Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 02/08/2006 23:11 (GMT+7)

Vẻ đẹp của Tự nhiên và Tài năng của Haeckel

Proteus *của tác giả David Lebrun là một tác phẩm điện ảnh đầy ấn tượng. Nó thể hiện những sức mạnh sáng tạo và niềm khát khao tìm kiếm những bí mật của Tự nhiên. Vào thế kỷ 19, cái nhìn thường nhật của con người mới chỉ dừng lại ở bề mặt hiển hiện của Trái đất được vẽ trên bản đồ và được mô tả trong các danh mục địa lý. Tuy nhiên, họ đã có khát vọng vươn tới lòng đại dương sâu thẳm, vươn tới linh hồn và những nhân tố nhỏ bé nhất của các dạng hữu cơ. Được lấy tên theo vị thần biển của Hy Lạp cổ đại, bộ phim nằm ở ranh giới của khoa học và thần thoại, nó đã liên kết tất cả sự tưởng tượng của các nghệ sỹ, các khoa học gia và các nhà thám hiểm.

Trong khoa học về sự sống, những khám phá chủ yếu của thế kỷ 19 đều liên quan đến ý tưởng về sự biến đổi. Đầu tiên là những khái niệm của Johann Wolfgang von Geothe về hình thái học và hiện tượng biến thái, sau đó là lý thuyết của Jean Baptiste Lamarck về các biến đổi tiến hóa, và những mô tả chi tiết của Karl Ernst von Baer về các tiến trình của phôi thai. Những khám phá này cũng đã đưa nghệ thuật lãng mạn đến sự cộng hưởng với những ý tưởng của Triết học Tự nhiên (2). Và tất nhiên, chính Charles Darwin đã đặt nền móng cho một sự giải thích thống nhất tất cả những ý tưởng và quan sát thực chứng này. Nhưng với tất cả những hàm ý xã hội đầy đau đớn trong lý thuyết của mình, Darwin đã cho thấy ông là một con người mang tính thực tế rất sâu sắc. Trong thời đại nữ hoàng Victoria , ông đã là một nguyên mẫu khoa học, dù theo một kiểu khác nhưng ông vẫn là một người bảo vệ kiên cường cho phẩm giá và đức hạnh.

Ở đây, Ernst Haeckel (1834-1919), nhân vật chính trong bộ phim, khá là khác với Darwin . Haeckel, một con người tài năng cả về nghệ thuật lẫn khoa học, luôn rung động trước những khái niệm lãng mạn và khúc triết của tự nhiên. Là một nhà khoa học, ông đã mô tả hầu hết các loài Radiolaria, cùng với người bạn Gegenbaur xây dựng nên lý thuyết về hình thái học tiến hóa, đưa ra rất nhiều khái niệm quen thuộc trong sinh học (chẳng hạn như khái niệm sinh thái học). Là một nghệ sỹ, ông đã cho ra đời rất nhiều bức tranh minh họa những sinh vật mới được phát hiện dưới biển. Cuốn sách của ông, Các Hình thái Nghệ thuật trong Tự nhiênđã trở thành một tác phẩm kinh điển, mang vẻ đẹp sâu sắc của khoa học tự nhiên. Là một triết gia và một nhà lý thuyết, Haeckel đã trở thành người đứng đầu của trường phái nhất nguyên luận, một trường phái riêng trong chủ nghĩa duy vật, cố gắng vượt qua sự phân chia giữa con người với tự nhiên - một mục tiêu mà ông cùng với cả một thế hệ các nhà thơ và nghệ sỹ lãng mạn trước đó đã luôn muốn đạt tới.

Haeckel đã mô tả, phân loại và vẽ minh họa hơn 3000 loài động vật nguyên sinh.
Haeckel đã mô tả, phân loại và vẽ minh họa hơn 3000 loài động vật nguyên sinh.
Tuy nhiên, cái nhìn về tự nhiên được đưa lên phim ảnh của thế kỷ 19 không chỉ xoay quanh những suy ngẫm của các nghệ sỹ và nhà khoa học theo cách riêng của họ. Lebrun đã cho thấy mối quan hệtương tác giữa các nhân tố kỹ thuật, khoa học, nghệ thuật và kinh tế, cùng nhau tạo nên hình ảnh của thế kỷ cũng như những nhận thức về tự nhiên. Những nhân tố này bao gồm các thành công về mặt kỹthuật, chẳng hạn như đường cáp xuyên Đại Tây Dương đầu tiên và sự xuất hiện những lĩnh vực nghiên cứu mới về hải dương học, vật lý cũng như về sinh học biển. Bộ phim cũng kể lại cuộc thám hiểm nổitiếng của đội tàu HMS Challenger(1872-1786) cũng như những ảnh hưởng của nó đối với khoa học. Chỉ riêng việc sưu tầm các loài động vật nguyên sinh đã khiến Haeckel bận rộn trong suốt 10 năm,trong thời gian này, ông đã thực hiện những mô tả chi tiết về hơn 3000 loài mới.

Điều đã khiến Proteustrở thành một bộ phim thực sự cuốn hút chính là cách dựng phim rất sáng tạo và giàu động tính. Trong bộ phim, Lebrun đã đặc biệt sử dụng những hình ảnh nguyên gốc củathế kỷ 19. Ông đã trình diễn những bức vẽ, những bức ảnh lịch sử, những tác phẩm hội họa cùng với những hình ảnh động, chúng làm nổi bật vẻ đẹp cuốn hút của những dạng hữu cơ bằng sự thể hiện đầynghệ thuật của Haeckel. Những hình ảnh này (cùng với phần âm nhạc theo chủ nghĩa tối giản của Yuval Ron) đã đem lại cảm nhận về những sức mạnh sáng tạo và biến ảo của tự nhiên.
Sức mạnh của bộ phim xuất phát từ sự gắn kết các minh họa lịch sử với lời dẫn chuyện đầy cuốn hút. Lebrun đã rất thành công trong việc lựa chọn các hình ảnh và từ ngữ để đem lại sức sống cho cái nhìnvề tự nhiên của thế kỷ 19. Proteusđã trở thành một cách thức cực kỳ hiệu quả để giáo dục cũng như cuốn hút một số lớn khán giả đến với khoa học và lịch sử của nó. 

Nguồn: tiasang.com.vn, 19/07/2006

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Toàn văn Tuyên bố chung nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Toàn văn Tuyên bố chung giữa nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới.
An Giang: Triển khai Cuộc thi và Hội thi Sáng tạo lần thứ I sau sáp nhập
Sáng ngày 16/4, tại phường Rạch Giá, Ban Tổ chức đã triển khai các văn bản Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh An Giang lần thứ I năm 2026 (Cuộc thi) và Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh An Giang lần thứ I năm 2026 - 2027 (Hội thi). Đây là năm đầu tiên hai sân chơi sáng tạo được tổ chức sau khi tỉnh An Giang mới được hình thành, do đó quy mô và yêu cầu tổ chức có nhiều điểm đổi mới.
Sách, Tri thức và Khát vọng phát triển đất nước
Sách - Tri thức - Khát vọng phát triển đất nước là một trong những thông điệp của Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 2026. Việc đề cao mối quan hệ mật thiết giữa các giá trị này không chỉ là sự tiếp nối truyền thống hiếu học, mà còn xác lập vai trò quyết định của tri thức đối với sức mạnh tổng thể và sự phát triển bền vững của đất nước.
Hội nghị Đoàn Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam lần thứ 17, khóa VIII: Thống nhất các nội dung chuẩn bị cho Đại hội IX
Chiều ngày 16/4, tại trụ sở Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam), Hội nghị Đoàn Chủ tịch Hội đồng Trung ương lần thứ 17, khóa VIII đã được tổ chức dưới sự chủ trì của đồng chí Châu Văn Minh, Bí thư Đảng ủy Liên hiệp Hội Việt Nam và đồng chí Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam.
Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2024-2029
Căn cứ số lượng, cơ cấu thành phần Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam được Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam khóa X thông qua và tổ chức bộ máy của Ủy ban MTTQ Việt Nam theo mô hình mới. Ngày 12/4/2026, Hội nghị Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã hiệp thương cử nhân sự tham gia Ủy ban, Đoàn Chủ tịch và giữ chức Phó Chủ tịch Uỷ ban TƯ MTTQ Việt Nam khóa X, nhiệm kỳ 2024-2029.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ khai mạc Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 152
Chiều tối 15/4, giờ địa phương, đêm cùng ngày giờ Việt Nam, tại Istanbul, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã dự Lễ khai mạc Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 152 (IPU - 152) với chủ đề “Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và bảo vệ công lý cho các thế hệ tương lai”.
Ban Chỉ đạo Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp Hội Việt Nam lần thứ IX tổ chức phiên họp lần thứ nhất
Sáng ngày 16/4, Ban Chỉ đạo Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031 đã tổ chức phiên họp lần thứ nhất, đánh dấu bước khởi đầu chính thức cho công tác tổ chức Đại hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
Sáng 15/4, sau Lễ đón cấp Nhà nước tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc) theo nghi thức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm đã hội đàm với Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Tập Cận Bình.
Dấu ấn Mặt trận trong thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp
Thực hiện sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy các cấp và các quy định về quyền và trách nhiệm của MTTQ VN, MTTQ VN các cấp đã chủ động, tích cực, sáng tạo, linh hoạt phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan đã tổ chức, triển khai thực hiện có hiệu quả công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 -2031, bảo đảm thời gian, đúng quy định của pháp luật.
Trung tâm SUDECOM khởi động dự án hỗ trợ thanh niên dân tộc thiểu số tại tỉnh Lào Cai
Ngày 7/4, tại tỉnh Lào Cai, Đoàn công tác của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã tham dự Hội nghị triển khai dự án “Hỗ trợ cải thiện chất lượng cuộc sống và tạo việc làm cho thanh niên cộng đồng các dân tộc miền núi tại tỉnh Lào Cai” của Trung tâm Hỗ trợ phát triển bền vững cộng đồng các dân tộc miền núi (SUDECOM).
Lâm Đồng: Tìm giải pháp tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe người trẻ
Sáng ngày 10/4, tại Trường Cao đẳng Bình Thuận, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Trường Cao đẳng Bình Thuận tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Tác động của nhịp thở có kiểm soát lên biến thiên nhịp tim (HRV) và nồng độ Cortisol huyết thanh ở người trẻ”.
Vĩnh Long: Hội thi Trần Đại Nghĩa là "người dẫn đường" cho phong trào khoa học công nghệ của tỉnh
Trong bối cảnh toàn quốc đang quyết tâm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật (STKT) Trần Đại Nghĩa đã không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, từ khâu tuyên truyền đến hỗ trợ tác giả, nhằm tạo ra một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST) ngay tại cơ sở.
Đắk Lắk: Hướng đi xanh từ thủy sản và vỏ dứa
Từ những phụ phẩm tưởng chừng phải bỏ đi trong ngành thủy hải sản và chế biến hàng thủy sản, có một giải pháp kỹ thuật đã mở ra hướng đi mới: sản xuất phân bón hữu cơ sinh học giàu đạm, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững và giảm áp lực môi trường.