Tạo động lực phát triển, đưa ngành công nghệ sinh học Việt Nam lên tầm cao mới

Diễn giả là các nhà khoa học hàng đầu quốc tế trình bày báo cáo tại phiên toàn thể Hội nghị. Ảnh: ĐH Đông Á

Với sự tham gia của gần 400 nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu cùng các nhà quản lý từ 118 trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện, doanh nghiệp và tổ chức khoa học – công nghệ trong nước và quốc tế, hội nghị đã tạo nên một diễn đàn học thuật cởi mở, nơi những kết quả nghiên cứu tiên phong được công bố, kiến thức chuyên môn được trao đổi sâu rộng và các ý tưởng hợp tác được ươm mầm.

CÔNG NGHỆ SINH HỌC ĐƯỢC XEM LÀ CÔNG NGHỆ CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA

Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đã xác định công nghệ sinh học là một trong những công nghệ chiến lược quốc gia, sự kiện khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc khai thác sức mạnh của khoa học và đổi mới sáng tạo để giải quyết các thách thức phát triển, từ an ninh lương thực, sức khỏe cộng đồng đến bảo vệ môi trường. Đây là một bước đi hướng tới việc biến tri thức khoa học thành động lực cụ thể cho phát triển bền vững của đất nước.

Quy mô và tầm vóc của Hội nghị Khoa học toàn quốc về Công nghệ sinh học 2026 đã trở thành một điểm nhấn quan trọng trong bức tranh khoa học công nghệ Việt Nam.

Với 225 báo cáo khoa học tiêu biểu, trong đó có 83 báo cáo trình bày trực tiếp và 100 báo cáo poster, hội nghị đã cung cấp cái nhìn toàn diện về những tiến bộ mới nhất trong nhiều lĩnh vực của công nghệ sinh học. Sự đa dạng trong các báo cáo không chỉ phản ánh chiều sâu của nghiên cứu mà còn cho thấy sự năng động của cộng đồng khoa học Việt Nam trong việc tiếp cận các xu hướng toàn cầu.

Đáng chú ý, sự hiện diện của đại diện lãnh đạo UBND TP. Đà Nẵng, các sở ngành thành phố, cùng Hội các ngành Sinh học Việt Nam, đã khẳng định sự quan tâm và ủng hộ mạnh mẽ từ phía chính quyền và các tổ chức chuyên môn. Điều này tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc kết nối giữa các nhà khoa học với các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp, một yếu tố then chốt để chuyển hóa các ý tưởng nghiên cứu thành ứng dụng thực tiễn.

Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Hồ Quang Bửu phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: ĐH Đông Á

Phát biểu tại hội nghị, ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng, đánh giá cao ý nghĩa quan trọng của hội nghị, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ sinh học được xem là công nghệ chiến lược của quốc gia.

Ông Bửu cho rằng đây là dịp để cộng đồng khoa học cả nước gặp gỡ, công bố những kết quả nghiên cứu mới, trao đổi học thuật, tăng cường hợp tác và kết nối nghiên cứu với nhu cầu phát triển của đất nước. Nhận định này là sự định hướng chiến lược, khuyến khích các nhà khoa học không ngừng đổi mới và hướng tới các nghiên cứu có tính ứng dụng cao.

Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cũng nhấn mạnh những giá trị thiết thực từ các báo cáo khoa học, các phiên thảo luận chuyên môn và hoạt động kết nối giữa các nhà khoa học với doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các cơ sở đào tạo.

Theo ông, những kết quả đạt được tại hội nghị được kỳ vọng góp phần hình thành các hướng nghiên cứu mới, mở rộng hợp tác trong nước và quốc tế, đồng thời tạo thêm động lực cho sự phát triển của ngành công nghệ sinh học Việt Nam, trong đó có lĩnh vực dược liệu và Sâm Ngọc Linh – những thế mạnh đặc trưng của Việt Nam. Điều này cho thấy một tầm nhìn rõ ràng về việc khai thác tối đa tiềm năng nội tại và hợp tác quốc tế để đưa ngành công nghệ sinh học Việt Nam lên một tầm cao mới.

NHỮNG ĐIỂM SÁNG NGHIÊN CỨU VÀ SỰ THAY ĐỔI TƯ DUY HƯỚNG TỚI ỨNG DỤNG TRỰC TIẾP VÀO THỰC TIỄN

Điểm nhấn nổi bật tại hội nghị Công nghệ Sinh học 2026 là sự phản ánh rõ nét những xu hướng và thành tựu mới nhất của ngành, không chỉ trong nước mà cả quốc tế.

Ngay sau phiên khai mạc, bốn báo cáo phiên toàn thể từ các nhà khoa học hàng đầu Việt Nam, Nhật Bản và Hàn Quốc đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới chuyên môn. Các báo cáo thể hiện một sự chuyển dịch mạnh mẽ từ nghiên cứu mô tả sang chủ động thiết kế và tối ưu hóa các công nghệ sinh học, nhằm tạo ra giá trị thiết thực cho sức khỏe con người và phát triển bền vững.

Điều này đã phản ánh rõ nét sự thay đổi tư duy chiến lược, hướng tới việc ứng dụng trực tiếp các kết quả nghiên cứu vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, mang lại ý nghĩa sâu sắc cho cộng đồng.

Đáng chú ý trong đó là nghiên cứu của GS.TS Trương Nam Hải từ Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, về "Ứng dụng công nghệ metagenomics trong nghiên cứu đa dạng quần xã vi khuẩn ở các hệ vi sinh thái và khai thác gen mã hóa enzyme tham gia phân hủy sinh học lignocellulose từ dữ liệu DNA đa hệ gen".

Công trình này mở ra triển vọng to lớn trong việc phát triển các enzyme sinh học tiên tiến, có khả năng phục vụ xử lý sinh khối thực vật, tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp, và sản xuất nhiên liệu sinh học. Hơn nữa, công nghệ còn góp phần quan trọng vào việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường và thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp xanh, hướng tới một nền kinh tế tuần hoàn và bền vững.

Các đại biểu trong nước và quốc tế tại Hội nghị. Ảnh: ĐH Đông Á

Trong lĩnh vực vật liệu y sinh, GS.TS Trần Lê Bảo Hà từ Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, đã chia sẻ báo cáo về "Công nghệ tiên tiến nghiên cứu phát triển vật liệu từ người và động vật ứng dụng trong y học tái tạo". Báo cáo tập trung vào ứng dụng hai công nghệ đột phá: công nghệ chỉnh sửa gen và công nghệ khử/tái lập tế bào, hứa hẹn mang đến nhiều giải pháp mới trong y học tái tạo.

Lĩnh vực công nghệ dược liệu cũng được đặc biệt chú trọng với báo cáo của GS.TS Kee Yoeup Paek từ Đại học Quốc gia Chungbuk, Hàn Quốc. Nghiên cứu của ông về "Từ hệ rễ đến công nghệ bioreactor: chiến lược canh tác tiên tiến và tối ưu hóa các hợp chất hoạt tính sinh học từ chi sâm (panax), phục vụ cho sản phẩm dược liệu thế hệ mới" đã thu hút sự chú ý tại hội nghị.

Bằng cách kết nối sinh lý học thực vật cơ bản với kỹ thuật công nghệ sinh học công nghiệp, nghiên cứu này đề xuất một mô hình bền vững nhằm chuyển hóa nguồn tài nguyên Panax thành các sản phẩm dược liệu giá trị cao, được chuẩn hóa cho thị trường chăm sóc sức khỏe toàn cầu. Đây là một hướng đi đầy tiềm năng cho Việt Nam, đặc biệt với nguồn dược liệu phong phú như Sâm Ngọc Linh.

Trong lĩnh vực thực phẩm, GS.TS Naoki Nishino từ Đại học Okayama, Nhật Bản, đã trình chia sẻ kết quả nghiên cứu "Công nghệ sinh học động vật từ trang trại đến bàn ăn: thiết kế protein sữa vì sức khỏe con người".

Báo cáo thảo luận về tầm quan trọng của cách tiếp cận "từ trang trại đến bàn ăn" trong nghiên cứu công nghệ sinh học hướng đến sản xuất thực phẩm bền vững, trong đó phân tích việc ứng dụng công nghệ sinh học động vật trong chọn giống bò sữa thông qua phân tích kiểu gen CSN2. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm sữa mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng.

Cùng với bốn báo cáo phiên toàn thể, còn có 183 báo cáo trình bày và poster tại 07 tiểu ban chuyên môn, bao gồm Công nghệ gen; Công nghệ tế bào; Công nghệ Hóa sinh & Protein; Công nghệ sinh học nông nghiệp; Công nghệ vi sinh, thực phẩm và môi trường; Công nghệ sinh học Y dược và ứng dụng AI; Y học tái tạo và trị liệu tế bào. Sự phân chia này bao quát toàn bộ các hướng nghiên cứu trọng yếu trong lĩnh vực công nghệ sinh học hiện nay, cho thấy một bức tranh toàn diện và đa dạng về sự phát triển của ngành.