Về trường hợp tử vong sau tiêm chủng ở Lạng Sơn: Không tiêm văcxin khi trẻ đang sốt
Tử vong do viêm phổi
Một tháng sau ngày cháu Nguyên tử vong, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương mới nhận được thông tin từ Trung tâm y tế TP Lạng Sơn. Ngày 13/3, vừa qua, đoàn thanh tra do PGS.TS Nguyễn Thị Thu Yến (Trưởng khoa dịch tễ, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương) dẫn đầu đã lên Lạng Sơn để kiểm tra công tác tiêm chủng, điều tra nguyên nhân gây tử vong ở cháu bé. Ngày 15/3/2007, trở về Hà Nội sau chuyến công tác, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Yến cho biết, đoàn kiểm tra đã gửi kết quả lên Cục y tế dự phòng. Cháu bé tử vong không phải do văcxin, cũng không phải do cán bộ tiêm chủng. Đây chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên, không loại trừ nguyên nhân cháu bé bị viêm phổi. Viêm phổi mà tiêm văcxin thì có thể gây rủi ro. Trước đó cháu được gia đình đưa về quê thăm bà bằng xe máy (đi xa gần 100 cây số), cơ địa, sức đề kháng của cháu không tốt (cuống rốn của cháu tới thời điểm tiêm chủng vẫn chưa khô).
Được biết, cháu Nguyên lần này được tiêm phòng viêm gan B (mũi thứ 3), tiêm DPT – phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván (mũi thứ nhất), uống OPV – văcxin phòng bại liệt (lần thứ nhất). Nếu căn cứ theo tài liệu của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương thì trường hợp tử vong ở cháu Nguyên là phản ứng hiếm gặp sau tiêm DPT (những cơn sốt cao co giật xuất hiện từ 0 đến 2 ngày), tỷ lệ phản ứng là 80 – 570/1 triệu liều sử dụng.
Theo tài liệu của Dự án tiêm chủng mở rộng quốc gia, có tới 5 loại phản ứng sau tiên chủng. Đó là: phản ứng xảy ra do văcxin, do sai sót trong tiêm chủng, do sự trùng hợp ngẫu nhiên, phản ứng do sự lo âu (hoặc do tiêm bị đau), và phản ứng không xác định được nguyên nhân. Hầu hết các trường hợp tiêm văcxin đều có phản ứng như: đau, sưng, đỏ, sốt nhẹ, cảm giác khó chịu, bị kích thích…. Một số trường hợp bị tiêu chảy, nhức đầu và đau cơ. Các phản ứng nhẹ thường tự khỏi sau một thời gian. Tuy nhiên, có những trường hợp phản ứng nặng gây nguy hiểm cho người tiêm phòng.
Cần có sự trao đổi thông tin giữa gia đình và cán bộ y tế
Phóng viên KH&ĐS đã có cuộc trao đổi với ông Nông Thanh Tùng (Giám đốc Trung tâm y tế huyện Văn Lãng) và ông Nông Văn Khoan (Trạm trưởng y tế xã Tân Lang), qua đó, chúng tôi thấy, trường hợp cháu bé ở Lạng Sơn tử vong ít nhiều cũng do lỗi của chính gia đình. Khi cán bộ y tế hỏi về tình trạng sức khoẻ của cháu bé thì mẹ cháu bé nói là “bình thường”. Theo cán bộ y tế xã Tân Lang, cùng ngày tiêm chủng với cháu Nguyên, có một cháu bé quấy khóc và hơi sốt… nên cán bộ y tế phải hoãn tiêm để tránh rủi ro.
BS Nguyễn Liên Hương cho biết, công tác tiêm chủng luôn có những chống chỉ định rõ ràng: không tiêm cho những trường hợp bị sốt, mắc bệnh nhiễm trùng, đang dùng cotecoid. Ngoài việc khám phân loại, tiêm theo đúng lịch tiêm chủng thì cán bộ y tế cần phải hỏi về những tiền sử tiêm trước đó. Để nâng cao sự an toàn, gia đình và cán bộ y tế phải có sự trao đổi thông tin…
Lý thuyết là như vậy, nhưng vào những ngày tiêm chủng theo chương trình mở rộng quốc gia. số trẻ đến rất đông. Số cán bộ y tế chỉ khoảng vài ba người, nhưng số trẻ và người nhà đi cùng có thể lên đến con số hàng trăm người… khiến không khí nhộn nhạo, trẻ quấy khóc… rất khó phân biệt trẻ nào quấy khóc thông thường và trẻ nào bị ốm. Có những trẻ ở nhà thì khoẻ mạnh nhưng do sức đề kháng yếu nên đến nơi đông đúc lại có phản ứng sốt nhẹ. Các bà mẹ và cán bộ y tế cần nâng cao trách nhiệm hơn nữa, không nên tiêm chủng theo phong trào, tiêm vội vã để “hoàn thành nhiệm vụ” bởi một mũi tiêm với trẻ đang ở giai đoạn chống chỉ định có thể xảy ra những điều đáng tiếc.
