Xã hội hóa giáo dục mới đạt kết quả "tìm tòi"

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận cho biết như vậy tại hội nghị sơ kết hai năm thực hiện chủ trương xã hội hóa giáo dục - đào tạo và dạy nghề (diễn ra ngày 19/12).

"Vòng luẩn quẩn"

Một dẫn chứng phổ biến: Theo quy định hiện hành, việc ra cấp đất cho cơ sở giáo dục phải căn cứ vào quyết định thành lập trường. Nhưng quyết định này chỉ được ban hành sau khi đã thẩm định các điều kiện đảm bảo, trong đó có yêu cầu về cơ sở vật chất. Vòng luẩn quẩn này chỉ được giải quyết khi địa phương "xé rào".

Hay như hiện tượng "chạy đèn cù" duy trì đã lâu mà chưa giải quyết dứt điểm: một GS.TS đang giảng dạy ở một trường công lập nhưng lại được "ghi danh" là giáo viên kiêm nhiệm cùng một lúc ở rất nhiều trường ngoài công lập khác (để trường có phép hoạt động).

Một vòng luẩn quẩn khác mà trong báo cáo của Bộ GD-ĐT nêu ngay từ phần đầu: sự bất ổn của nhân sự là "nguyên nhân của các yếu kém". Ở Bộ thì "một số Vụ đang chuyển giao thế hệ thay thế cán bộ nên việc quá tải; còn ở địa phương thì "cán bộ chủ chốt thay thế theo nhiệm kỳ nên cần có thời gian làm quen với công việc". Thứ trưởng Luận thừa nhận: "Năng lực và kiến thức của đội ngũ cán bộ ngành giáo dục chưa đáp ứng yêu cầu công việc, nhất là kiến thức về kinh tế, quy hoạch, quản lý dự án, xây dựng cơ bản." Ông còn nêu thực tế 2 năm thực hiện Nghị quyết Chính phủ: "Ban chỉ đạo của Bộ GD-ĐT đều bao gồm các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của các đơn vị thuộc Bộ. Các lãnh đạo này luôn có rất nhiều công việc quan trọng, đột xuất nên thời gian và công sức dành cho xã hội hoá giáo dục không tương xứng với yêu cầu".

Tại hội nghị đã xác định các cơ chế chính sách thiếu đồng bộ, chưa công bằng giữa công và tư là rào cản lớn nhất với xã hội hóa giáo dục. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng cho rằng bắt nhà đầu tư phải tự lo đất để xây trường học, bệnh viện quả là một “thách đố”. Ông gợi ý có thể thực hiện đối với các trường đại học theo kiểu giải phóng mặt bằng “sạch” xây dựng các khu công nghiệp kêu gọi doanh nghiệp đầu tư với đủ các ưu đãi.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân xác định sau hội nghị này, sẽ có "10 việc cần làm" để thu hút nguồn lực xã hội cho giáo dục.

Những vấn đề liên quan đến thuế, đất đai, tín dụng... sẽ được điều chỉnh theo Nghị định mới. Hướng sửa đổi sẽ là miễn giảm hoàn toàn thuế cho doanh nghiệp đầu tư vào giáo dục, y tế, văn hóa trong 4 năm đầu, từ 5 năm sau, sẽ phải nộp 5 - 10% cho các năm tiếp theo.

Một hướng khác, Chính phủ sẽ yêu cầu thống kê số lượng trường do các doanh nghiệp mở. Trong vòng 3 năm tới, sẽ hình thành cuộc vận động doanh nghiệp tham gia mở trường và đào tạo học viên.

Tiếp tục "nợ" học phí

Một thống kê của Bộ GD-ĐT cho thấy, năm 2006, trong tất cả các trường công lập từ mầm non đến đại học, "phần chi" của Nhà nước hơn 59.000 tỷ đồng, chiếm tới 87,2% tổng chi của giáo dục ở nhà trường.

Thứ trưởng Phạm Vũ Luận giải thích  bên cạnh việc miễn học phí ở bậc tiểu học, mức đóng góp của người dân ở các trường THCS, THPT khoảng 1.900 tỷ đồng, trong khi tổng chi phí là 19.000 tỷ đồng. Điều này có nghĩa, ở bậc phổ thông, nhà nước phải chi chủ yếu cho giáo dục.

Với bậc đào tạo sau phổ thông, học phí thu được gần 3.000 tỷ đồng, trong khi tổng chi phí hơn 11.000 tỷ đồng. Nếu học phí tăng 2 lần so với hiện tại, cũng chỉ chiếm 42% chi phí đào tạo.

Chỉ ở các trường ngoài công lập (chiếm 17,7% số trường và 13,7% số HSSV), học phí mới đảm bảo trang trải chi phí cần thiết của nhà trường.

Yêu cầu đổi mới cơ bản chế độ học phí của Chính phủ từ năm 2005 chưa thực hiện được", Thứ trưởng Luận nhìn nhận. Theo một nghị quyết, ngoài phần hỗ trợ của Nhà nước theo khả năng ngân sách, học phí cần bảo đảm trang trải chi phí cần thiết cho giảng dạy, học tập và có tích lũy để đầu tư phát triển nhà trường; bước đầu bù đắp chi phí thường xuyên. Xóa bỏ mọi khoản thu khác ngoài học phí.

Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho biết Bộ GD - ĐT tiếp tục "nợ" đề án học phí mới. Ông cho rằng, ở bậc phổ thông, học phí không đảm bảo chi phí vận hành, phải phù hợp với khả năng đóng góp của người dân. Với bậc đào tạo nghề nghiệp, có thể đặt vấn đề "đảm bảo chi phí vận hành các cơ sở đào tạo". Nếu người học không đủ khả năng chi trả sẽ được hỗ trợ thông qua các chính sách học bổng, tín dụng đào tạo.

Khả năng "học phí ngược" cũng được đặt ra: không những miễn học phí mà còn phải hỗ trợ thêm cho người đi học. Ước tính, có ít nhất khoảng 10% số HS phổ thông, tức trên 1,3 triệu em, tập trung ở các địa bàn khó khăn, miền núi cần được hỗ trợ thêm. Nếu hỗ trợ mỗi "suất" hàng tháng hỗ trợ 25.000 đồng, số tiền cần có là 300 tỉ đồng, "hoàn toàn trong khả năng nhà nước có thể giải quyết được; đến tháng 2/2008, Bộ LĐ-TB và XH hoàn thành chính sách này", ông Nhân cho biết.

Nguồn: vnn.vn 25/12/2007