Vào mùa sầu riêng với chút ưu tư

Năm nay Tiền Giang vô mùa sầu riêng sớm hơn năm ngoái khoảng một tháng. Đợt sầu riêng nghịch vụ muộn ảnh hưởng thời tiết, khi phát hoa vừa “nhú cựa” đã vội “thụt vào” (dừng lại, không nhú ra nữa và teo), phải chờ nhà vườn điều chỉnh lại việc “làm gốc” lần nữa cây mới ra hoa đậu trái. Vì thế thời điểm thu hoạch chuyển từ muộn sang bắt theo mùa chính. Không phải nhà vườn nào cũng làm được, bí quyết ở chỗ nắm vững và thao tác hết sức kịp thời, chuẩn xác. Một trong những điểm đáng lưu ý là sầu riêng sữa hạt lép Chín Hóa mọi năm những tưởng khó, không nhà vườn nào làm nghịch vụ, trung tuần tháng 6 mới cho thu hoạch, năm nay cũng cho thu hoạch sớm.

Sản lượng sầu riêng thu hoạch vào thời điểm gia tăng làm sầu riêng đầu mùa “nhũn giá”. Giá sầu riêng khổ qua xanh - giống sầu riêng phổ biến nhất trồng trong vùng ĐBSCL đầu tháng 4 được thu mua 7.000 - 9.000 đ/kg (loại 1) cuối tháng 4 còn 6.000 - 8.000 đ/kg và sang tháng 5 còn 5.000 - 6.000 đ/kg. Tuột giá sầu riêng do 2 nguyên do: sản lượng thu hoạch lúc cao điểm, và hàng bị trả về do chất lượng kém. Quan sát tại các vựa thu gom sầu riêng tại xã Ngũ Hiệp và Long Trung (Cai Lậy, Tiền Giang), thấy có rất nhiều lô hàng sầu riêng có màu vỏ... xanh lè. Trái sầu riêng có vẻ to nhưng vỏ trái xanh như còn non. Hỏi ra mới hay, bà con nhà vườn dùng phân bón lá để kích thích trái sầu riêng mau lớn và to hơn. Những hộ này “bảo vệ” cách làm của mình bằng cách chứng minh số ngày từ khi rũ hoa đến khi thu hoạch của trái sầu riêng khổ qua xanh đủ 100 ngày. Các khoa học gia giải thích rằng, nếu chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật và cắt phân 20 ngày trước khi thu hoạch thì mới đảm bảo chất lượng cơm trái và an toàn - không tồn dư hóa chất do bón hay xịt phân bón trong cơm trái. Về độ chín sinh lý, “lý thuyết” trong quy trình chuẩn đã bị bóp méo, trái sầu riêng xịt phân bón lá nhiều và cận ngày thu hoạch sẽ nặng ký do vỏ dày, cơm trái chưa chuyển hóa sang mức chín và nguy cơ tồn dư phân bón khó tránh khỏi. Tồn tại trên rơi vào một số chủ vườn sầu riêng khổ qua xanh, gây ra phản ứng của thị trường.

Một số không ít chủ vườn có sầu riêng khổ qua... xanh lè bị từ chối mua. Chủ vựa thu gom khác không có thông tin vẫn tiếp tục thu mua nhưng giá rẻ hơn, bán về thị trường khác, người tiêu dùng không biết. Từ trái “xanh” để làm chín, có chủ vườn nhúng trái sầu riêng vào một loại phân ép cho chín (!?), sau 2 ngày vỏ trái vàng rực, việc này đã xuất hiện trên tất cả các giống sầu riêng do chủ vườn muốn thu hoạch sớm “chạy tuột giá”.

Các vườn trồng sầu riêng Chín Hóa, RI6, Monthong chưa thấy hiện tượng này. Cá biệt giá trị thu nhật ở vườn sầu riêng Monthong của ông Giáo Phải gấp đôi so với khổ qua xanh cùng chân đất, cùng thời điểm thu hoạch mà giá bán gấp 2 đến 2,5 lần.

Thị trường mỗi ngày đòi hỏi cao thêm sầu riêng được sản xuất an toàn, đúng quy trình kỹ thuật để đảm bảo chất lượng. Những việc làm nêu trên là làm hỏng quy trình, do nhà vườn chỉ thấy cái lợi trước mắt mình. Những thông tin trên nhiều người biết nhưng cách nào vận động nhà vườn sửa cách làm sai quy trình kỹ thuật và xử lý sai phạm hầu như chưa ai lo. Thị trường luôn có thái độ khắt khe với những gì đi ngược lại yêu cầu duy trì và cải thiện chất lượng trái; thái độ đó trước hết biểu hiện ở giá cả, sau là mất thị trường.