Trí thức Việt Nam đồng tâm nhất trí tập trung sức mạnh tổng hợp về trí tuệ, đóng góp có hiệu quả vào công việc chung của đất nước
Thưa Đoàn Chủ tịch,Thưa các vị khách quý,
Thưa các đồng chí và các bạn,
Hôm nay, tôi rất vui mừng đến dự Đại hội lần thứ III Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, có dịp gặp đông đảo các nhà trí thức, tiêu biểu cho nguồn trí tuệ phong phú của dân tộc ta. Thaymặt Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, tôi nhiệt liệt chào mừng các vị, các đồng chí và các bạn.
Đại hội các đồng chí diễn ra vào thời điểm kỷ niệm 10 năm thành lập Liên hiệp hội. Đây là dịp để chúng ta đánh giá toàn bộ hoạt động của mình cũng như đóng góp tích cực của đội ngũ trí thức nước tavào công cuộc đổi mới đất nước trong những năm qua; phân tích nguyên nhân của những thành công và thiếu sót, rút ra những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn để đưa hoạt động của Liên hiệp hội và cáchội thành viên tiến lên một bước mới với nhiều hình thức phong phú, thiết thực và với chất lượng cao hơn.
Trí thức Việt Nam giàu lòng yêu nước, gắn bó với nhân dân, chịu đựng gian khổ, hy sinh, đã góp phần xứng đáng cùng toàn dân giành thắng lợi vẻ vang trong cuộc đấu tranh lâu dài vì độc lập dân tộc, tựdo và hạnh phúc của nhân dân. Trải qua rèn luyện, đội ngũ trí thức đã trưởng thành nhanh chóng, phát triển cả về số lượng và chất lượng, trở thành một lực lượng quan trọng trong công cuộc đổi mới,trong sự nghiệp xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc ngày nay. Vượt qua hoàn cảnh khó khăn của đất nước và của mỗi người, vững vàng trước những diễn biến phức tạp trên thế giới, trí thức nước ta luônluôn tin tưởng ở sự lãnh đạo của Đảng, đang ra sức cùng toàn dân đẩy mạnh công cuộc đổi mới, phấn đấu sớm đưa đất nước ra khỏi lạc hậu, nghèo nàn, thực hiện dân giầu, nước mạnh, xã hội văn minh, theocon đường của Bác Hồ, Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn.
Nhận thức sâu sắc vai trò quan trọng của trí tuệ và trí thức đối với tiền đồ của dân tộc, Đảng ta đã xác định liên minh công nhân, nông dân và trí thức là nền tảng của cách mạng Việt Nam; lấy giáodục và đào tạo, khoa học và công nghệ làm quốc sách hàng đầu; coi việc chăm sóc, bồi dưỡng, phát huy nhân tố con người, tiếp thu tinh hoa của nền văn minh nhân loại đi đôi với giữ gìn và phát huy bảnsắc văn hoá dân tộc là một trong những nhiệm vụ trọng đại nhất, là chìa khoá đưa đất nước đi vào tương lai.
Ngay từ những ngày đầu Cách mạng Tháng Tám, và trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chăm lo sự nghiệp đào tạo con người, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực,bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Nhờ vậy và cũng do truyền thống hiếu học của nhân dân, đến nay nước ta có đội ngũ trí thức đông đảo, với gần 70 vạn người đạt trình độ đại học và trên đại học; trongđó, có một số nổi tiếng trong nước và ở nước ngoài. Nhân dân ta tự hào về con em mình, về đội ngũ trí thức được Đảng và Nhà nước ta đào tạo cũng như trí thức từ các nguồn khác, bao gồm trí thức ngườiViệt Nam và gốc Việt đang sinh sống ở nước ngoài.
Để hướng hoạt động của đội ngũ trí thức vào những vấn đề bức xúc của đất nước, vừa qua Đảng và Nhà nước đã giao nhiều đề tài nghiên cứu thuộc các lĩnh vực khoa học cơ bản, khoa học kỹ thuật và côngnghệ, khoa học xã hội và nhân văn cho các tập thể, cá nhân trí thức; và trong điều kiện ngân sách còn eo hẹp, đã cố gắng dành một phần cho công việc quan trọng đó. Đến nay, đã có một số kết quả bướcđầu. Chúng ta trân trọng những đóng góp tập thể đó thể hiện nhiệt tình, tâm huyết của trí thức nước ta với công việc của quốc gia. Trong những năm qua, nhiều anh chị em trí thức đã trực tiếp tham giavào việc chuẩn bị những quyết sách của Đảng và Nhà nước. Nhiều ý kiến đóng góp bổ ích đã giúp cho việc hoạch định chiến lược và chính sách có căn cứ chính xác hơn. Đó là những kinh nghiệm quý màchúng ta cần phát huy hơn nữa trong thời gian tới.
Là tổ chức chính trị - xã hội tập hợp, đoàn thể rộng rãi đội ngũ trí thức trong cả nước, từ khi thành lập đến nay, Liên hiệp hội đã có nhiều cố gắng đẩy mạnh hoạt động của mình. Những năm gần đây,trong tình hình toàn dân ta sôi nổi hưởng ứng và hăng hái thực hiện đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, hoạt động của Liên hiệp hội và các hội thành viên cũng trở nên nhộn nhịp hơn,có định hướng xã hội rõ hơn, đa dạng, phong phú hơn và đạt hiệu quả cao hơn. Các đồng chí đã cố gắng tập hợp trí tuệ của giới trí thức, phát huy tiềm năng to lớn của đội ngũ được nhiều hơn. Hoạt độngcủa Liên hiệp hội và các hội thành viên đã góp phần tích cực nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, hợp tác trong nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, tham gia vào việc biênsoạn, hoặc đảm nhận vai trò tư vấn, phản biện và giám định các dự thảo về chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các dự luật, các dự án kinh tế - xã hội và khoa học, công nghệ ở tầm quốcgia.
Thay mặt Đảng, Nhà nước và nhân dân ta, tôi nhiệt liệt biểu dương những đóng góp to lớn của đông đảo trí thức trong cả nước và của Liên hiệp hội.
Các đồng chí thân mến,
Chúng ta đã vượt qua một chặng đường gay go, phức tạp nhưnh rất vẻ vang. Những thành quả đạt được rất đáng trân trọng. Song nhiệm vụ đặt ra trong chặng đường tới cũng rất nặng nề, có thể nói còn nặngnề hơn trước. Phải tăng cường ổn định chính trị - xã hội, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền quốc gia toàn vẹn lãnh thổ, bảo đảm môi trường trong nước và quốc tế thuận lợi để đẩy mạnh công nghiệphoá, xây dựng đất nước, làm cho nền kinh tế phát triển lành mạnh với nhịp độ cao và liên tục, cải thiện đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân, thực hiện công bằng xã hội, bảo vệ và cải thiện môitrường, đem lại cuộc sống ngày càng ấm no, tự do, hạnh phúc cho toàn dân. Đội ngũ đông đảo trí thức nước nhà và tổ chức của nó là Liên hiệp hội phải đảm nhiệm vai trò xứng đáng trong việc thực hiệnsự nghiệp trọng đại đó. Phải chăng đó là điều mà đại hội của các đồng chí phải bàn, tìm ra giải pháp, xác định quyết tâm để hoàn thành xuất sắc vai trò, nhiệm vụ của giới trí thức nước ta.
Hiện nay, có hơn hai triệu người Việt và gốc Việt sinh sống ở nước ngoài. Trừ một số ít phần từ phản động chống lại Tổ quốc, chống lại nhân dân, đại bộ phận do nhiều hoàn cảnh khác nhau phải lậpnghiệp xa quê hương xứ sở. Đó đều là con Rồng, cháu Lạc, tuy ở xa mà lòng vẫn luôn gần, luôn hướng về Tổ quốc, mong muốn được góp phần chấn hưng đất nước. Trong số đó, có nhiều người thành đạt trongkhoa học, trong quản lý, kinh doanh. Liên hiệp hội là một trong những tổ chức thích hợp mở rộng quan hệ hợp tác với Việt kiều, giúp họ hiểu đúng tình hình đất nước và những chính sách của Nhà nướcta, tạo điều kiện cho anh chị em đóng góp xây dựng đất nước một cách thiết thực và có hiệu quả. Cùng với tăng cường đoàn kết, cộng tác chặt chẽ để phát huy sức mạnh của bản thân đội ngũ trí thức cảnước, Liên hiệp hội cần mở rộng quan hệ hợp tác về khoa học và công nghệ trên nguyên tắc các bên cùng có lợi theo đúng đường lối chính sách của Đảng và tuân thủ nghiêm túc pháp luật Nhà nước. Qua đómà nâng cao trình độ khoa học của mình, học hỏi kiến thức và kinh nghiệm của các nước, các tổ chức quốc tế và các nhà khoa học nước ngoài, phấn đấu không mệt mỏi nâng cao trí tuệ của nhân dân cả nướcnói chung và trí thức nói riêng ngang tầm thế giới.Đồng thời cũng qua đó mà tăng cường tình hữu nghị và sự hiểu biết lẫn nhau với bạn bè khắp năm châu.
Đại hội Liên hiệp hội lần nay cũng sẽ thông qua Điều lệ (sửa đổi) cho phù hợp với đòi hỏi của giai đoạn mới, trong đó quy định rõ tôn chỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ, hệ thống tổ chức của Liênhiệp hội, mối quan hệ giữa Liên hiệp hội và các hội thành viên, hoạt động của các hội phải có nội dung phong phú, đa dạng, linh hoạt, bảo đảm dân chủ, vừa phát huy sức mạnh của tổ chức, của cả độingũ, vừa khai thác được khả năng của từng cá nhân hội viên. Cần định rõ quyền hạn và nâng cao trách nhiệm của các hội thành viên; đồng thời, đối với những vấn đề chung của Liên hiệp hội đã được thôngqua ở Hội đồng Trung ương, thì cần vận dụng nguyên tắc tập trung dân chủ, bảo đảm sự thống nhất về phương hướng và trong hành động, tập trung được ý chí và sức mạnh của toàn đội ngũ để hoàn thànhnhiệm vụ đề ra.
Nhằm động viên trí thức phát huy đầy đủ sức sáng tạo, Đảng và Nhà nước cần có cơ chế, chính sách thích hợp và thoả đáng. Nghị quyết Trung ương 4 vừa qua đã đề cập những chính sách, giải pháp theohướng đó. Cần nhanh chóng cụ thể hoá và thực hiện tốt nghị quyết ở tất cả các cấp, các ngành, với sự quan tâm lãnh đạo của các cấp uỷ, các đảng đoàn, ban cán sự.
Cần xác định quy chế và tạo điều kiện tăng lượng thông tin cho việc nghiên cứu, bảo đảm dân chủ trong thảo luận với thái độ thẳng thắn và xây dựng những cái đúng của nhau, bổ sung cho nhau những điềukhiếm khuyết, góp phần nâng cao giá trị các công trình nghiên cứu của tập thể và của mỗi người. Đó là tinh thần khoa học trong nghiên cứu. Đó cũng là tính văn hoá trong khoa học, là phong cách ứng xửViệt Nam. Trí thức nước ta phải thật sự đoàn kết, cộng tác chặt chẽ trong sự nghiệp khoa học, nối chí cha ông "quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách". Chỉ với tinh thần đó, trí thức mới có thể tậptrung được sức mạnh tổng hợp về trí tuệ, đồng tâm nhất trí, đóng góp có hiệu quả vào công việc chung của đất nước, xứng đáng với lòng tin của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta.
Thưa các đồng chí và các bạn,
Dân tộc ta thông minh, cần cù, đất nước ta có nguồn tài nguyên quý báu, có ưu thế về vị trí địa lý, lại nằm trong khu vực phát triển năng động nhất thế giới. Đó là những thuận lợi lớn cần khai thác.Đồng bào ta xứng đáng được hưởng cuộc sống ấm no, hạnh phúc sau những năm tháng trải qua nhiều gian khổ, hy sinh vì độc lập, tự do. Song, đến nay vẫn đang phải sống trong nghèo nàn, lạc hậu. Đó làđiều day dứt của Đảng và Nhà nước, của tất cả chúng ta. Mong rằng giới trí thức, các nhà khoa học thấm thía sâu sắc điều này, nung nấu bầu nhiệt huyết, nâng cao trách nhiệm trước dân tộc để cống hiếnhết sức mình, tích cực góp phần đưa đất nước nhanh chóng tiến lên. Đảng, Nhà nước và nhân dân trao cho các đồng chí nhiệm vụ đó, rất vẻ vang và cũng rất nặng nề. Mong các đồng chí hãy quyết tâm làmbằng được.
Với niềm tin tưởng sâu sắc ở giới trí thức nước nhà, tôi thân ái chúc các đồng chí phát huy cao độ sức sáng tạo, đạt nhiều thành tựu trong nghiên cứu, đào tạo, quản lý, sản xuất và công tác, lập cônglớn trong công cuộc đổi mới đất nước, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc của nhân dân ta.
Chúc các vị khách, các đồng chí và các bạn sức khoẻ và hạnh phúc.
Chúc Đại hội của các đồng chí thành công tốt đẹp.
Nguồn: Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (27-28/9/1993)
