Vận động sai, hại khớp

Vận động sai tư thế là một tình trạng thường gặp trong cuộc sống, sinh hoạt, học tập và làm việc hàng ngày của nhiều người ở mọi lứa tuổi. Điều này không những gây cảm giác khó chịu, đau đớn cho người bệnh mà còn làm ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của hệ thống vận động. Đặc biệt những tư thế bất thường của cột sống và khớp trong một thời gian dài sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng làm cong vẹo cột sống, đau cột sống cấp tính hoặc mạn tính làm mất thẩm mỹ và ảnh hưởng nhiều đến sức khoẻ và khả năng lao động của nguời bệnh.

Những lời khuyên để giữ xương khớp chắc khỏe:

Tránh các thói quen xấu

* Kéo, đẩy và nâng vật nặng: Tránh làm các thao tác này bằng một tay. Khi cúi nâng vật nặng, không nên cúi lưng mà nên ngồi xuống, nâng bằng cả hai tay và nên để vật nặng càng gần cơ thể càng tốt nhằm giảm bớt sức ép lên trên cột sống. Đối với các cháu nhỏ, nên cho các cháu đeo cặp bằng hai vai mà không nên mang xách cặp một bên vì dễ dẫn đến lệch cột sống sau này.

* Giữ tư thế đứng thẳng với trọng lượng đều hai chân: Khi phải đứng lâu, nên thay đổi tư thế đứng để một chân lên cao hơn nhằm giảm bớt sức ép của trọng lượng cơ thể. Không nên đứng cúi lưng trong thời gian dài vì làm gia tăng áp lực lên cột sống và làm mất đường cong sinh lý của cột sống. Nên đi giầy dép gót thấp để làm giảm trọng lượng đè lên cột sống và có thể giữ được cột sống luôn thẳng không bị ưỡn thắt lưng ra trước.

* Giữ tư thế ngồi thẳng lưng: Nếu ngồi lâu nên ngồi ghế có tựa lưng, vị trí đầu gối ngang bằng với hông và nên thay đổi tư thế ngồi thường xuyên. Cần đặc biệt lưu ý đến việc chấn chỉnh lại tư thế ngồi đúng khi học cho các em học sinh. ở độ tuổi này, hệ thống cơ xương khớp của các em đang phát triển và hoàn thiện nếu ngồi lệch, vẹo người khi học tập trong một thời gian dài sẽ làm các em bị gù, vẹo cột sống ảnh hưởng đến thể lực và thẩm mỹ của các cháu sau này.

*Tránh nằm đệm quá mềm vì dễ làm cong cột sống, không nên gối đầu quá cao và nên thay đổi tư thế khi nằm (nằm ngửa, nằm nghiêng, nằm sấp). Nên bỏ thói quen xấu nằm xem báo, đọc sách hoặc xem tivi vì sẽ làm đau vùng cổ gáy, khớp vai và có thể ảnh hưởng xấu đến thị lực.

* Tránh xoay vặn người đột ngột vì đây là động tác có nguy cơ gây tổn thương đĩa đệm cột sống và thoát vị đĩa đệm cột sống nhiều nhất. Không nên làm các động tác với hoặc lấy một vật để quá cao hoặc quá xa vì làm mất độ cong tự nhiên của cột sống và có thể làm tổn thương đến các cơ cạnh cột sống.

Tăng cường vận động

Tham gia các hoạt động thể dục, thể thao phù hợp với lứa tuổi và sức khoẻ. Tuy nhiên, cần tránh các động tác quá mạnh, quá căng, quá đột ngột có thể làm chấn thương cơ vùng cột sống và gây đau cột sống thắt lưng. Cần có chế độ tập luyện thường xuyên với cường độ từ thấp đến cao và có thời gian khởi động phù hợp trước mỗi buổi tập. Các môn thể thao có tác dụng tốt tới vùng cột sống là đi bộ, bơi, thể dục nhịp điệu, thể hình, yoga, khiêu vũ... Đối với những người có các bệnh về tim mạch, hô hấp, các bệnh lý vùng cột sống hay các bệnh khớp, cần phải được các bác sĩ chuyên khoa khám, tư vấn hướng dẫn chế độ tập và vận động cho phù hợp.

Ăn kiêng giảm cân

Điều này giúp giảm tải sức chịu lực cho cột sống và các khớp. Nên ăn nhiều rau xanh, hoa quả tươi, hạn chế chất béo (các thức ăn rán, nướng, quay..), hạn chế chất bột, đường (cơm, bánh kẹo...), tăng cường chất đạm (tôm cua, cá...), có thói quen uống sữa thường hàng ngày. Bỏ các thói quen có hại cho sức khoẻ như hút thuốc lá, uống rượu.

Đề phòng các bệnh về khớp

Tránh ngã và các chấn thương vùng cột sống và các khớp trong các sinh hoạt, lao động hàng ngày (ngã ngồi...). Điều trị sớm các bệnh liên quan đến cột sống, phần mềm cạnh cột sống, và các bệnh khớp khác để tránh tình trạng thoái hoá cột sống và khớp thứ phát. Sử dụng các dụng cụ trợ giúp cơ vùng cột sống và các khớp như: các áo nịt chun giãn vùng cột sống thắt lưng, các dụng cụ chỉnh tư thế khớp ở tư thế cơ năng (nẹp, máng đỡ...).

Nguồn: KH&ĐS Số 95 Thứ Hai 27/11/2006