Xử lý chất thải NIX từ nhà máy tàu biển Huyndai Vinashin: Chưa có giải pháp hữu hiệu

Vào tháng 10/2000 và năm 2001 Phòng Thủy địa hóa (Viện Hải dương học Nha Trang) đã tiến hành nghiên cứu mức độ tan của các kim loại nặng trong hạt NIX được ngâm dài ngày trong nước mưa. Kết quả cho thấy, trong mỗi lần ngâm tất cả các kim loại đều bị hòa tan vào môi trường nước với các mức độ khác nhau, nhiều kim loại giảm hàm lượng trong pha hòa tan sau đợt ngâm thứ hai (như Fe, Mn, Cu và Cd), trong lúc các kim loại khác càng về sau càng có hàm lượng cao hơn (Zn, Pb, As, Cr và Ni). Nguyên nhân có thể là một số kim loại sau những phản ứng đầu tiên đã tạo ra trên bề mặt tiếp xúc những chất cản trở tác dụng của nước mưa. Cũng có thể sự thay đổi hàm lượng này là do sự thay đổi về thế cân bằng giữa 2 dạng hòa tan và kết tủa của kim loại. Đây là hiện tượng cần được nghiên cứu chi tiết hơn khi đánh giá tác động môi trường của vật liệu NIX đã qua sử dụng.

Các kết quả này gợi ý là trong tự nhiên, dưới tác động của nước mưa, khả năng phóng thích các kim loại nặng độc hại từ hạt NIX thải rất lớn. Cũng nên lưu ý là nếu không khí trong khu vực bị ô nhiễm thì khả năng rửa trôi kim loại từ hạt NIX của nước mưa càng lớn hơn (do pH thấp). Đây là vấn đề rất bức bách, nan giải của việc gây ô nhiễm môi trường tại khu vực xung quanh Nhà máy đóng tàu Huyndai Vinashin (ảnh hưởng nặng nề nhất là khu dân cư Mỹ Giang- Ning Yển) từ khi Nhà máy đi vào hoạt động đến nay đã hơn 7 năm.

Để giải quyết vấn đề này, đã có nhiều phương pháp được nêu ra để xử lý vật liệu NIX thải (chôn, nhốt trong vật liệu polymer, bêtông, bêtông nhựa, sản xuất vật liệu xây dựng...). Tuy nhiên cho đến nay hiện chỉ có các biện pháp sau đây được thử nghiệm nhằm giải quyết vấn đề vật liệu NIX thải: dùng NIX làm gạch xây tường, lát vỉa hè và làm nguyên liệu trong bêtông nhựa đường.

Đối với việc dùng NIX thải làm gạch xây tường và lát vỉa hè, đã có một thí nghiệm đã được thực hiện từ tháng 12/2001 để xem xét hiệu quả của nó. NIX thải được dùng để đúc một viên gạch (thay 100% cát thường bằng hạt NIX). Viên gạch này (nặng 580 g, diện tích bề mặt 284,8 cm ²) được ngâm trong 5 lít nước mưa (đã lọc qua màng lọc 0,45 m) và được lắc đều mỗi ngày một lần. Hút mẫu nước để phân tích sau 1 tuần, 4 tuần và 8 tuần (mỗi lần hút ra 2 lít và đổ thêm vào 2 lít nước mưa). Nước ngâm gạch được lọc qua màng lọc 0,45 m trước khi phân tích. Kết quả cho thấy kim loại nặng và chất hữu cơ vẫn được hòa tan vào nước mưa, việc đúc gạch không làm giảm được nhiều nguy cơ đưa kim loại từ hạt NIX thải vào môi trường. Mặt khác, sự có mặt của dầu và chất hữu cơ trong hạt NIX thải sẽ làm thay đổi các đặc điểm cơ lý và làm giảm độ bền của gạch. Vì vậy, đây vẫn chưa phải là cách giải quyết tốt.

Với hướng giải quyết dùng NIX thải làm bêtông nhựa đường, cũng đã có một số thí nghiệm về độ hòa tan của kim loại nặng từ bêtông nhựa đường đã được tiến hành. Tuy nhiên, các thí nghiệm này có một trở ngại là bản thân nhựa đường cũng có thể chứa các kim loại nặng. Do đó, khi tiến hành thí nghiệm, do không biết tỉ lệ NIX trong bêtông nhựa đường, nên không thể có nhận xét chính xác. Tuy nhiên, có lẽ cũng có những hiệu quả nhất định nên nhà máy đã được cho phép áp dụng cách này với các giới hạn về tỉ lệ NIX trong bêtông nhựa và địa điểm ứng dụng.