Tưới phun - Một kỹ thuật sản xuất tiện tích cho cây trồng
Hiện nay, cây ăn trái và rau màu là 2 đối tượng cây trồng mang lại thu nhập kinh tế cao đang được ngành nông nghiệp khuyến khích bà con nông sản xuất theo định hướng qui hoạch phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh từ nay đến năm 2005 và 2010. Theo đó diện tích cây ăn trái đạt 65000 ha và rau màu là 22000 ha; phát triển nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá - hiện đại hoá, tạo ra sản phẩm có năng suất, chất lượng và giá trị cao, phấn đấu thu nhập bình quân mỗi ha đất nông nghiệp đạt 33,3 triệu đồng/ năm trở lên.
Để nâng cao năng suất, tiết giảm chi phí trong sản xuất, ngoài đầu tư, hỗ trợ về chính sách, khuyến nông, giống tốt... ngành nông nghiệp còn khuyến khích bà con nông dân nên áp dụng các biện pháp canh tác tiến bộ; nghĩa là ngoài các yếu tố khách quan về thời tiết, đất đai, mùa vụ..... Thì vấn đề biện pháp canh tác, nước tưới, quản lý và phòng trừ sâu bệnh hại cũng rất quan trọng, đòi hỏi nhà vườn phải thường xuyên quan tâm và thực hiện tốt nhằm giúp cho cây trồng phát triển khoẻ, đạt năng suất cao và trái có chất lượng ngon.
Trong sản xuất nông nghiệp, bên cạnh các kỹ thuật thâm canh thì nước tưới cho cây trồng cũng là một yếu tố quan trọng và cần thiết. Theo tập quán canh tác của bà con nông dân, việc cung cấp nước cho cây trồng chủ yếu là sử dụng phương pháp tưới bằng gàu, vòi sen hoặc máy bơm có lắp ống nhựa cao su; nhưng với cách tưới nước kiểu này sẽ tốn nhiều công lao động và hiệu quả không cao, do lượng nước bị thất thoát nhiều, thậm chí còn làm cho đất đai và phân bón bị rửa trôi xuống ao mương. Để sử dụng nước tưới một cách hữu hiệu, ít tốn công lao động và nâng cao năng suất cây trồng, hiện nay đã có không ít bà con nông dân chuyển sang lấp đặt hệ thống tưới phun có động lực, mang lại hiệu quả và lợi nhuận cao. Theo đánh giá của Thạc sĩ Nguyễn Văn Thanh-Giám đốc Sở NN-PTNT Vĩnh Long thì đây là một kỹ thuật tiến bộ trong việc cung cấp nước cho cây trồng rất tiện ích cho nông dân.
Đối với kinh tế vườn, nếu sử dụng hệ thống tưới phun sẽ rất tiện lợi và mang hiệu quả cao, nhất là những hộ chuyên canh cây ăn trái với diện tích lớn. Theo các nhà vườn, bình quân 1 lao động tưới nước bằng phương pháp truyền thống cho 1 ha vườn phải tốn thời gian 1 ngày, song nếu sử dụng kỹ thuật tưới phun chỉ sử dụng thời gian 2-3 giờ; ngoài ra hệ thống tưới này còn mang lại một lợi ích khác là chi phí công lao động thấp, lượng nước cung cấp cho cây trồng được phân tán đều nên cây dễ hấp thụ.... Nếu tính về hiệu quả kinh tế sẽ tiết kiệm cho nhà nông khá lớn về chi phí đầu tư.
Cụ thể hộ anh Trần Văn Thành ở ấp Tường Lễ, xã Tường Lộc, huyện Tam Bình canh tác 12 công vườn trồng chuyên canh cam sành cho biết, trước đây anh sử dụng máy bơm có lắp ống nhựa cao su để tưới nước cho vườn cây nên tốn rất nhiều thời gian, mặt khác lượng nước và phân bón cho cây trồng bị tiêu hao vô ích nhiều. Do đó, đầu năm 2003 anh đầu tư lấp đặt hệ thống tưới phun, qua một năm sử dụng thấy rất tiện lợi và có hiệu quả cao hơn trước gấp 2-3 lần, theo anh trước tiên là giảm bớt công lao động và sau cùng là nâng cao lợi ích về kinh tế.
Đối với sản xuất rau màu, hệ thống tưới phun có động lực cũng đem lại một hiệu quả khá lớn, nhất là ở những vùng chuyên canh rau màu. Với kỹ thuật tưới nước này sẽ giúp cho các hộ sản xuất giảm bớt lao động cực nhọc, đồng thời khắc phục được tình trạng rau màu bị chết vào mùa khô nắng gắt. Cụ thể tại vùng chuyên sản xuất cải xà lách son của huyện Bình Minh, trước đây đều sử dụng biện pháp tưới nước truyền thống bằng vòi sen thì nay đã có một số hội chuyển sang đầu tư hệ thống tưới phun.
Xà lách son là một loại rau màu thực phẩm được người tiêu dùng rất ưa chuộng, song việc canh tác loại rau này rất vất vả, nhất là khâu tưới nước; theo bà con nông dân ở đây cho biết cải xà lách son là loại rau lưu gốc và rất cần nước, vì thế phải cung cấp nước thường xuyên. Mặt khác, do tưới bằng vòi sen nên rất tốn nhiều thời gian và cần số lượng người lao động nhiều, do vậy phải huy động hết gia đình kể cả trẻ em và phụ nữ..... Cho nên lắp hệ thống tưới phun cho cải xà lách son là việc làm rất tiện ích và theo Thạc sĩ Nguyễn Thanh Liêm - Trưởng trạm BVTV Bình Minh, thì kỹ thuật tưới phun này sẽ giúp nhà nông vừa giảm bớt công lao động, hạn chế chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm vừa nâng cao năng suất và lợi nhuận.
Điển hình như hộ anh Nguyễn Văn Như ở ấp Thuận Thới, xã Thuận An, huyện Bình Minh có 4 công màu chuyên cải xà lách son cho biết, trồng loại rau này tuy bán có giá cao nhưng rất cực, do là loại cây trồng rất cần nước nên phải tưới nhiều lần trong ngày, bình quân cứ 15-20 phút là phải tưới nước một lần, do vậy người trồng luôn có mặt thường xuyên ở ngoài đồng. Theo anh bình quân mỗi ngày phải tưới nước 6-7 lần, và tưới bằng vòi sen thì phải cần từ 2-3 lao động nên tốn rất nhiều thời gian và chi phí cao. Nhưng nay sử dụng hệ thống tưới phun thấy tiện lợi hơn, cứ sau 1-2 phút là tưới xong ruộng cải. Nếu tính hiệu quả kinh tế mỗi ngày anh tiết kiệm vài chục ngàn đồng tiền mướn công lao động.
Hiện nay rau màu và vườn cây ăn trái ở Vĩnh Long đang phát triển và từng bước đi vào qui hoạch, định hướng cụ thể cho từng loại cây trồng thích hợp với các vùng sinh thái và sản xuất hàng hoá tập trung với qui mô, do đó áp dụng KHKT tiến bộ vào trong canh tác là việc làm cần thiết, trong đó hệ thống tưới phun là biện pháp kỹ thuật tiện ích, mang lại hiệu quả lớn cho nhà nông. Đây là một giải pháp khoa học đáp ứng nhu cầu sản xuất của nông dân và tạo hướng đi mới cho kinh tế nông nghiệp phát triển bền vững và hiệu quả.
Nguồn: Bản tin Nông nghiệp và Nông thôn Vĩnh Long, số 32, 05/2004
