Trở lại câu thành ngữ "tóc bạc da mồi"
Về mặt nội dung ý nghĩa của cả ba cách nói này đều nhằm diễn đạt một ý là già cả. Da đồi, da mồihoặc da đồi mồi,cụ thể là nói da người già có những vết sẫm xuất hiện ở mu bàn tay, ở mặt hoặc ở chân do thoái hoá mỡ ở da. Như ta đã biết đồi mồi là động vật sống ở biển chịu được sự thay đổi của môi trường, có con nặng đến hàng tạ, mai dài, lưng có màu nâu hay màu hạt dẻ sẫm có vân tia, vảy làm đồ mĩ nghệ quý. Còn tóc bạclà dịch trực tiếp từ chữ Hán hạc phát(tóc bạc như lông trên đầu con hạc). Hạc là giống chim sống lâu nên những từ như tuổi hạc, hạc thọ, hạc toánđược dùng để chỉ tuổi thọ và những người sống lâu. Trong ba câu ông nêu trên thì câu Tóc bạc da mồilà được phổ cập rộng rãi:
Mẹ cha tóc bạc da mồi
Ơn thâm em đền bù không phỉ,
Nên em giã thân hèn, kim chỉ nuôi thân.
(Dân ca Nam Trung bộ)
Ngoài ra trong Truyện Kiều,Nguyễn Du cũng vận dụng câu thành ngữ này nhưng đã đổi ra là Da mồi tóc sương:
Chốc đà mười mấy năm trời
Còn ra khi đã da mồi tóc sương(C2240).
Còn trường hợp chữ Lạc Long Quân thì sử sách cũng như trong cuốn Từ điển Bách khoa Việt Nam(xuất bản năm 2002) đã ghi rõ: Lạc Long Quân (tên thật Sùng Lãm; khoảng thiên niên kỉ 3 trước Công nguyên) nhân vật huyền thoại - lịch sử, tổ tiên của người Việt, cha đẻ của Hùng Vương thứ nhất. Con của Kinh Dương Vương, nòi rồng, gốc phương Nam . Lấy nàng Âu Cơ (con Đế Lai, giống tiên, phương Bắc), sinh ra một bọc trăm trứng, nở thành trăm con trai. Sau đó Lạc Long Quân đem 50 con xuống biển, Âu Cơ đem 50 con lên vùng núi cao, toả ra thành tổ tiên loài người Việt… Chữ Lạc gắn liền với hàng ngàn năm lịch sử của dân tộc Việt Nam (Con Hồng cháu Lạc) và từ xưa đến nay vẫn đọc như vậy.
Chữ Lạc có được ghi nhận trong cuốn Từ điển Hán - Việtcủa Viện Ngôn ngữ học và giải thích là con lửng(một loại chồn) mang tên khoa học nyctereutes rocynoides. (Còn trong cuốn Từ điển Việt – Hoa – Phápcó nhận xét là phải đọc Mạc hay Hạc mới đúng thì cũng có lí, vì G. Hue đã căn cứ vào cách đọc trong cuốn Khang Hy tự điển, nhưng vấn đề là nếu có đổi lại tên gọi là Mạc (Hạc) Long Quân hay không thì phải có ý kiến của giới sử học).
