Từ các trường hợp ngộ độc thuốc của trẻ nhỏ: Sảy một li, đi... bệnh viện

Lỗi ở sự vô tình của người lớn

Mẹ bé Y cho biết, khoảng 9 giờ cùng ngày, sau khi uống thuốc điều trị bệnh da liễu, chị để quên 4 viên thuốc dapsone liều lượng 100mg trên đi-văng. Chị đi nấu ăn và sau đó phát hiện bé đang nhai các viên thuốc. Người nhà đã móc họng gây ói cho bé, thấy bé không có biểu hiện gì nên vẫn để cháu ở nhà. Đến 15 giờ 30 phút, bé bứt rứt, khó chịu, tím môi, tím đầu chi nên đưa vào bệnh viện huyện và được chuyển thẳng đến Bệnh viện Nhi đồng I. Bé Hoàng Y được thở oxy, lấy máu xét nghiệm khẩn và được các bác sĩ chẩn đoán ngay là ngộ độc dapsone gây methemoglobine máu. Cháu được điều trị bằng thuốc giải độc xanh methylen tiêm mạc, uống than hoạt tính. Kết quả sau 24 giờ điều trị, tình trạng bé cải thiện dần, hết tím tái.

Trước đó, ngày 15/8, bé Võ Dạ Minh C., 7 tháng tuổi (quận Tân Bình, TPHCM) bị sổ mũi và khò khè, bé Minh C. được đưa đi khám bệnh và uống thuốc đã 3 ngày nhưng vẫn không hết. Sốt ruột mẹ cháu lấy thuốc sổ mũi bà nội vẫn thường uống cho bé uống 2 lần, mỗi lần nửa viên. Nhưng chỉ 2 giờ sau khi uống liều thứ 2, bé bỗng ưỡn cổ, mắt trợn ngược, gồng 2 tay liên tục... phải đưa đi cấp cứu tại y tế địa phương. Bé C được chẩn đoán bệnh viêm màng não và chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng I. Sau khi khám tổng quát, hỏi kỹ về diễn tiến bệnh, các thuốc đã cho uống và làm các xét nghiệm, bé C. được các bác sĩ chẩn đoán là bị ngộ độc thuốc kháng histamin dành cho người lớn. Nhờ được cấp cứu chữa trị kịp thời, C đã hồi phục không có biến chứng và xuất viện sau 4 ngày điều trị.

Báo động tình trạng tự điều trị

BS Nguyễn Minh Tiến, Phó khoa Hồi sức cấp cứu cho biết, thời gian gần đây hầu như tháng nào Khoa cấp cứu, Bệnh viện Nhi đồng I cũng tiếp nhận những trường hợp trẻ bị biến chứng nặng sau khi uống thuốc do người nhà tự điều trị. Bệnh nhi N.V.K, 7 tuổi, đưa đưa đến bệnh viện trong tình trạng bứt rứt, sưng phù ở mặt, chân, tay, kèm nổi mề đay rải rác khắp người và tụt huyết áp. Bé K bị đau bụng và ói, người nhà đã tự cho em uống một viên Alka – Seltzer, một loại thuốc trị cảm lạnh và rối loạn tiêu hóa. Sau khi uống khoảng 30 phút, K. kêu mệt, sưng phù nhiều ở môi, mắt, sau đó lan đến bàn tay, bàn chân và nổi mề đay nhiều nơi. Bé K được chẩn đoán là sốc phản về mà nguyên nhân có thể do aspirin, một thành phần có trong viên Alka-Seltzer. Nhờ được hồi sức chống sốc tích cực, tình trạng của bé K. đã cải thiện dần: huyết áp trở về bình thường, các dấu hiệu sưng phù, nổi mề đay giảm đáng kể. BS Tiến nhấn mạnh, sốc phản vệ nếu không được cấp cứu kịp thời, tỷ lệ tử vong rất cao.

BS Bạch Văn Cam, Trường khối Hồi sức Cấp cứu cho biết thêm, trẻ em có những đặc điểm cơ thể khác với người lớn, chưa phát triển hoàn chỉnh do vậy sẽ nguy hiểm khi sử dụng các thuốc chỉ dành cho người lớn. Để tránh những tai nạn ngộ độc đáng tiếc cho các cháu, các bậc phụ huynh lưu ý sử dụng thuốc cho trẻ theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý thay thuốc, đặc biệt không được lấy thuốc của mình cho trẻ uống. Khi trẻ bị ngộ độc thuốc, người nhà nhớ đem theo những lọ thuốc nghi ngờ gây ngộ độc cho trẻ để các bác sĩ xác định tác nhân gây ngộ độc và điều trị.

TS. DS Nguyễn Hữu Đức, giảng viên Đại học Y Dược TPHCM lưu ý, trẻ thường ngộ độc thuốc dành cho người lớn, với số lượng nhiều. Điều này rất nguy hiểm vì lượng thuốc quá liều ở mức độ cao, vượt quá trọng lượng cơ thể của trẻ, dễ dẫn đến ngộ độc cấp với nguy cơ tử vong rất cao. Tùy theo từng loại thuộc mà mức độ nguy hiểm khác nhau. Có những loại thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương sẽ để lại di chứng lâu dài ngay cả khi trẻ được cứu sống, hoặc có loại thuốc gây liệt trung tâm hô hấp, viêm phổi...

Nguồn: Báo KH&ĐS, số 76 (2000), 24/8/2007, tr 8