Xử lý hạt giống lúa - Một biện pháp thực hiện Chương trình 3 Giảm 3 Tăng
Việc giảm thuốc trừ sâu nói riêng hay giảm thuốc Bảo vệ thực vật nói chung là 1 nội dung trong 3 Giảm của chương trình 3 Giảm - 3 Tăng trong canh tác lúa. Có những đối tượng dịch hại có thể ngăn chặn từ xa. Biện pháp xử lý hạt giống lúa trước khi gieo sạ tỏ ra có hiệu quả đã được chứng minh qua nghiên cứu và thực tế.
Thời gian qua, bà con nông dân tỉnh An Giang đã áp dụng các biện pháp xử lý hạt giống lúa đạt được hiệu quả trong việc nâng cao tỷ lệ nẩy mầm của hạt, đồng thời diệt được các mầm nấm bệnh gây hại trên hạt làm cho cây mạ khỏe ngay từ giai đoạn đầu của quá trình canh tác. Để giúp cho bà con áp dụng được những thông tin quý giá này, chúng tôi xin trình bày một số biện pháp như sau :
1 / Xử lý phá miên trạng hạt giống
Hạt lúa giống mới thu hoạch phải có một thời gian ngủ nghỉ nhất định (còn gọi là miên trạng) mới có khả năng nẩy mầm đạt yêu cầu sử dụng, thời gian ngủ nghỉ dài hay ngắn tùy thuộc giống và mùa vụ, ngắn thì 15 ngày và dài có khi đến 1 tháng . Do nhu cầu mùa vụ bà con nông dân cần xuống giống ngay, muốn vậy phải đánh thức hạt giống. Có nhiều cách phá miên trạng làm cho hạt thức dậy và xử lý axit nitric là cách làm phổ biến nhất. Muốn xử lý axit, trước tiên, lúc thu hoạch giống phải thu hoạch riêng và phơi khô đạt ẩm độ 13% (phơi mỏng 2-3 nắng vừa phải ).
Chọn nồng độ axit phù hợp :
Thường các hướng dẫn trong nhãn chai axit chỉ cho biết là với chai 100ml axit sẽ xử lý cho bao nhiêu kg lúa giống, điều này dể hiểu nhưng không chính xác, lý do miên trạng hạt tùy thuộc vào loại giống, mùa vụ và thời gian từ lúc thu hoạch. Do đó chúng ta phải thử để tìm nồng độ thích hợp, cách làm như sau :
- Chọn 5 chai nhựa có dung tích 1 lít, mỗi chai chứa đủ 1 lít nước sạch .
- Chai 1: Không pha axit (kiểm chứng )
- Chai 2: Pha vào 1 cc axit
- Chai 3: Pha vào 3 cc axit
- Chai 4: Pha vào 5 cc axit
- Chai 5: Pha vào 7 cc axit
Sau khi khuấy đều ta cho vào mỗi chai 200 hạt lúa và ngâm trong vòng 16-24 giờ. Sau đó vớt lúa ra và rửa sạch, lúa ở mỗi chai được cho vào khăn bàn nhỏ ẩm nước gói kín lại và ủ 24 -36 giờ, sau đó kiểm tra lại tỷ lệ hạt mọc mầm. Ở nồng độ axit nào có tỷ lệ lúa mọc mầm từ 85% trở lên thì ta chọn nồng độ đó để sử dụng cho toàn bộ lượng lúa giống cần gieo sạ . Phải thận trọng khi pha axit, cho nước vào trước, pha axit, sau đó dùng que gổ để khuấy và phải mang bao tay cao su. Sau khi ngâm axit xong, lúa giống phải được rửa sạch và ủ bình thường .
2/ Ngâm hạt giống trong dung dịch Carban 50 SC để trừ nấm bệnh
a/ Đối với hạt giống đã qua xử lý axit nitric: Sau khi rửa sạch axit , tiếp tục ngâm lúa vào dung dịch carban 3‰ (3 ccthuốc /lít nước ) và ngâm tiếp 16 giờ, sau khi ngâm thuốc nên tháo bỏ nước và rửa sạch hạt giống, sau đó ủ bình thường. Cần chú ý là ngâm axit trước và ngâm Carban sau, không pha chung 2 loại này cùng 1 lúc vì sẽ làm mất tác dụng của thuốc. Dụng cụ ngâm axit hay Carban là bồn dã chiến bằng tấm nhựa gồm 2 lớp: Lớp dưới là tấm nhựa chứa nước và lớp trên là tấm lưới cước để khi tháo nước bỏ lúa khỏi bị trôi ra đất.
b / Đối với hạt giống chỉ xử lý bằng Carban 50 SC :
Hạt giống được phơi nhẹ trước khi đưa vào ngâm Carban, cụ thể là 1 giạ lúa giống cần 50 - 60 ccCarban pha vào 20-25 lít nước và ngâm trong vòng 24 - 36 giờ. Có thể pha thuốc trước rồi đổ lúa giống vào hay cho lúa giống vào bồn trước rồi pha thuốc đổ vào sau. Cần phải vớt tất cả lúa lép, lúa lừng trong bồn ra ngoài, bởi vì đây là nguồn chứa rất nhiều mầm bệnh và là nguồn lây bệnh quan trọng nếu hạt giống không được xử lý hay không loại bỏ các hạt này.
c / Nếu không nhớ ngâm lúa giống vào Carban :
Có thể bằng cách là sau khi vớt giống lên và để ráo, cũng với lượng Carban 50 cccho 1 giạ lúa giống, có thể pha Carban vào một lượng nước thích hợp (50 ccCarban/1lít ) và trộn đều vào 1 giạ lúa ủ trong vòng 24 giờ, sau đó rửa sạch ( lấy ngót ) ủ bình thường. Với cách này cũng có hiệu quả diệt nấm bệnh .
3/ Trộn Actara vào lúa giống :
Ngoài tác dụng trừ rầy nâu rất hiệu quả, Actara còn đươc trộn vào lúa giống để ngăn chặn sự gây hại của bù lạch trong vòng 10 ngày sau khi sạ, cách làm như sau :
Sau khi lúa giống đã được ngâm ủ nhú mầm (ủ 24 giờ) sử dụng 1 gram Actara pha vào ½ lít nước trộn đều vào 10kg hạt giống, thường là 12 giờ trước khi đem lúa đi gieo - sạ. Khoảng thời gian này đủ để thuốc ngấm vào mầm và rễ hạt giống, khi cây mạ phát triển, lượng thuốc được duy trì đủ để ngăn chặn sự gây hại của bù lạch trong 10 ngày sau sạ. Ai cũng biết nếu bù lạch tấn công và gây hại sớm, ruộng lúa sẽ bị thiệt hại do sức khỏe mạ giảm sút. Việc xử lý Actara sẽ làm giảm chi phí hơn nhiều so với phun xịt thuốc để trừ bù lạch khi chúng tấn công lúa.
