TS. BS Trần Ngọc Lương – Phó giám đốc, trưởng khoa ngoại Bệnh viện Nội tiết: “Mổ đốt hạch giao cảm là đại phẫu”

TS. BS Trần Ngọc Lương: Trông bên ngoài, nhiều người tưởng đây là phẫu thuật rất đơn giản. Nhưng thực chất, đây là đại phẫu. Người bệnh phải cân nhắc kỹ trước khi quyết định mổ, phải chấp nhận nhiều rủi ro có thể xảy ra và phải tiến hành gây mê.

- Tiến sĩ có thể cho bạn đọc Báo KH&ĐS biết rõ hơn về chứng ra mồ hôi chân tay và các phương pháp điều trị.

Tuyến mồ hôi ở bàn tay do sự chỉ đạo của tuyến hạch giao cảm ở ngực. Người bị ra mồ hôi tay nhiều (có trường hợp ướt sũng như vừa nhúng vào nước) là do rối loạn hoạt động của hệ giao cảm này. Trong thực tế, chứng ra mồ hôi tay không gây chết người, cũng không gây di chứng gì nặng nề, chỉ gây phiền phức trong sinh hoạt. Để điều trị, phải tiến hành diệt hạch giảm cảm 2 – 3 trong lồng ngực. Trước đây, người ta mổ ngực để đốt hạch nhưng phẫu thuật nặng nề, có nhiều di chứng. Sau đó, có một phương pháp khác được áp dụng là xác định vị trí hạch từ bên ngoài rồi tiêm nước sôi vào từ sau lưng. Nước sôi có tác dụng diệt hạch, nhưng kết quả điều trị cũng không tốt vì nước sôi vào tới nơi đã bị pha loãng, việc định vị hạch cũng không chính xác. Hiện nay, có phương pháp nội soi đốt hạch giao cảm. Bệnh viện Nội tiết là nơi có bộ mổ nhỏ nhất, chỉ như đầu tăm, đường kính 2,7mm, mổ xong không phải khâu.

- Được biết, khi phẫu thuật nội soi, bệnh nhân chỉ chọc 2 lỗ nhỏ ở nách để đưa thiết bị vào. Vậy tại sao phải dùng đến gây mê?

Bình thường, không thể nhìn thấy hạch giao cảm 2 – 3 vì chúng bị che khuất bởi phổi. Để phẫu thuật, người ta phải làm xẹp phổi tạm thời từng bên một (đốt bên phải thì làm xẹp phổi bên phải rồi chuyển sang bên trái). Có thể không phải cho xẹp phổi hoàn toàn mà đặt ống nội khí quản. Và muốn làm được điều này, bệnh nhân phải được gây mê sâu.

- Như vậy, đây là loại phẫu thuật lớn và có thể gây ra những rủi ro. Cụ thể đó là những rủi ro gì, thưa TS?

Trước hết, nếu phổi chưa được làm xẹp hết thì thiết bị đưa camera vào ngực có thể chọc phải và làm tổn thương phổi cùng những mạch máu lớn tại phổi. Ngoài ra, phẫu thuật còn liên quan tới tim, động mạch chủ, động mạch dưới đòn... Việc mổ diệt hạch giao cảm còn có khó khăn trong trường hợp bị dính phổi vào thành ngực, đã tiêm nước sôi trước đó, còn tràn dịch màng phổi cũ. Điều này gây khó khăn cho việc làm xẹp phổi và tìm hạch giao cảm vì trước đó phải tiến hành gỡ dính khiến thời gian cuộc mổ kéo dài hơn rất nhiều, có thể là 1 tiếng rưỡi đến 2 tiếng trong khi bình thường chỉ mất 30 phút kể cả khâu chuẩn bị. Có trường hợp không thể tiến hành được vì chảy máu, không tìm được hạch giao cảm.

- Bệnh viện Nội tiết đã bao giờ gặp những trường hợp bị tai biến như vậy chưa?

Chúng tôi chưa gặp trường hợp nào bị tai biến ảnh hưởng đến tính mạng, chỉ có một số ca bị dính thì phải gỡ dính, nhưng vẫn tìm được mạch. Hạch là một chuỗi có nhánh vào tim vì vậy phẫu thuật có thể ảnh hưởng đến nhịp tim. Tuy nhiên, trong thực tế 600 ca ở Viện Nội tiết, chưa có trường hợp nào có sự biến đổi đáng kể nhịp tim trước và sau khi đốt hạch. Theo thống kê ở Đài Loan, qua 3000 ca phẫu thuật thì có 2 trường hợp ngừng tim khi đốt dẫn đến tử vong, nhưng cũng không giải thích được tận cùng nguyên nhân.

- Việc gây mê có thể dẫn đến sốc phản vệ gây tử vọng cho bệnh nhân. Điều này có thể lường trước để tránh được hay không?

Muốn gây mê thì phải dùng thuốc. Mà bất kỳ thuốc nào, kể cả tiêm vitamin cũng có thể gây sốc phản vệ. Những tai biến này không tính trước được, trừ những bệnh nhân có tiền sử dị ứng với một số thuốc thì có thể chuẩn bị tinh thần trước. Vì vậy, phẫu thuật này chống chỉ định tuyệt đối với người suy tim, bệnh phổi, tổn thương cũ..., những người có chống chỉ định với gây mê. Những trường hợp chống chỉ định tương đối là có chấn thương lồng ngực cũ, mổ lồng ngực cũ, có tràn dịch màng phổi cũ...