Việt Nam – Hơn 30 khu vực có nguy cơ động đất mạnh

Tây Bắc hứng chịu nhiều nhất

Bên lề hội thảo "Nguy cơ động đất tại Việt Nam" diễn ra ngày 12/3, Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Phương, Phó giám đốc Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần (thuộc Viện Vật lý Địa cầu) cho biết, Việt Nam được biết đến như một đất nước có mối hiểm hoạ động đất khá cao. Những trận động đất mạnh nhất tới 6,7-6,8 độ Richter và tương đương đã được ghi nhận trong lịch sử (1 trận vào thế kỷ XIV) (2 trận vào thế kỷ 20) tại vùng Tây Bắc.

Các kết quả nghiên cứu khoa học đã cho thấy, Việt Nam có nhiều đới đứt gãy sông như đới sông Hồng, sông Chảy; đới Lai Châu, Điện Biên; đới sông Mã, Sơn La, sông Đà; đới đứt gãy sông Đakrông Huế; Đới Pôcô. Đó là những nguyên nhân tiềm tàng của động đất. Trong lịch sử, từ năm 1114 tới năm 2003, Việt Nam đã ghi nhận được trên 1.600 trận động đất từ 3 độ Richter trở lên. Đó là trận động đất cấp 8 xảy ra vào năm 1114 ở Bắc Đồng Hới hay các trận động đất cấp 1277, 1278, 1285; động đất cấp 8 ở Điện Biên (1935), Tuần Giáo (1983) gây hậu quả nghiêm trọng.

Ở ngoài khơi, trên vùng thềm lục đại Đông Nam đất nước, động đất ghi nhận được cũng đã đạt tới 6,1 độ Richter (động đất Hòn Tro năm 1923). PGS.TS. Cao Đình Triều (Viện Vật lý Địa cầu) cho rằng, Tây Bắc chính là vùng phải hứng chịu động đất nhiều nhất. Tuy nhiên, động đất cũng có nguy cơ xảy ra tại nhiều nơi khác trên khắp lãnh thổ Việt Nam . Gần đây, một trận động đất có độ lớn 5,1 độ Richter đã xảy raởvùng biển gần Vũng Tàu. Cùng ngày, một trận động đất lớn hơn với độ lớn 5,5 độ Richter đã lại xảy ra tại ngoài khơi Nam Trung Bộ.

Giáo sư, Tiến sĩ Đào Xuân Học, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Phó trưởng ban chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương cho biết: "Trên khắp lãnh thổ Việt Nam có tới hơn 30 khu vực có thể phát sinh động đất. Mức độ động đất nằm trong khoảng 5,5 đến 6,8 độ Richter, có thể gây hại cho nhà cửa cũng như những công trình xây dựng khác". Nói về khả năng động đất tại Hà Nội, ông Học cho biết Hà Nội nằm trong vùng đứt gãy sông Hồng, sông Chảy - nơi đã từng xảy ra các trận động đất mạnh 5,1-5,5 độ Richter. Chukỳ lặp lại động đất mạnh 5,4 độ Richter ở Hà Nội là 1.100 năm và trận động đất mạnh cuối cùng xảy ra cách đây đã hơn 700 năm (1285). "Hiện khu vực Hà Nội được xem là yên tĩnh, nhưng trong tương lai, hoạt động động đất có thể tăng lên và động đất mạnh có thể xảy ra. Ngoài ra, Hà Nội còn phải chịu tác động của động đất mạnh xảy ra ở những vùng đứt gãy lân cận như đứt gãy sông Lô, Đông Triều, Sơn La".

Thiếu kết nối giữa khoa học với cuộc sống

Ngành nghiên cứu động đất tuy mới xuất hiện ở Việt Nam từ những năm 1960 của thế kỷ trước, song đến nay đã có một đội ngũ các nhà khoa học mạnh. Những công trình nghiên cứu đã được nhiều hội đồng khoa học đánh giá thành công nhưng vẫn không ứng dụng được vào thực tế. Lý giải vấn đề này, ông Phương cho rằng: "Đó là bởi chúng ta đang thiếu mối liên kết giữa nhà khoa học với những người đưa ra quyết định chính sách". Do đó, chính vòng kết nối sẽ giúp nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách truyền tải tới người dân, nắm được quy luật của động đất để có cách ứng phó hợp lý.…

Về vấn đề này, TS. Nguyễn Duy Ngọc, Viện trưởng Viện Phát triển công nghệ cho rằng cộng đồng, nhà khoa học và nhà hoạch định chính sách phải kết nối lại để phân tích, đánh giá nguyên nhân, nguy cơ động đất ở Việt Nam ở mức độ nào. Các nhà khoa học phải đề xuất những biện pháp ứng phó khi động đất xảy ra, đồng thời tuyên truyền để người dân biết phải làm gì khi có động đất cũng như sinh sống thế nào ở vùng có nguy cơ. Bên cạnh đó, cần khẩn trương xây dựng chiến lược giảm nhẹ thiệt hại do động đất gây ra./.