Vai trò quyết định của lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong xây dựng và phát huy đội ngũ trí thức của dân tộc

Xét về mặt văn bản, Đảng đã có nhiều lần ra nghị quyết về phát triển và sử dụng đội ngũ trí thức, đưa vấn đề này lên ngang tầm quốc sách. Nhưng nhìn vào thực tế thì việc thi hành các nghị quyết rất hạn chế, chỉ thể hiện ở sử dụng một số ít cá nhân, chứ không phải là cả đội ngũ. Có thể nói không quá đáng rằng: phần lớn những nhược điểm và sai lầm trong công cuộc đổi mới đều có nguyên nhân không coi trọng khoa học, coi nhẹ các hoạt động tư vấn, phản biện của trí thức các ngành.

Tình trạng chảy máu chất xám từ bộ máy nhà nước ra bên ngoài, từ trong nước ra nước ngoài; tình trạng trí thức có thái độ thờ ơ, giữ mình trước các vấn nạn về kinh tế, xã hội, môi trường; tình trạng sa sút đạo đức của một số trí thức ở các ngành.. đều có nguyên nhân từ thái độ thi hành và kiểm tra việc thực hiện các chính sách về trí thức của các thủ trưởng.

Ở nước ta, do tác động của văn hoá tiểu nông lỗi thời, lại ít phát huy quy chế dân chủ, nên một số trí thức thường nhìn vào cách nghĩ, cách làm của thủ trưởng để thích nghi, chứ không phải nhìn vào công việc phục vụ nhân dân. Một số trí thức khác thì lẳng lặng làm việc theo kiểu hành chính quan liêu và quen dần nên đánh mất tư cách trí thức. Một số có tư duy tốt nhưng không dám chủ động và sáng tạo, nhất là trí thức trong lĩnh vực khoa học xã hội, chính trị. Số người này không những ngại thủ trưởng mà còn ngại đồng nghiệp ghen tỵ những việc làm mới của mình. Cứ thế, cả bộ máy thoái hoá dần một cách tập thể, trong khi thủ trưởng có thể tiếp tục thăng tiến hơn nữa!

Thực trạng trên chỉ rõ, một nghị quyết xây dựng đội ngũ trí thức dân tộc để thực hiện thắng lợi mục tiêu chiến lược của Đảng, phải xuất phát từ bối cảnh và yêu cầu của đất nước ở giai đoạn mới, phải nhìn thẳng vào mối quan hệ giữa lãnh đạo Đảng và Nhà nước với trí thức, tạo ra mối quan hệ mớinhằm đồng thời đạt được hai kết quả: phát huy mạnh mẽ đội ngũ trí thức của Đảng trong thực hiện mục tiêu chiến lược đến năm 2020 - một giai đoạn ngắn nhưng có tính chất sống còn đối với sự nghiệp đổi mới của nước ta, nâng cao hiệu quả, chất lượng lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.