Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy: Khơi nguồn sáng tạo trên bục giảng
“Hiệp sĩ” của học trò
Được phổ biến và áp dụng thành công trong toàn ngành giáo dục tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu từ năm 2002, công trình nghiên cứu “Ứng dụng phần mềm Cabri giảng dạy toán và vật lý” của thầy giáo Phạm Thanh Phương, giáo viên toán trường THPT Dương Bạch Mai, huyện Đất Đỏ đã mở ra một phương pháp ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy đầy hiệu quả. Thầy Phương vẫn chỉ có một tâm huyết, mong tất cả những gì thầy đã làm được và còn tiếp tục làm sẽ mang lại cho các thế hệ học sinh một bộ môn hình học động. Và nếu phát triển nó, học sinh có thể tự mình trực tiếp giải toán hình học trên máy vi tính; còn đối với các giáo viên tự khai thác, phát huy tính sáng tạo để mang lại hiệu quả cao trong quá trình giảng dạy. Tạp chí Công nghệ thông tin – viễn thông đã phong tặng danh hiệu “Hiệp sĩ Công nghệ thông tin 2005” cho thầy giáo Phạm Thanh Phương vì đã có phần mềm tin học hữu ích cung cấp cho cộng đồng sử dụng miễn phí.
Được coi là người tiên phong trong ứng dụng công nghệ tin học vào giảng dạy ở trường THPT Trần Nguyên Hãn, thầy Vũ Xuân Bùng, người được Tạp Chí công nghệ thông tin – viễn thông phong tặng danh hiệu “Hiệp sĩ Công nghệ thông tin 2006” còn là người nhen lên ngọn lửa say mê khám phá, tìm tòi cái mới ứng dụng vào việc đổi mới phương pháp dạy – học trong tập thể giáo viên nhà trường. Thầy Vũ Xuân Bùng cho biết: “Ứng dụng công nghệ tin học vào giảng dạy, phải nói là hiệu quả thật tuyệt vời. Nhờ công nghệ này mà người thầy có thể truyền đạt đến học sinh những thông tin rất phong phú. Phần mềm XB/1890 sử dụng hai ngôn ngữ Pascal và Delphi, có thể chạy trên CD-ROM hoặc cài đặt vào máy tính. Mọi giáo viên dạy toán đều có thể sử dụng XB/1890 để thiết kế bài dạy, dạy trên lớp, nghiên cứu khi ra đề, viết đáp án… Mọi học sinh đều có thể sử dụng nó để kiểm tra kết quả học, hoặc tham khảo lời giải mà không cần sách giải”.
Khơi nguồn sáng tạo
Lâu nay, phương pháp giảng dạy theo lối “đọc – chép” đã cho thấy hiệu quả giáo dục không cao, nhàm chán và không thu hút học sinh. Song hành với chương trình sách giáo khoa mới, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, nâng công nghệ dạy học lên tầm cao mới. Bước vào lớp học, trên bục giảng, thay vì cầm phấn viết lên bảng thì trên ngực giáo viên được gắn chiếc micro nhỏ kèm thiết bị phát âm. Trên bàn giáo viên: máy vi tính, máy chiếu, camera, remote… Nhà giáo ưu tú Nguyễn Thanh Thủy, trưởng bộ môn Sinh học trường THPT Vũng Tàu là một giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh trong nhiều năm liền cho biết: “Bằng phương pháp truyền đạt kiến thức đa chiều, gợi mở, giúp học sinh chủ động tiếp nhận kiến thức một cách say mê”. Là một trong những giáo viên đầu tiên của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu lên lớp với giáo án điện tử, không ngại khó, cô Thanh Thủy đã nghiên cứu, khai thác thế mạnh của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy. 5 năm miệt mài, dành hết tâm lực đưa công nghệ vào mỗi bài giảng, nhà giáo ưu tú Thanh Thủy đã có một “vốn liếng” khá đồ sộ: Hoàn chỉnh 14 giáo án điện tử của phần “Quy luật di truyền”, “Cơ sở vật chất và cơ chế di truyền ở cấp độ phân tử, tế bào” thuộc chương trình sách giáo khoa khối 11; 7 giáo án điện tử của các phần “Biến dị”, “Ứng dụng di truyền học để chọn giống” và “Sự phát sinh, phát triển của sinh vật” thuộc chương trình sách giáo khoa sinh học khối 12. Điều đáng ghi nhận hơn là những kinh nghiệm lẫn nguồn tư liệu mà bản thân cô dày công sưu tầm, tìm kiếm được đã được đồng nghiệp sử dụng như cẩm nang trong quá trình dạy học bằng công nghệ thông tin.
Nhiều giáo viên cho rằng, cần phải tăng cường các phương tiện nghe nhìn để tăng hiệu quả tiếp thu ghi nhớ bài của học sinh; giảm bớt việc ghi, đọc, chép của giáo viên và học sinh. Hiệu quả truyền đạt thông tin cao, phong phú qua nhiều kênh: hình ảnh đa dạng, âm thanh gây ấn tượng sẽ lột tả được bản chất của khái niệm… Học sinh được thường xuyên học tập trong môi trường có ứng dụng công nghệ thông tin sẽ luôn tăng cảm giác hứng thú học tập, phát huy khả năng tư duy sáng tạo. Phương pháp dạy và học có sự tham gia nhiều hơn của học sinh bằng thảo luận nhóm, nêu ý kiến sẽ phát huy nhiều hơn tính chủ động trong tiếp nhận kiến thức. Cùng một thời lượng như nhau nhưng số lượng kiến thức và kỹ năng các em thu nhận được lại nhiều hơn, cụ thể, sinh động, sâu sắc hơn. Số lượng bài tập thực hành của học sinh cũng được rèn luyện nhiều hơn. Từ đó, kỹ năng tự học, tự nghiên cứu sẽ được phát huy với hiệu quả cao hơn. Với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin giáo viên sẽ lột tả được bản chất của khái niệm. Chẳng hạn, học sinh ở thành phố có thể xem được phương thức canh tác của nông dân, ngược lại, học sinh ở nông thôn có thể xem được hoạt động của các nhà máy, các thành tựu công nghiệp hiện đại…
Phương pháp dạy học bằng “click chuột” đang dần thuyết phục cả thầy lẫn trò qua hiệu quả thực tế của giờ lên lớp. Theo thầy Hoàng Quốc Khánh, Phó hiệu trưởng trường chuyên Lê Quý Đôn, trong xu thế giảng dạy hiện nay, chọn học sinh là trung tâm – dùng công nghệ thông tin cung cấp lượng thông tin đa phương tiện cho học sinh là cách dạy học tiên tiến.
