Trồng lá mối thoát nghèo

Với diện tích đất trồng lá mối khoảng hơn 1.500 m2, lần thu hoạch đầu được có thể thu được 100 kg lá và bán với giá 20.000 đ/kg; lần thu hoạch thứ hai được 200 kg, cứ khoảng một tháng rưỡi đến 1 tháng 20 ngày thì hái lá một lần, trọng lượng lá tăng dần theo những lần thu hoạch sau. Có bao nhiêu, bạn hàng tới tận nhà mua hết bấy nhiêu.

Lá mối chỉ sống trong rừng, nhiều nhất là miệt rừng Bảy Núi, An Giang, là loại dây leo hoang dã, có từ rất lâu đời. Thời ông cha đi khai hoang mở đất, thấy mọc khắp nơi trong rừng, hái vò lấy nước uống thấy mát, để lâu nước đặc sánh lại, ăn thấy ngon và mát rồi đặt cho nó cái tên "lá mối". do nhu cầu tiêu thụ trên thị trường ngày càng nhiều, là mối rừng không đủ cung cấp, bà con vùng Bảy Núi lấy hạt về gieo trồng trong ruộng nhà.

Ông Đào Xuân Bính, Chủ tịch Hội cựu chiến binh xã Thới Sơn, huyện Tịnh Biên, là một trong những người đi đầu trong phong trào trồng lá mối ở đây. Ông cho biết: 5 năm trước ông trồng thử nghiệm 5 hàng lá mối, với diện tích khoảng 100 m2, sau 4 tháng ông hái đợt lá đầu được 50 kg, bán ra với giá 25.000 đ/kg. Lúc bấy giờ chưa có nhiều người trồng nên lá mối rất hút hàng, bạn hàng từ thị xã Châu Đốc tìm mua mà không có đủ bán.

Người thứ hai trong phong trào trồng lá mối là ông Phan Văn Hai, nông dân ở ấp Sơn Tây, xã Thới Sơn, huyện Tịnh Biên. Ban đầu chưa có người trồng, muốn có hạt giống, ông lên rừng lấy hạt chín của dây mối rừng, đem về ủ cho ra mầm rồi đem để trong bầu đất, được 2 tháng mang trồng xuống đất. Khoảng 2 tháng sau có thể thu hoạch đợt lá mối đầu tiên. Theo ông Hai, dây lá mối rất dễ trồng, không tốn phân hoá học và ít dùng thuốc BVTV, nên rất nhẹ vốn đầu tư. Trồng xuống đất xong, mua dây lát về căng dây làm dàn cho dây mối bò lên. Dù dễ trồng, không tốn vốn nhưng nông dân sợ nhất là dây mối bệnh khoan dây, đốm lá và thối rể chưa có thuốc trị.

Khi mà có nhiều người trồng thì hạt mối giống cũng lên giá, hiện nay hạt mối giống bà con mua với giá 70.000 đ/lít, để trồng 1.000 m2 cần tới 2 lít hạt. Khi chúng tôi tới thăm vườn lá mối của ông Hai, thấy vườn lá mối đang phát triển rất tốt. Ông Hai cho biết: vườn mối của ông đã 5 tháng tuổi, với diện tích đất trồng lá mối khoảng hơn 1.500 m2, lần thu hoạch đầu được 100 kg lá, bán với giá 20.000 đ/kg, lần thu hoạch thứ hai được 200 kg, cứ khoảng một tháng rưỡi đến một tháng 20 ngày thì hái lá một lần, trọng lượng lá tăng dần theo những lần thu hoạch sau. Theo ông Hai, dây lá mối rất lâu tàn, nếu chăm sóc tưới nước đều đặn, thời gian thu hoạch kéo dài khoảng 4 năm. Ngoài ra, còn thu hoạch được hạt mối khô để trồng lại cho vụ mùa sau, dư ra thì bán hạt giống 70.000 đ/lít.

Cái thời hoàng kim mới bắt đầu trồng lá mối đã qua, khi có nhiều người cùng trồng mà thị trường chưa mở rộng, lá mối bị giảm giá là chuyện tất yếu. Lá mối từ 25.000 - 20.000 đ/kg rớt xuống còn 13.000 đ/kg, rồi có lúc chỉ còn 6.000 đ/kg, khiến nhiều người chán nản, không còn để tâm chăm sóc đến vườn dây lá mối nữa. Nhưng khi xã Thới Sơn không còn nhộn nhịp trồng lá mối nữa thì thị trường lá mối lại hút hàng. Lá mối rừng không đủ cung ứng, có lúc lên tới 25.000 đ/kg. Ông Hai nói: "Thấy mọi người chán nản bỏ không trồng nữa tôi vẫn theo đuổi nó, tôi nghĩ ngoài lá mối ra không trồng thứ rau, củ nào với diện tích nhỏ như thế này mà cho giá trị kinh tế cao như lá mối, do đó nhờ nó mà gia đình tôi thoát nghèo".

Với 1.500 m2 lá mối mà ông Hai có thể nuôi con học đại học ở Tp.HCM. "Cô coi, ở quê mà lại sống trong vùng núi như gia đình tôi thì làm gì có tiền hàng tháng gửi cho con đi học nếu không nhờ lá mối", ông Hai giãi bày. "Hiện lá mối đã lên giá trở lại, tháng trước tôi bán chỉ có 13.000 đ/kg, bây giờ đã lên 18.000 đ/kg, lá mối rừng có giá 25.000 đ/kg, lá mối rừng vò cho chất nhựa nhiều hơn lá mối trồng".

Nguồn: Thời báo Kinh tế Việt Nam - No.209 [ 2006-10-19