Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 02/08/2006 23:11 (GMT+7)

Vẻ đẹp của Tự nhiên và Tài năng của Haeckel

Proteus *của tác giả David Lebrun là một tác phẩm điện ảnh đầy ấn tượng. Nó thể hiện những sức mạnh sáng tạo và niềm khát khao tìm kiếm những bí mật của Tự nhiên. Vào thế kỷ 19, cái nhìn thường nhật của con người mới chỉ dừng lại ở bề mặt hiển hiện của Trái đất được vẽ trên bản đồ và được mô tả trong các danh mục địa lý. Tuy nhiên, họ đã có khát vọng vươn tới lòng đại dương sâu thẳm, vươn tới linh hồn và những nhân tố nhỏ bé nhất của các dạng hữu cơ. Được lấy tên theo vị thần biển của Hy Lạp cổ đại, bộ phim nằm ở ranh giới của khoa học và thần thoại, nó đã liên kết tất cả sự tưởng tượng của các nghệ sỹ, các khoa học gia và các nhà thám hiểm.

Trong khoa học về sự sống, những khám phá chủ yếu của thế kỷ 19 đều liên quan đến ý tưởng về sự biến đổi. Đầu tiên là những khái niệm của Johann Wolfgang von Geothe về hình thái học và hiện tượng biến thái, sau đó là lý thuyết của Jean Baptiste Lamarck về các biến đổi tiến hóa, và những mô tả chi tiết của Karl Ernst von Baer về các tiến trình của phôi thai. Những khám phá này cũng đã đưa nghệ thuật lãng mạn đến sự cộng hưởng với những ý tưởng của Triết học Tự nhiên (2). Và tất nhiên, chính Charles Darwin đã đặt nền móng cho một sự giải thích thống nhất tất cả những ý tưởng và quan sát thực chứng này. Nhưng với tất cả những hàm ý xã hội đầy đau đớn trong lý thuyết của mình, Darwin đã cho thấy ông là một con người mang tính thực tế rất sâu sắc. Trong thời đại nữ hoàng Victoria , ông đã là một nguyên mẫu khoa học, dù theo một kiểu khác nhưng ông vẫn là một người bảo vệ kiên cường cho phẩm giá và đức hạnh.

Ở đây, Ernst Haeckel (1834-1919), nhân vật chính trong bộ phim, khá là khác với Darwin . Haeckel, một con người tài năng cả về nghệ thuật lẫn khoa học, luôn rung động trước những khái niệm lãng mạn và khúc triết của tự nhiên. Là một nhà khoa học, ông đã mô tả hầu hết các loài Radiolaria, cùng với người bạn Gegenbaur xây dựng nên lý thuyết về hình thái học tiến hóa, đưa ra rất nhiều khái niệm quen thuộc trong sinh học (chẳng hạn như khái niệm sinh thái học). Là một nghệ sỹ, ông đã cho ra đời rất nhiều bức tranh minh họa những sinh vật mới được phát hiện dưới biển. Cuốn sách của ông, Các Hình thái Nghệ thuật trong Tự nhiênđã trở thành một tác phẩm kinh điển, mang vẻ đẹp sâu sắc của khoa học tự nhiên. Là một triết gia và một nhà lý thuyết, Haeckel đã trở thành người đứng đầu của trường phái nhất nguyên luận, một trường phái riêng trong chủ nghĩa duy vật, cố gắng vượt qua sự phân chia giữa con người với tự nhiên - một mục tiêu mà ông cùng với cả một thế hệ các nhà thơ và nghệ sỹ lãng mạn trước đó đã luôn muốn đạt tới.

Haeckel đã mô tả, phân loại và vẽ minh họa hơn 3000 loài động vật nguyên sinh.
Haeckel đã mô tả, phân loại và vẽ minh họa hơn 3000 loài động vật nguyên sinh.
Tuy nhiên, cái nhìn về tự nhiên được đưa lên phim ảnh của thế kỷ 19 không chỉ xoay quanh những suy ngẫm của các nghệ sỹ và nhà khoa học theo cách riêng của họ. Lebrun đã cho thấy mối quan hệtương tác giữa các nhân tố kỹ thuật, khoa học, nghệ thuật và kinh tế, cùng nhau tạo nên hình ảnh của thế kỷ cũng như những nhận thức về tự nhiên. Những nhân tố này bao gồm các thành công về mặt kỹthuật, chẳng hạn như đường cáp xuyên Đại Tây Dương đầu tiên và sự xuất hiện những lĩnh vực nghiên cứu mới về hải dương học, vật lý cũng như về sinh học biển. Bộ phim cũng kể lại cuộc thám hiểm nổitiếng của đội tàu HMS Challenger(1872-1786) cũng như những ảnh hưởng của nó đối với khoa học. Chỉ riêng việc sưu tầm các loài động vật nguyên sinh đã khiến Haeckel bận rộn trong suốt 10 năm,trong thời gian này, ông đã thực hiện những mô tả chi tiết về hơn 3000 loài mới.

Điều đã khiến Proteustrở thành một bộ phim thực sự cuốn hút chính là cách dựng phim rất sáng tạo và giàu động tính. Trong bộ phim, Lebrun đã đặc biệt sử dụng những hình ảnh nguyên gốc củathế kỷ 19. Ông đã trình diễn những bức vẽ, những bức ảnh lịch sử, những tác phẩm hội họa cùng với những hình ảnh động, chúng làm nổi bật vẻ đẹp cuốn hút của những dạng hữu cơ bằng sự thể hiện đầynghệ thuật của Haeckel. Những hình ảnh này (cùng với phần âm nhạc theo chủ nghĩa tối giản của Yuval Ron) đã đem lại cảm nhận về những sức mạnh sáng tạo và biến ảo của tự nhiên.
Sức mạnh của bộ phim xuất phát từ sự gắn kết các minh họa lịch sử với lời dẫn chuyện đầy cuốn hút. Lebrun đã rất thành công trong việc lựa chọn các hình ảnh và từ ngữ để đem lại sức sống cho cái nhìnvề tự nhiên của thế kỷ 19. Proteusđã trở thành một cách thức cực kỳ hiệu quả để giáo dục cũng như cuốn hút một số lớn khán giả đến với khoa học và lịch sử của nó. 

Nguồn: tiasang.com.vn, 19/07/2006

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Đắk Lắk: Đội ngũ trí thức đồng hành cùng báo chí cách mạng
Thông qua các công trình nghiên cứu, bài viết chuyên sâu, hoạt động tư vấn, phản biện xã hội và truyền thông khoa học, đội ngũ trí thức Đắk Lắk đã góp phần làm phong phú nội dung báo chí, lan tỏa tri thức, định hướng dư luận xã hội và cung cấp những luận cứ khoa học, thực tiễn phục vụ sự phát triển của địa phương trong thời kỳ mới.
Bà Hà Hoàng Yến làm Giám đốc Quỹ VIFOTEC
Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng mong muốn bà Hà Hoàng Yến trên cương vị Giám đốc Quỹ VIFOTEC tiếp tục phấn đấu, rèn luyện, sâu sát, phát huy tốt vai trò và nhiệm vụ mới được phân công để góp phần cùng tập thể cán bộ Quỹ VIFOTEC vượt qua khó khăn, thách thức, thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.
Quyết định số 185-QĐ/TW: Bộ Chính trị giao 1.878.362 biên chế năm 2026
Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Quyết định số 185-QĐ/TW ngày 02/6/2026, về biên chế các ban, cơ quan, đơn vị sự nghiệp của Đảng ở Trung ương; cơ quan Mặt trận Tổ quốc, cơ quan tham mưu, giúp việc Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Đảng uỷ các cơ quan Đảng Trung ương và các tỉnh, thành phố năm 2026.
DigiFest 2026 và tinh thần đưa chuyển đổi số đi vào thực chất
Tại Diễn đàn quốc gia số Việt Nam - DigiFest 2026 vừa qua, các chuyên gia khẳng định, chuyển đổi số không đơn thuần là việc số hóa những quy trình cũ, mà phải kiến tạo những phương thức vận hành mới dựa trên công nghệ số để giải quyết hiệu quả các vấn đề thực tiễn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp;tạo ra giá trị mới và động lực tăng trưởng cho nền kinh tế Việt Nam.
GS.VS.TSKH Trần Đình Long: Khoa học chỉ thật sự có giá trị khi đến được với người dân
Từ một cậu học trò nghèo đất Tổ Phú Thọ đến nhà khoa học được quốc tế ghi nhận, được vinh danh Công dân Thủ đô ưu tú năm 2025, hành trình của ông là câu chuyện đẹp về lòng say mê tri thức, tinh thần cống hiến và niềm tin bền bỉ vào tương lai của nền nông nghiệp Việt Nam.