Trái tim quý bà

Kỳ thị thứ nhất là y giới đã chú tâm nhiều hơn vào việc nghiên cứu các phương thức trị liệu, phòng ngừa bệnh tim mạch ở nam giới. Đã vậy họ lại lấy các tiêu chuẩn này áp dụng cho các bà mà không để ý rằng tim nam nữ có vài điểm khác nhau. Đó là kỳ thị thứ hai.

Theo bản tin của hãng CNN, “bệnh tim là nguyên nhân tử vong số một ở cả nam và nữ giới”, vậy mà cho tới bây giờ đàn bà vẫn phải dựa vào các hướng dẫn phòng ngừa và điều trị bệnh của mình căn cứ trên các nghiên cứu về bệnh ở đàn ông”.

Thực ra, đã có một ngộ nhận cho rằng bệnh tim mạch là của riêng đàn ông. Nhiều bà, và ngay cả một số thầy thuốc của họ, cũng cho là vậy. Thăm dò ý kiến cho hay có tới quá nửa các bà không biết rằng bệnh tim là nguyên nhân tử vong dẫn đầu ở nữ giới: nửa triệu mỗi năm, tức mỗi phút có một bà vĩnh viễn ra đi. Thật là một ngộ nhận đáng tiếc.

Ngày 4 - 2 - 2004, lần đầu tiên Hội Tim Mỹ đưa ra một bản hướng dẫn để phụ nữ và thầy thuốc căn cứ vào đó mà phòng ngừa và điều trị bệnh tim mạch. Bởi vì quý bà cứ nghĩ rằng mình ít bị cơn đau tim, rằng tai nạn này chỉ có ở đàn ông, nên họ đi tìm thầy thuốc trễ hơn do đó chịu tổn thương nhiều hơn. Cho tới nay, chỉ có 46% quý bà ý thức rằng bệnh tim là nguyên nhân tử vong hàng đầu của họ.

Để cùng nhau bảo vệ trái tim tình yêu, trái tim nhiệm mầu, ta nên biết rằng ở phụ nữ, bệnh tim thường xảy ra trễ hơn đàn ông 5 - 7 năm. Tử vong thấp hơn so với nam giới cho tới tuổi 75; sau đó vì họ sống lâu hơn nên số phụ nữ chết vì bệnh tim cũng cao hơn.

Nhiều người vì kích thích tố nữ như một chiếc đũa thần, giúp phụ nữ khỏe và đẹp từ dậy thì cho tới hết tuổi sinh đẻ, và không cho chất béo đóng vào thành động mạch gây cản trở lưu thông của máu. Theo một số khoa học gia, estrogen này tăng loại cholesterol làm HDL-C trong máu và đưa cholesterol không tốt LDL ra khỏi mạch máu. Thế nhưng tới kỳ mãn kinh, estrogen giảm nên tác dụng bảo vệ đối với bệnh tim mạch này mất đi. Người ta đã thử dùng estrogen để tránh bệnh tim ở đàn ông và phụ nữ mãn kinh, nhưng kết quả không như ý muốn mà còn gây nhiều rủi ro khác.

Tuổi đời là yếu tố quan trọng: bệnh tim mạch tăng với tuổi. Theo nhiều nghiên cứu thì đàn bà thiệt mạng vì bệnh tim nhiều hơn đàn ông’ 38% đàn bà và 25% đàn ông thiệt mạng trong vòng một năm sau khi cơn đột quỵ tim; sau giải phẫu nối bắc cầu mạch máu tim, tỉ lệ tử vong ở phụ nữ nhiều gấp đôi nam giới; 18% bệnh nhân nam và 35% bệnh nhân nữ thoát nạn cơn tim đều sẽ bị lại trong vòng 6 năm. Vậymà trong các nghiên cứu về bệnh tim, chỉ có 25% phụ nữ được mời để thử nghiệm tìm hiểu. Thêm vào đó, dù phụ nữ thiệt mạng vì đột quỵ tim nhiều hơn đàn ông họ chỉ có 36% được mổ tim và 33% được thông tim.

Cơn đau tim (nhồi máu cơ tim) là sự giảm thiểu hoặc gián đoạn máu lưu thông tới động mạch vành nuôi dưỡng tế bào tim, rồi từ đó đưa tới tổn thương trầm trọng cho trái tim. Thiếu máu càng lâu thì tế bào càng bị tiêu hủy nhiều và những tổn thương đã xảy ra đều không phục hồi được. Theo thống kê, 1/3 những cơn đau tim như vậy đưa tới tử vong. Nhưng ở người trên 65 tuổi thì tử vong cao hơn, tới 4/5.

Dấu hiệu cơn đau tim cũng khác nhau: nam thì thấy như khó tiêu, đau lưng, chóng mặt, tê đầu ngón tay; còn các bà thì đau như thắt ở ngực, khó thở, đầu quay cuồng, xỉu.Cho nên khi thấy những dấu hiệu báo trước ấy thì phải hành động ngay: phải đi bệnh viện cấp cứu tức thì. Lý do là các dược phẩm làm tan máu cục được sử dụng ở phòng cấp cứu và sử dụng càng sớm càng tốt, thiệt hại cho tế bào tim được giảm thiểu, nhất là trong hai giờ đầu.

Vậy phải làm gì để có một trái tim lành mạnh, một bộ óc không tổn thương vì tai biến? Nên nhớ là căn bệnh tim không phải xuất hiện đầu hôm sớm mai mà đã âm ỉ từ lâu do cách sống thiếu lành mạnh của ta. Chúng đã manh nha từ khi ta còn nhỏ, tới tuổi trưởng thành, nếu ta không để ý phòng ngừa các nguy cơ. Tất nhiên có những yếu tố như tuổi tác, di truyền, gia đình thì ta không làm thay đổi được, nhưng một số yếu tố khác liên quan tới nếp sống, thì ta có thể làm tốt hơn.

Các nguy cơ bệnh tim mạch gồm có cholesterol cao, cao huyết áp, hút thuốc lá, thừa cân, mập phì, thiếu vận động cơ thể, tiền sử bệnh tim và tai biến não trong gia đình...

- Cao huyết áplà một trong nhiều nguy cơ đưa tới cơn đau tim.

+ Cao huyết áp vẫn được coi như một tên sát nhân thầm lặng, vì khi đột nhiên lên quá cao có thể đưa tới tử vong cho người bệnh.

+ Do đó cần liên tục dùng thuốc để giữ huyết áp ở mức bình thường và áp dụng các phương thức trị liệu khác do thầy thuốc của mình chỉ dẫn;

+ Tiêu chuẩn mới của cao huyết áp là trên 120/80 đã được gọi là Tiền cao huyết áp rồi;

+ Cần đo huyết áp mỗi khi đi khám bác sĩ.

- Hút thuốc lákhông phải là vấn đề lớn với phụ nữ ta. Tuy nhiên chúng ta cũng nên biết rằng rất nhiều hóa chất trong thuốc lá đã được chứng minh là gây bệnh tim mạch; rằng nhịp tim sẽ tăng nhanh, mạch máu co cứng dưới tác dụng của nicotin; rằng carbon monoxid trong khói thuốc lá chiếm chỗ của oxy ở hồng huyết cầu, nên dưỡng khí nuôi tế bào giảm; rằng người hút thuốc lá sẽ bị đột quỵ tim sáu lần nhiều hơn và dễ tử vong hơn; rằng hút thuốc lá mà uống thuốc ngừa thai lại tăng nguy cơ đột quỵ tim, tai biến não tới 20 - 30 lần; rằng hút thuốc ít bao nhiêu cũng nguy hại. Điều may là khi ngưng thì nguy cơ bệnh tim mạch giảm hẳn. Theo Hiệp hội Tim Mỹ, hút thuốc là nguyên nhân thứ nhất đưa tới 1/5 các trường hợp tử vong trong cơn đau tim. Vậy phải cai thuốc lá.

- Thiếu vận động cơ thểlà nguy cơ quan trọng của bệnh tim. Các nhà khoa học đã chứng minh rằng với vận động, ta có thể giảm bệnh tim mạch tới 30%. Vận động tăng máu lưu thông tới tim; tăng cường sức bóp của trái tim; tim đẩy ra nhiều máu mà không phải làm việc quá sức. Ngoài ra vận động còn làm giảm cân nặng, giảm cholesterol trong máu, giảm nguy cơ bệnh đái tháo đường. Những cái “giảm” này đều làm tốt cho tim. Cũng chẳng phải vận động gay go gì. Mỗi ngày chỉ cần 30 – 40 phút đi bộ bước nhanh là đủ.

- Mập phì, người thừa cân và nhất là mập phì thì có nhiều tế bào mỡ, với quý bà thì mỡ đóng tại đùi và mông, giống như hình quả lê. Tế bào mỡ cần nhiều oxy và chất dinh dưỡng để sống và tim phải làm việc nhiều hơn để cung ứng. Máu sẽ lưu chuyển khó khăn trong mạch máu nhiều hơn, tim sẽ phải đập nhanh hơn. Thế là tim mau mệt, mau suy, mau bị cơn tim. Đồng thời, người mà mập thì huyết áp cũng cao, cholesterol lên quá mức bình thường 200 mg và bệnh tiểu đường cũng dễ dàng xảy ra. Cho nên ta phải giữ sức nặng cơ thể vừa phải với tuổi đời và thể tạng. Đơn giản là ăn vừa đủ năng lượng cần thiết cho các sinh hoạt, lao động của cơ thể cũng như vận động chân tay (không để thừa cân, bụng to).

- Bình tâm: khi tâm thần căng thẳng thì huyết áp lên cao, tim đập liên hồi loạn nhịp, tim mau mệt hơn. Nếu stress kéo dài quá 7 - 8 phút là cơn tim có thể xảy ra. Tất nhiên đây là chuyện hãn hữu, nhưng cũng nên biết để đề phòng.

- Đừng để cholesterolcao- Cholesterol máu cao là nguy cơ quan trọng của bệnh tim mạch.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 329, 1/4/2008, tr 28