Xây dựng chính phủ điện tử: Bài học từ Hàn Quốc

Những ý tưởng đồng bộ về công nghệ thông tin

Công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT) phát triển mạnh, thẩm thấu và trở thành bộ phận hữu cơ trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội, thúc đẩy xã hội chuyển sang xã hội thông tin, kinh tế công nghiệp chuyển sang kinh tế tri thức. Để bắt kịp với xu thế phát triển này, tháng 6 – 20008, Chính phủ Hàn Quốc dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Li Miêng Pắc đã công bố “Tầm nhìn và những chiến lược mới về thông tin hoá quốc gia”. Tầm nhìn tổng quát là “Hoàn thiện xã hội tri thức thông tin tiên tiến bằng sức sáng tạo và niềm tin” với 5 mục tiêu và 4 chiến lược hành động. Từ đó, Chính phủ đã thay đổi hệ thống quản lý nhà nước, hình thành các bộ, ngành theo hướng tập trung đưa đất nước phát triển xã hội thông tin và kinh tế tri thức với các loại hình: dịch vụ phục vụ công dân trực tuyến; hệ thống chia sẻ thông tin chính phủ; dịch vụ mua hàng qua mạng; dịch vụ hải quan điện tử; đào tạo và học tập trên mạng.

Từ năm 2006, các thuật ngữ về chính phủ điện tử của Hàn Quốc đã chuyển từ tiếp đầu ngữ (e-) sang (u- là chữ viết tắt của ubiquitous), hàm nghĩa là khắp mọi nơi, đâu đâu cũng có. Một số mô hình điển hình về chính phủ khắp mọi nơi là:

Xơ-un khắp mọi nơi (u- Seoul): Thủ đô Xơ-un từ năm 2003 đã có kế hoạch tổng thể phát triển chính phủ điện tử, đến năm 2005 đã hoàn thiện về cơ sở hạ tầng. Hệ thống chính phủ điện tử thủ đô Xơ-un gồm: dịch vụ một lần nhấp chuột, trung tâm dữ liệu Xơ-un, hệ thống quảng bá chính phủ điện tử Thủ đô Xơ-un. Năm 2007 đã được gọi là u-Seoul với sự tham gia khắp mọi nơi của người dân qua các hệ thống như: dịch vụ tương tác và tuỳ biến, hệ thống quản lý đô thị trên cơ sở sử dụng hệ thống thông tin bản đồ GIS và các dịch vụ khắp mọi nơi khác. Mục tiêu đến năm 2010 của u-Seoul là hiện thực hoá chính phủ điện tử và dân chủ điện tử, hệ thống quản lý đô thị thông minh trên cơ sở sử dụng hệ thống thông tin bản đồ (GIS), siêu xa lộ thông tin chính phủ điện tử Thành phố Xơ-un (u-Seoul Net).

Trung tâm thương mại khắp mọi nơi (u-Trade Hub):Đây là một hệ thống thương mại điện tử cung cấp cho các công ty thương mại toàn bộ các nghiệp vụ thương mại, giảm bớt các tài liệu điện tử và các thủ tục phân phối, tiết kiệm và giảm nhân sự. Hiện tại hệ thống này của Hàn Quốc đã cung cấp 301 loại dịch vụ, liên kết tới 39 ngân hàng, 9.477 công ty thương mại, 53 tổ chức liên quan khác.

Tập trung hoá các dự án chính phủ điện tử

Ở Hàn Quốc, các hoạt động về chính phủ điện tử đều do Ban thúc đẩy tin học hoá (IPC), do Thủ tướng làm Trưởng ban, Bộ trưởng các ủy làm ủy viên. Ban này có trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh kế hoạch chiến lược, chính sách xây dựng và sử dụng xa lộ thông tin quốc gia; đưa ra các biện pháp quản lý và vận hành các nguồn tài chính, đánh giá hiệu quả của các chính sách và hoạt động về công nghệ thông tin.

Các nội dung kỹ thuật do các chuyên gia và một bộ máy chuyên nghiệp chuẩn bị. Các vấn đề chuyên sâu đều được đưa ra nghiên cứu và thảo luận kỹ tại các tiểu ban trước khi tổng hợp xin ý kiến các ủy viên hoặc đưa ra thảo luận tại phiên họp toàn thể.

Môi trường chính sách: Quan tâm lợi ích người dân

Chính phủ điện tử sẽ không thể thành công nếu như người dân không nhìn thấy được lợi ích của họ trong đó. Giai đoạn 1987-1995, Hàn Quốc chú trọng vào xây dựng một hệ thống thông tin quốc gia tạo thành một cơ sở dữ liệu nền tảng và hình thành thói quen tra cứu thông tin liên quan đến Chính phủ qua mạng. Giai đoạn 1995-2001, các dịch vụ hành chính công của Chính phủ Hàn Quốc đã được đưa dần lên mạng Internet, tập cho người dân thói quen làm việc theo các cơ chế “một cửa” và phong cách làm việc không giấy với nền tảng quan trọng là ban hành Luật khuyến khích tin học hoá dịch vụ hành chính (1995). Chương trình “Chính phủ dành cho công dân” (G4C), bao gồm dịch vụ thuê nhà ở, hệ thống chia sẻ thông tin bảo hiểm xã hội và hệ thống thông tin giáo dục quốc gia đã được thực hiện rất hiệu quả. Từ năm 2001, Hàn Quốc phát triển các dịch vụ và thủ tục tương tác với người dân (chương trình G2B và G2G), bao gồm: Hệ thống thủ tục điện tử và hệ thống hỗ trợ chính sách cá nhân; Hệ thống thông tin tài chính quốc gia và hệ thống thông tin hành chính địa phương; Hệ thống hỗ trợ Trao đổi tài liệu điện tử (e-Document Exchange), Chữ ký điện tử (e-Seal System) và hệ thống máy tính kết nối, từ đó hình thành một mối quan hệ mật thiết giữa các mô hình chính phủ vì người dân, chính phủ vì doanh nghiệp và chính phủ vì chính phủ, góp phần đáng kể vào hiện thực hoá chương trình Chính phủ điện tử Hàn Quốc.

Giai đoạn 1998-2002, Hàn Quốc đã xây dựng thành công cơ sở hạ tầng CNTT&TT, nền tảng cơ bản của giai đoạn là “trực tuyến”. Giai đoạn 2003-2007, đẩy mạnh quá trình tin học hoá, nền tảng cơ bản là “Internet” dần chuyển sang “khắp mọi nơi”. Từ 2008-2012, thực hiện tin học hoá quốc gia với nền tảng cơ bản là “tri thức”.

Hiện nay, đã có hơn 12 triệu trong tổng số 16 triệu hộ gia đình ở Hàn Quốc kết nối mạng Internet băng thông rộng; trên 70% trong tổng số 48 triệu dân sử dụng và truy cập mạng Internet hàng ngày. Đó là những chỉ số chứng minh về thành tựu mà Hàn Quốc đã đạt được trong “xã hội thông tin” tiên tiến. Kinh nghiệm của Hàn Quốc trong xây dựng chính phủ điện tử là phải tính đến khoảng cách số giữa các vùng, miền; minh bạch thông tin; vấn đề bảo mật an toàn thông tin; chống khủng bố thông tin và củng cố niềm tin của nhân dân với chính phủ .