang thì chẳng những không đi xông nhà mà cũng không đến chơi nhà người khác trong dịp đón năm mới.

Mỗi chúng ta cần am hiểu về tục xông nhà để vận dụng vào thực tiễn cuộc sống. Năm nào, mình học hanh, làm ăn thành đạt hoặc có nhiều niềm phấn khởi thì nên đến xông nhà, chia vui với người khác. Ngược lại, nếu trong năm mình có chuyện rủi ro, buồn phiền thì chớ nên đến xông nhà và cũng hạn chế đến chơi tết nhà người khác (chỉ vì có vui đâu mà chia). Thay vào đó, bạn hãy đến các khu vui chưoi công cộng để tìm sự khuây khoả.

Tục mừng tuổi

Mừng tuổi là một phong tục đã có từ lâu trong đời sống người Việt. Vốn xưa, tiền mừng tuổi chỉ ít thôi và được đựng trong chiếc phong bì màu đỏ để người lớn tặng cho trẻ con trong dịp tết với ý nghĩa chúc mừng đứa bé ấy được thêm một tuổi. Tiền mừng tuổi hồi đó chỉ là một vài đồng xu, có giá trị động viên tinh thần là chính và là một nét sinh hoạt văn hoá trong xã hội Việt Nam .

Nhưng ngày nay, phong tục mừng tuổi đã bị biến tướng, lạm dụng, tiền mừng tuổi mất dần ý nghĩa văn hoá tinh thần. Thậm chí, có những đứa trẻ chờ chực khách “mừng tuổi”, và sỗ sàng mở ra xem nhiều hay ít trước mặt khách. Trẻ con có hiện tượng ấy là do ảnh hưởng lối sống thực dụng của bố mẹ và người thân trong gia đình. Nhiều người xem việc mừng tuổi như là hình thức hối lộ, trao đổi. Cấp dưới đến “mừng tuổi” cho con của cấp trên bằng những tờ tiền có giá trị lớn, nhằm “tỏ lòng biết ơn” cấp trên đã giúp đỡ mình trong năm cũ hoặc dự định sang năm mới sẽ nhờ cậy một việc gì đó. Có bậc cha mẹ khi khách vừa về đã oang oang hỏi con: “Người ấy “mừng tuổi” bao nhiêu?” Nghe con nói số tiền lớn thì vui cười mãn nguyện, ngược lại thì bĩu môi chê.

Các kiểu mừng tuổi sai trái ấy cần được chấn chỉnh, loại bỏ, để phong tục mừng tuổi được trở về với ý nghĩa tốt đẹp vốn có tự ngàn xưa.