Việt Nam với chính phủ điện tử

Bước tiến ban đầu

Ngày 25-7-2001, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 112 cho phép thành lập Đề án Tin học hoá quản lý hành chính nhà nước giai đoạn 2001- 2005 (gọi tắt là Đề án 112). Đây là điểm khởi đầu cho kế hoạch phát triển chính phủ điện tử tương lai. Song kế hoạch này đã gặp phải một số khó khăn lớn. Sau cú sốc mang tên “Đề án 112” và việc Chính phủ thông qua Nghị định 64/CP về ứng dụng công nghệ thông tin trong các cơ quan nhà nước, trọng trách chủ trì xây dựng Chính phủ điện tử ở Việt Nam được Chính phủ giao cho Bộ Thông tin và Truyền thông. Hiện tại, Chính phủ đang có những bước quan trọng để tiến tới chính phủ điện tử. Đã có nhiều công việc đang được triển khai về mặt luật pháp nhằm hỗ trợ cho hoạt động của chính phủ điện tử. Tháng 1-2006, Thủ tướng đã khai trương trang web chính phủ và kênh thông tin dành cho chính phủ: www.vietnam.gov.vnvà www.chinhphu.vn

Hiện nay có 54,7% địa phương (tính trên số 64 tỉnh, thành trực thuộc trung ương) đã triển khai dịch vụ hành chính công trực tuyến ở mức một, 28,1% địa phương đã triển khai dịch vụ hành chính công trực tuyến ở mức hai và 4,7% địa phương đã triển khai dịch vụ hành chính công trực tuyến ở mức ba.

Giai đoạn trước mắt

Trong giai đoạn từ nay đến năm 2010, mục tiêu chính là xây dựng chính phủ nối mạng, chuyển dần thói quen làm việc hiện nay sang môi trường mạng. Cụ thể, mục tiêu đặt ra là khoảng 50% thông tin của các cơ quan lưu chuyển trên môi trường mạng, 100% cơ quan có cổng thông tin điện tử cung cấp một số dịch vụ công trực tuyến và 30% doanh nghiệp thực hiện báo cáo qua mạng. Ngoài ra, đề án mới cũng đặt mục tiêu xây dựng ba cơ sở dữ liệu quốc gia (dân cư, địa lý và thông tin trên nền địa lý), 1-3 trung tâm dữ liệu dự phòng quốc gia, thí điểm không dây hoá trong phạm vị trụ sở bốn bộ (Bộ thông tin và Truyền thông, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và Bộ Giáo dục và Đào tạo) và 6 UBND tỉnh, thành (Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Lào Cai, Quảng Ninh, Nghệ An, Đắc Lắc), xây dựng thành phố không dây Wi – Fi là Lào Cai và Quảng Ninh.

Những giải pháp lâu dài

Theo các chuyên gia về công nghệ thông tin, để có chính phủ điện tử, trước hết phải đầu tư phát triển, ứng dụng công nghệ thông tin trong tất cả các cơ quan công quyền, cũng như phát triển hạ tầng công nghệ thông tin. Tiếp tục phát triển chương trình cải cách hành chính nhà nước theo Đề án 112 : “Tin học hoá quản lý hành chính Nhà nước”. Để thực hiện tốt Đề án này, đòi hỏi sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia về công nghệ thông tin và chuyên gia về hành chính nhà nước, trong đó điều quan trọng nhất là nhận thức và quyết tâm của các cơ quan hành chính nhà nước trong việc cải tiến các quy trình nghiệp vụ, cải cách và chuẩn hoá các thủ tục hành chính để ứng dụng công nghệ thông tin một cách có hiệu quả từ Trung ương đến địa phương.

Mặt khác, muốn xây dựng chính phủ điện tử, phải xây dựng một nền hành chính chuẩn mực. Ở Việt Nam , chính phủ điện tử đang ở trong giai đoạn sơ khai. Để phục vụ nhân dân qua mạng, hiện nay chúng ta chỉ có thể lựa chọn những dịch vụ đơn giản, không cần dữ liệu trong những công đoạn nhất định của những dịch vụ hành chính phức tạp. Xây dựng chính phủ điện tử hay đơn giản hơn là thực hiện tin học hoá các cơ ** quan hành chính ở nước ta, khó khăn lớn nhất là phải thiết lập nền hành chính chuẩn mực, một hành lang pháp lý đủ mạnh với các quy định thể chế hành chính rõ ràng, nhận thức cũng như ý thức thực hiện các quy chế này của các cán bộ viên chức nhà nước phải thực sự nghiêm túc.

Tiếp đó, doanh nghiệp sẽ là nhân tố chính hưởng ứng và tích cực triển khai chính phủ điện tử. Để tiếp cận chính phủ điện tử, các doanh nghiệp cũng phải có hạ tầng tương ứng đẻ tìm hiểu, giao dịch và làm việc với các cơ quan hữu quan. Vấn đề đặt ra cho các doanh nghiệp là nên ứng dụng công nghệ thông tin theo hướng nào để phù hợp với hạ tầng thông tin của các cơ quan nhà nước. Sự tương thích trong công nghệ thông tin giữa Chính phủ và doanh nghiệp là điều cần thiết để truy cập, xử lý và ứng dụng thông tin. Vì vậy, Chính phủ cần hỗ trợ các doanh nghiệp bằng cách đào tạo, tập huấn cho các doanh nghiệp làm quen với công nghệ thông tin từ khâu lý thuyết cho đến thực tiễn theo các mức độ khác nhau. Nhà nước cũng cần tư vấn cho các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ thông tin ở mức độ nào thì hợp lý, tránh lãng phí và xa thực tế.

Cuối cùng, muốn có chính phủ điện tử thì cần phải có “Công dân điện tử”, bởi vì nếu người dân không hiểu biết về tin học, không có điều kiện giao tiếp với công nghệ thông tin hoặc chưa nhận thức đúng đắn về chính phủ điện tử thì suy cho cùng chính phủ điện tử chỉ thuộc về các công chức, các cơ quan nhà nước. Các website có nhiều thông tin, các thông tin dù có sôi động và cập nhật, nhưng người dân không truy cập thì cũng chỉ là những thông tin chết. Do đó, việc vận động, tuyên truyền rộng rãi cho các tổ chức, cá nhân biết được tác dụng và lợi ích của chính phủ điện tử, công khai và hỗ trợ các chương trình tin học hoá của Chính phủ đến các cá nhân, tổ chức có nhu cầu tìm hiểu và thực hiện là điều cần thiết và là nền tảng cơ bản trong việc hình thành, phát triển một chính phủ điện tử.

Việt Nam tham gia hiệp định ASEAN điện tử

Năm 2000, Việt Nam đã ký hiệp đinh khung ASEAN điện tử (E-ASEAN), cam kết thực hiện mục tiêu xây dựng chính phủ điện tử. Đối với trong nước, Đề án tin học hoá quản lý nhà nước giai đoạn 2001-2005 (thường gọi là Đề án 112) bắt đầu khởi động vào năm 2001 là những nỗ lực ban đầu để hướng đến một chính phủ điện tử. Thành công bước đầu là đã có một số ban ngành, địa phương cung cấp cho người dân được tiếp cận thông tin qua các trang web của đơn vị mình