Vẻ đẹp của Tự nhiên và Tài năng của Haeckel
Proteus *của tác giả David Lebrun là một tác phẩm điện ảnh đầy ấn tượng. Nó thể hiện những sức mạnh sáng tạo và niềm khát khao tìm kiếm những bí mật của Tự nhiên. Vào thế kỷ 19, cái nhìn thường nhật của con người mới chỉ dừng lại ở bề mặt hiển hiện của Trái đất được vẽ trên bản đồ và được mô tả trong các danh mục địa lý. Tuy nhiên, họ đã có khát vọng vươn tới lòng đại dương sâu thẳm, vươn tới linh hồn và những nhân tố nhỏ bé nhất của các dạng hữu cơ. Được lấy tên theo vị thần biển của Hy Lạp cổ đại, bộ phim nằm ở ranh giới của khoa học và thần thoại, nó đã liên kết tất cả sự tưởng tượng của các nghệ sỹ, các khoa học gia và các nhà thám hiểm.
Trong khoa học về sự sống, những khám phá chủ yếu của thế kỷ 19 đều liên quan đến ý tưởng về sự biến đổi. Đầu tiên là những khái niệm của Johann Wolfgang von Geothe về hình thái học và hiện tượng biến thái, sau đó là lý thuyết của Jean Baptiste Lamarck về các biến đổi tiến hóa, và những mô tả chi tiết của Karl Ernst von Baer về các tiến trình của phôi thai. Những khám phá này cũng đã đưa nghệ thuật lãng mạn đến sự cộng hưởng với những ý tưởng của Triết học Tự nhiên (2). Và tất nhiên, chính Charles Darwin đã đặt nền móng cho một sự giải thích thống nhất tất cả những ý tưởng và quan sát thực chứng này. Nhưng với tất cả những hàm ý xã hội đầy đau đớn trong lý thuyết của mình, Darwin đã cho thấy ông là một con người mang tính thực tế rất sâu sắc. Trong thời đại nữ hoàng Victoria , ông đã là một nguyên mẫu khoa học, dù theo một kiểu khác nhưng ông vẫn là một người bảo vệ kiên cường cho phẩm giá và đức hạnh.
Ở đây, Ernst Haeckel (1834-1919), nhân vật chính trong bộ phim, khá là khác với Darwin . Haeckel, một con người tài năng cả về nghệ thuật lẫn khoa học, luôn rung động trước những khái niệm lãng mạn và khúc triết của tự nhiên. Là một nhà khoa học, ông đã mô tả hầu hết các loài Radiolaria, cùng với người bạn Gegenbaur xây dựng nên lý thuyết về hình thái học tiến hóa, đưa ra rất nhiều khái niệm quen thuộc trong sinh học (chẳng hạn như khái niệm sinh thái học). Là một nghệ sỹ, ông đã cho ra đời rất nhiều bức tranh minh họa những sinh vật mới được phát hiện dưới biển. Cuốn sách của ông, Các Hình thái Nghệ thuật trong Tự nhiênđã trở thành một tác phẩm kinh điển, mang vẻ đẹp sâu sắc của khoa học tự nhiên. Là một triết gia và một nhà lý thuyết, Haeckel đã trở thành người đứng đầu của trường phái nhất nguyên luận, một trường phái riêng trong chủ nghĩa duy vật, cố gắng vượt qua sự phân chia giữa con người với tự nhiên - một mục tiêu mà ông cùng với cả một thế hệ các nhà thơ và nghệ sỹ lãng mạn trước đó đã luôn muốn đạt tới.
![]() |
| Haeckel đã mô tả, phân loại và vẽ minh họa hơn 3000 loài động vật nguyên sinh. |
Điều đã khiến Proteustrở thành một bộ phim thực sự cuốn hút chính là cách dựng phim rất sáng tạo và giàu động tính. Trong bộ phim, Lebrun đã đặc biệt sử dụng những hình ảnh nguyên gốc củathế kỷ 19. Ông đã trình diễn những bức vẽ, những bức ảnh lịch sử, những tác phẩm hội họa cùng với những hình ảnh động, chúng làm nổi bật vẻ đẹp cuốn hút của những dạng hữu cơ bằng sự thể hiện đầynghệ thuật của Haeckel. Những hình ảnh này (cùng với phần âm nhạc theo chủ nghĩa tối giản của Yuval Ron) đã đem lại cảm nhận về những sức mạnh sáng tạo và biến ảo của tự nhiên.
Sức mạnh của bộ phim xuất phát từ sự gắn kết các minh họa lịch sử với lời dẫn chuyện đầy cuốn hút. Lebrun đã rất thành công trong việc lựa chọn các hình ảnh và từ ngữ để đem lại sức sống cho cái nhìnvề tự nhiên của thế kỷ 19. Proteusđã trở thành một cách thức cực kỳ hiệu quả để giáo dục cũng như cuốn hút một số lớn khán giả đến với khoa học và lịch sử của nó.
Nguồn: tiasang.com.vn, 19/07/2006









