Vấn đề tư vấn dùng thuốc

Nhiều nước trên thế giới, kể cả một số nước ở Đông Nam Á đã áp dụng GPP, còn ở nước ta. Bộ Y tế đã ra dự thảo hướng dẫn các nguyên tắc GPP và đón nhận sự đóng góp ý kiến. Theo lộ trình triển khai áp dụng, các nhà thuốc nước ta phải đạt GPP sau năm 2010.

Trong dự thảo, GPP đã được định nghĩa là “ văn bản đưa ra các nguyên tắc trong thực hành nghề nghiệp tại nhà thuốc của dược sĩ và nhân sự dược trên cơ sở tự nguyện tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức và chuyên môn ở mức cao hơn những yêu cầu pháp lý tối thiểu”.

Nhà thuốc đạt GPP phải đảm bảo thực hiện 4 nguyên tắc cơ bản sau:

- Đặt lợi ích của người bệnh và sức khoẻ cộng đồng lên trên hết;

- Cung cấp thuốc đảm bảo chất lượng kèm theo thông tin về thuốc, tư vấn thích hợp cho người sử dụng và theo dõi việc sử dụng;

- Tham gia vào hoạt động tự điều trị các bệnh đơn giản;

- Góp phần đẩy mạnh việc kể đơn phù hợp, kinh tế và việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý có hiệu quả.

Trong nhà thuốc đạt GPP, có 3 bước cơ bản trong hoạt động được thực hiện thường xuyên như sau:

- Người bán thuốc hỏi người mua những câu hỏi liên quan đến bệnh, đến thuốc yêu cầu;

- Người bán thuốc tư vấn cho người mua về chọn thuốc, cách dùng thuốc;

- Người bán thuốc cung cấp thuốc phù hợp.

Như vậy, trong các vấn đề mà 4 nguyên tắc cơ bản đề ra và hoạt động nhà GPP phải thực hiện có các vấn đề “ tư vấn dùng thuốc”. Bài viết xin có đôi điều nói về tư vấn dùng thuốc.

Tư vấn dùng thuốc chính là sự truyền đạt bằng lời nói hoặc chữ viết của dược sĩ hoặc nhân sự dược tại nhà thuốc nhằm cung cấp đủ thông tin cần thiết cho người mua thuốc, cho người bệnh về thuốc men để đảm bảo thuốc được dùng hợp lý, an toàn và có hiệu quả.

Tư vấn dùng thuốc tốt nhất là dùng cả phương tiện và viết (viết tay lên giấy, bao bì hoặc đánh máy / in và gắn lên bao bì), bởi vì nếu chỉ tư vấn bằng lời nói không thôi mà không có sự ghi chép, người nhận thông tin sẽ dễ quên; còn chỉ dùng phương tiện viết không thôi mà không có sự giải thích bằng lời nói, có thể dẫn đến người nhận thông tin sai lệch và nhầm lẫn.

Ở nhà thuốc có 2 loại thuốc: thuốc bán theo đơnvà thuốc bán không kê đơn. Đối với bán thuốc theo đơn, dự thảo GPP nước ta yêu cầu người bán thuốc hướng dẫn người mua về cách sử dụng thuốc, nhắc nhở người mua thực hiện đúng đơn thuốc (tức thực hiện những gì bác sĩ đã ghi trong đơn như cách dùng thuốc, kể cả các hướng dẫn khác như chế độ sinh hoạt, chế độ ăn uống, chế độ tái khám). Còn đối với bán thuốc không kê đơn, dự thảo GPP nước ta yêu cầu có sự thông tin về các loại thuốc dùng trong điều trị, về giá cả và tư vấn để người mua lựa chọn một loại thuốc thích hợp (tư vấn chọn loại thuốc có giá cả hợp lý ở mức thấp nhất so với khả năng chi phí cho người bệnh). Đối với người bệnh đòi hỏi phải có sự chẩn đoán của bác sĩ, người bán thuốc không giới thiệu thuốc dùng tự chữa trị mà tư vấn người bệnh đến khám ở bác sĩ chuyên khoa thích hợp.

Tham khảo “Hướng dẫn về GPP” ở Singapore do Hội Dược học nước này phổ biến, trong phần tư vấn đã chi tiết hoá nội dung của quá trình tư vấn. Các nội dung sau đây cần được quan tâm khi tư vấn dùng thuốc tại nhà thuốc.

- Tên thuốc và các chỉ định điều trị.

- Chế độ dùng thuốc (tức cách dùng: liều mỗi lần uống, nhịp uống trong ngày và thời gian bao lấu dùng thuốc).

- Các hướng dẫn đặc biệt về cách dùng (như sử dụng công cụ bơm hít dùng trong hen suyễn, thuốc dán tác dụng toàn thân qua da, cách tái tạo huyền dịch kháng sinh dùng tiêm thuốc).

- Chống chỉ định của thuốc (tức trường hợp không được dùng thuốc).

- Khả năng tương tác giữa thuốc dùng với thuốc khác hoặc với thức ăn, thức uống.

- Các tác dụng phụ thông thường hoặc các tác dụng ngoại ý đòi hỏi cách phòng tránh và xử lý khi xảy ra.

- Biện pháp cần thực hiện khi quên dùng thuốc (như quên uống thuốc tránh thai dùng hằng ngày).

- Cần tỗn trữ, bảo quản thuốc thích hợp.

- Đặc biệt, thông tin riêng việt cho một loại thuốc và bệnh liên quan đến việc dùng thuốc ấy.

Không chỉ tư vấn những vấn đề liên quan đến thuốc mà người tư vấn còn sẵn sàng tư vấn những gì liên quan đến bệnh tật, sức khoẻ nói chung, có những lời khuyên giúp ổn định tâm lý của người bệnh (tâm lý người bệnh được ổn định sẽ hỗ trợ rất đáng kể tác dụng điều trị của thuốc).

Phần trình bày nội dung tư vấn dùng thuốc ở trên nhằm giúp người dùng thuốc có thể đặt câu hỏi để được cung cấp thông tin. Nên lưu ý, hỏi để được tư vấn đầy đủ là quyền lợi của người mua thuốc.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 328 15/3/2007, tr 16