Truyền thông khoa học: Nên bắt đầu từ sự nhận thức

Thứ trưởng Bộ KH-CN, ông Nghiêm Vũ Khải đã cho biết như trên tại buổi tọa đàm“Truyền thông khoa học Australia: Chiến lược phát triển truyền thông khoa học quốc gia và giải pháp thực hiện” do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Truyền thông KH-CN (Bộ KH-CN) phối hợp với Trung tâm KH-CN Quốc gia (Questacon) thuộc Bộ Giáo dục- Khoa học -Sáng chế và Ngành nghề Australia tổ chức mới đây tại Hà Nội.

Bài học từ sự nhận thức…

Chia sẻ kinh nghiệm trong việc nâng cao nhận thức của lãnh đạo các Bộ, ngành về lĩnh vực này, GS. Graham Durant AM- giám đốc Questacon cho biết: với quan điểm khoa học đặc biệt quan trọng trong việc duy trì, nâng cao chất lượng xã hội, kinh tế và môi trường nên chính phủ Australia rất quan tâm chú trọng đến phát triển KH-CN và coi truyền thông là một bộ phận không thể thiếu trong chiến lược phát triển KH-CN.

Để phát triển hoạt động này, Australia đã xây dựng những trung tâm truyền thông phục vụ cho mục đich giao lưu, trao đổi học thuật, tập huấn về công tác truyền thông để các nhà khoa học có thể chủ động trong việc kết nối, trao đổi thông tin với giới truyền thông. Tại Astralia, các sự kiện khoa học đều được đưa ra bàn luận công khai giữa nhà khoa học - nhà phản biện - doanh nghiệp và công chúng. Bên cạnh đó, lực lượng lao động trong các phòng thí nghiệm, doanh nghiệp, trường học và sinh viên cũng được khuyến khích nghiên cứu khoa học, toán và kỹ thuật để xã hội để có nhận thức toàn diện hơn về vai trò quan trọng mà khoa học, công nghệ, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo đóng góp cho quá trình phồn thịnh liên tục về kinh tế, môi trường.

Giới thiệu về phòng Studio tại Trung tâm truyền thông khoa học Australila

Kinh nghiệm cho Việt Nam

Khi biết Việt Nam cũng đang ấp ủ dự định xây dựng bảo tàng KH-CN, chia sẻ tại buổi tọa đàm ông Graham Durant AM cho biết, việc thành lập một trung tâm hay bảo tàng khoa học là một thách thức đáng kể nhưng việc duy trì hoạt động thường khó hơn nhiều.

Cũng theo ông Graham Durant AM,  khi xem xét việc thiết lập một trung tâm  hay bảo tàng khoa học thì điều cốt yếu cần phải xem nơi đó (thành phố, vùng hoặc đô thị) có thể hỗ trợ như thế nào để bảo tàng có thể hoạt động được. Tiếp đến, các trung tâm hay bảo tàng khoa học cần làm việc với nhiều đối tác khác nhau như: nhà bảo trợ ( nhằm bảo đảm nguồn tài chính); các đối tác về tri thức ( bảo đảm nội dung) để thực hiện sứ mệnh của mình. Ngoài ra, cần có quan hệ chặt chẽ với các tổ chức văn hóa hoặc du lịch (nhằm thúc đẩy hoạt động tiếp thị), các đối tác thông tin đại chúng (góp phần để nâng cao nhận thức của toàn xã hội) về trung tâm hay bảo tàng khoa học và các hoạt động của chúng.

Về việc xây dựng chiến lược truyền thông cho KH-CN tại Việt Nam, ông Graham Durant AM đã đưa ra lời khuyên ngắn gọn: Cần có sự trao đổi càng nhiều càng tốt giữa các nhà truyền thông, quản lý, nhà khoa học và các doanh nhân, động viên tất cả cùng bước lên một chiếc thuyền. Tất cả đều phải biết được mình ở đâu, có được điều gì trong chiến lược đó.