TS Y Ghi Niê: “Cần khuyến khích và đầu tư một cách bài bàn, có hệ thống”

Giải thưởng Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam và Hội thi Sáng tạo kỹ thuật toàn quốc do Liên hiệp Hội Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và một số bộ ngành liên ngành phối hợp tổ chức đã có nhiều công trình mang tinh ứng dụng thực tiễn cao, tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng, nâng cao năng suất lao động, tiết kiệm nhân lực, tài nguyên và kinh phí cho đất nước.

Khi chúng tôi hỏi: “Trong việc tổ chức Giải thưởng và Hội thi Sáng tạo, bên cạnh những kết quả đạt được thì vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vậy phương pháp nào để giải quyết những khó khăn đó, thưa TS?”. Trả lời câu hỏi, TS. Y Ghi Niê cho biết: “Trước tiên, đó là nhận thức về ý nghĩa, mục đích về việc tổ chức Giải thưởng sáng tạo và Hội thi Sáng tạo của một số bộ ngành ở Trung ương, đặc biệt là một số sở, ngành, đơn vị khoa học ở địa phương và đông đảo nhân dân vẫn còn nhiều hạn chế. Một bộ phận đội ngũ trí thức vẫn còn thờ ơ, chưa quan đến Giải thưởng và Hội thi.

Tiếp đến là công tác tuyên truyền, vận động, khuyến khích chưa sâu rộng và chưa đạt hiệu quả cao nên vẫn không huy động và phát huy sức lao động của các lực lượng khoa học kỹ thuật và mọi tầng lớp nhân dân đi sâu vào tìm tòi, nghiên cứu, sáng tạo.

Một số bộ ngành địa phương chưa quan tâm chỉ đạo phong trào dẫn đến các công trình, giải pháp tham gia dự thi còn ít so với tiềm lực thực tế như: Ngành công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản, y tế, môi trường, các doanh nghiệp.

Kinh phí dành cho Giải thưởng, Hội thi chỉ từ nguồn ngân sách nhà nước, chưa huy động được nguồn đóng góp, tài trợ khác của xã hội để cho hình thức tổ chức và giải thưởng thêm phong phú hấp dẫn hơn.

Số công trình, giải pháp tham gia dự thi tuy có tăng qua các lần tổ chức, song đội ngũ những người làm khoa học, những nhà khoa học tham gia còn ít.

Số lượng cán bộ khoa học và công nghệ có trình độ cao, đầu ngành còn hạn chế, cơ cấu chưa thật phù hợp, công nhân có tay nghề cao chưa nhiều; cơ sở vật chất phục vụ cho nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ chưa đáp ứng được yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa; hệ thống tổ chức, quản lý khoa học và công nghệ từ Trung ương đến địa phương vẫn chưa đồng bộ; trình độ công nghệ sẩn xuất còn thấp, chậm được đổi mới; chất lượng, mẫu mã sản phẩm vẫn chưa cao, khả năng cạnh tranh trên thị trường còn hạn chế.

Trong thời gian tới, để việc sáng tạo và ứng dụng khoa học và công nghệ vào thực tiễn đạt hiệu quả cao, Việt Nam cần tập trung huy động mọi nguồn lực để đào tạo, bồi dưỡng và trẻ hóa đội ngũ cán bộ khoa học và công nghê, nhanh chóng tăng số cán bộ khoa học và công nghệ có trình độ cao, coi trọng đào tạo cán bộ khoa học và công nghệ đầu đàn trong một số lĩnh vực mũi nhọn để phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Khuyến khích, thu hút, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ cán bộ khoa học và công nghệ người Việt Nam hiện đang sống và làm việc trong, ngoài nước đóng góp cho sự nghiệp phát triển khoa học và công nghệ của cả nước. Coi trọng việc đẩy mạnh hợp tác giữa lực lượng khoa học và công nghệ địa phương với lực lượng khoa học và công nghệ Trung ương, các tỉnh, thành phố trong cả nước, các tổ chức khoa học và công nghệ nước ngoài.

Bên cạnh đó, theo TS Y Ghi Niê thì Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật phải làm tốt công tác tham mưu với Đảng, Chính phủ và các bộ ngành có liên quan để ban hành những văn bản pháp lý chỉ đạo hoạt động sáng tạo và triển khai ứng dụng khoa học công nghệ vào thực tiễn một cách cụ thể, rõ ràng.

Ngoài ra, cần phải làm tốt công tác vận động, tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa hoạt động sáng tạo của Giải thưởng, Hội thi trên các phương tiện thông tin đại chúng như Đài Phát thanh và Truyền hình, báo, tạp chí, các ấn phẩm và website của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật. Làm tốt công tác tuyên truyền nó sẽ lôi cuốn thôi thúc, khích lệ mọi người cùng tham gia nghiên cứu, lao động sáng tạo, phục vụ sản xuất và đời sống. Hàng năm, phải làm tốt công tác tập huấn kỹ năng viết đề tài, dự án, giải pháp và mô hình dự thi cho các tổ chức, đơn vị, cá nhân trên phạm vi cả nước.

Cần tổ chức các hoạt động sáng tạo một cách sâu rộng cho mọi đối tượng, tập thể, cá nhân tham gia, để phát huy mọi nguồn lực, mọi tiềm năng, trí tuệ của nhân dân. Phải thường xuyên, theo dõi, chỉ đạo sát sao, thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, hướng dẫn, tập huấn lôi kéo các bộ ngành, các cấp ở Trung ương và địa phương vào cuộc. Coi sáng tạo và ứng dụng công nghệ, kỹ thuật mới vào sản xuất và đời sống là một nguồn lực đặc biệt quan trọng và cũng là một chiến lược của xã hội tạo nên sức mạnh, động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.