Viêm dạ dày - ruột do Rotavirus bệnh của các nước đang phát triển

Rotavirus thuộc họ virus Reoviridae, có hình dạng đặc trưng giống bánh xe nên được đặt tên là Rota(tiếng La tinh, rota nghĩa là bánh xe). Rotavirus có khả năng “sắp xếp lại” chất liệu di truyền hình thành nên các chủng mới và đặc tính này đã được sử dụng để phát triển vắc xin.

Vỏ protein của rotavirus xác định tính sinh kháng nguyênchính của virus và có thể phân thành nhóm, phân nhóm và týp huyết thanh, quan trọng nhất là týp huyết thanh. Rotavirus được chia thành týp G và P, tỷ lệ 4 chủng phổ biến chiếm ưu thế ở Châu Á là G1, G2, G3 và G4 kết hợp với P hoặc P. Tổng cộng các chủng này chiếm 88% các chủng được phân tích trên toàn thế giới. Các chủng rotavirus có thể thay đổi theo từng năm và ngày càng tăng, người ta đã ghi nhận một tỷ lệ đáng kể chủng G9 kể từ khi được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1983 - 1984. Một nghiên cứu của Verstraeten và sộng sự cho thấy: có sự khác biệt về mức độ trầm trọng của bệnh ở các chủng khác nhau, chủng G9 gây viêm nhiễm dạ dày ruột trầm trọng hơn so với chủng G1.

Trẻ bị suy dinh dưỡng sau tiêu chảy và nôn.

Rotavirus có tính lây nhiễm cao, phương thức lây nhiễm chủ yếu là đường phân - miệng. vì siêu vi có thể tồn tại ở ngoài môi trường, việc lây nhiễm có thể xảy ra do lây lan từ người sang người do ăn uống phải thức ăn nước uống bị nhiễm hay do tiếp xúc với đồ vật nhiễm như đồ chơi trẻ em, tay nắm cửa nhà vệ sinh... Rotavirus có thể tồn tại nhiều giờ trên tay và nhiều ngày trên bề mặt của đồ vật; trong phân người, virus còn tính lây nhiễm cho đến một tuần.

Ngoài ra, rotavirus cũng là nguyên nhân quan trọng gây nhiễm trùng bệnh viện. Tại các nước đã phát triển, 27% các ca rotavirus nằm viện là do nhiễm tại bệnh viện; tại các nước đang phát triển tỷ lệ là 32%.

Trong số các trường hợp tử vong liên quan đến rotavirus trên thế giới, 90% xảy ra ở châu Phi và châu Á. Bất kể những nỗ lực cải thiện điều kiện vệ sinh vẫn không thể ngừa được bệnh do rotavirus.

GS Varavithya - thành viên Ban Chuyên gia của WHO về các bệnh tiêu chảy cấp và các bệnh nhiễm trùng đường ruột - cho biết: rotavirus có khả năng phục hồi tốt, khả năng sinh tồn ở khắp nơi và độc lực cao của rotavirus khiến cho việc tiêu diệt virus rất khó khăn.

Tại Việt Nam, một khảo sát kéo dài 5 năm từ 1998 đến 2003 cho thấy: rotavirus hiện diện trong mẫu phân của trẻ dưới 5 tuổi, G1 và týp huyết thanh thường gặp nhất (47%), sau đó là G9 (22%), G2 (15%) và G4 (10%). Nhiễm rotavirus xảy ra quanh năm nhưng có khuynh hướng nhiều vào mùa lạnh.

Phòng ngừa nhiễm rotavirus:

Bé uống vắc xin rotavirus.

Vắc xin rotavirus dạng uốnglà loại vắc xin mới nhất ngừa viêm dạ dày ruột do rotavirus. Đây là loại vắc xin chứa siêu vi sống giảm độc lực được phân lập từ người, có tác dụng kích thích cơ thể tạo nên đáp ứng miễn dịch giống như khi bị nhiễm bệnh tự nhiên mà không gây viêm dạ dày ruột, để phòng ngừa các bệnh trung bình và nặng do nhiễm rotavirus sau này. Brazil, Venezuelavà Panama là những quốc gia đầu tiên đã đưa vắc xin rotavirus vào chương trình tiêm chủng quốc gia dành cho trẻ em.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 342, 15 - 10 - 2007, tr 27.