Vận động chống ung thư

Các thuốc hiện đại như tamoxifen và raloxiphen đã làm hạ thấp tỷ lệ tử vong do ung thư (UT) vú. Nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy sự vận động thể chất - một hoạt động lâu đời như bản thân loài người - cũng làm giảm rõ nét nguy cơ mắc bệnh cũng như làm kéo dài cuộc sống và tăng cường chất lượng sống cho các phụ nữ (PN) bị UT vú. Các nhà khoa học chưa nắm biết hoàn toàn cơ chế, nhưng họ đang tích cực tìm kiếm lời giải đáp cho hiện tượng này.

Khoảng hai phần ba các ca UT vú là loại estrogen-dương tính, có nghĩa là hormon nữ nuôi dưỡng sự tăng trưởng khối u. Số còn lại là estrogen-âm tính. Nhiều chuyên gia tin rằng sự luyện tập đều đặn làm hạ thấp lưu lượng estrogen trong cơ thể. Sự vận động cũng loại bỏ bớt mô mỡ có hoạt tính thiên hormon. Mỡ sản sinh chất ức chế aromatase có tác dụng chuyển đổi androgen thành estrogen: đó là nguồn estrogen chính ở PN sau tuổi mãn kinh, khi buồng trứng không còn làm ra nhiều hormon nữa.

Mới đây, hai cuộc khảo sát tầm cỡ cho thấy sự vận động có thể tác dụng qua cơ chế khác. Trên tờ Archives of Internal Medicine, các nhà nghiên cứu nói có lẽ sự vận động tác động lên hoạt tính của khối u. Các nhà nghiên cứu khác cho biết sự luyện tập mạnh mẽ hay vừa phải lâu ngày làm giảm nguy cơ phát sinh UT vú estrogen-âm tính xâm lấn trong đời. Đây là điều có ý nghĩa bởi vì ít có liệu pháp nào có hiệu quả đối với loại UT này. Nghiên cứu trước đó cũng cho thấy vận động làm giảm nguy cơ UT vú estrogen-dương tính. Các nhà khoa học đang xem xét các tác dụng lên insulin, leptin và một số yếu tố tăng trưởng khác.

Sự luyện tập sớm trong đời, đặc biệt ở tuổi dậy thì, và sự vận động mạnh nhằm giảm lượng hormon sinh sản cũng có tác dụng tích cực. Một khảo sát liên ngành năm 2005 - qua so sánh 4.000 bệnh nhân UT vú sống còn với nhóm chứng - cho thấy nguy cơ UT vú giảm 20% ở những người hoạt động nhiều so với người ít hoạt động.

Sau chẩn đoán, vận động có thể kéo dài đáng kể cuộc sống người bệnh và giảm nguy cơ phát sinh khối u khác. Một khảo sát 14 năm nơi 3.000 bệnh nhân UT vú cho thấy tỷ lệ tái phát và tử vong do UT vú và nguyên nhân khác giảm 26 - 40% nơi những người vận động nhiều so với người ít vận động - đặc biệt với những hoạt động đốt nhiều năng lượng như đi bộ nhanh.

Thừa cân làm giảm tỷ suất sống còn sau UT vú. Nhưng giảm cân không phải chuyện dễ. Hóa trị và xạ trị khiến người bệnh quá mệt nhọc để có thể luyện tập. Các steroid giảm tác dụng phụ cũng làm tăng khẩu vị. Cảm giác buồn nôn khiến người bệnh hay nhai nhóp nhép nhằm làm dịu bao tử. Một số thuốc UT có thể làm tăng cân. Dù sao thì sự vận động cũng làm đốt cháy calori. Và điều nghịch lý là các hoạt động nhẹ hay vừa có tác dụng chống mệt.

Những khảo sát mới còn cho thấy vận động làm giảm nguy cơ phù dịch lymphô. Luyện tập đối lực giúp làm giảm mất cơ và tích tụ mỡ do dùng hóa chất hay hormon. Nó cũng làm chậm mất xương và thậm chí làm tăng khối xương.

Vận động cũng làm tăng chất lượng cuộc sống bằng việc giảm lo âu và trầm cảm, nâng cao khí sắc và niềm tự tin, và chống mệt.

Các nhà khoa học sẽ còn phải khảo sát nhiều hơn về mối liên kết giữa UT vú và vận động. Nhưng bạn đừng chờ. Hãy đứng dậy và cuốc bộ!

Nguồn: Khoa học phổ thông 13/7/2007