Tìm hướng đột phá đẩy mạnh đầu tư cho muối công nghiệp
Tuy nhiên để đạt được sản lượng ổn định 1,5 triệu tấn vào năm 2010, trong đó muối công nghiệp là 800.000 tấn, ngành muối đang tích cực triển khai các dự án xây dựng đồng muối công nghiệp, đổi mới công nghệ sản xuất muối chăm lo đời sống cho diêm dân...
Tín hiệu khả quan từ những đồng muối
Mặc dù thời tiết tiếp tục diễn biến không thuận lợi đối với niên vụ sản xuất muối năm 2007 nhưng do được đầu tư mạnh nên chất lượng muối tại các đồng muối công nghiệp không giảm so với cùng kỳ năm 2006. Đồng thời, các tỉnh phía Bắc bắt đầu chuyển sang công nghệ sản xuất muối sạch thông qua các chương trình giảm nghèo, khuyến diêm nên chất lượng muối ngày một cao hơn, thành phần tạp chất ngày một ít đi. Chỉ trong 6 tháng đầu năm, các doanh nghiệp đó xuất khẩu muối ăn chất lượng cao sang các thị trường Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Hoa Kỳ... với giá trị 220.000 USD và kim ngạch cả năm có thể lên tới 800.000 USD. Giá muối tiếp tực được giữ ở mức cao, từ 300 - 600đồng/kg, thậm chí có xu hướng tăng vào dịp cuối năm do tác động tích cực đối với ngành muối. Đời sống của diêm dân tiếp tục được cải thiện, với mức thu nhập trung bình khoảng 350.000 đồng/người/tháng, riêng vùng sản xuất muối phơi nước tập trung đạt 900.000 - 1,7 triệu đồng/người/tháng.
Trong khi đó, hoạt động đầu tư về vốn, công nghệ sản xuất trên các đồng muối đã có những chuyển biến tích cực theo hướng xã hội hóa. Ngoài nguồn vốn 151 tỷ đổng xây dựng cơ bản của ngành NN&PTNT dùng để đầu tư Dự án muối công nghiệp Quán Thẻ (Ninh Thuận) và một số dự án cải tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng cho khu vực sản xuất muối, ngành muối đang tập trung phát triển theo hướng tạo điều kiện thuận lợi các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào các dự án sản xuất, chế biến, tiêu thụ muối công nghiệp trị giá hàng trăm tỷ đồng như: Công ty Thông Thuận với dự án đồng muối Vĩnh Hảo (Tuy Phong, Bình Thuận) trị giá 38 tỷ đồng, Công ty TNHH Vạn Phước đầu tư 50 tỷ cho dây chuyền chế biến muối và dự kiến sẽ đầu tư xây dựng đồng muối công nghiệp (Ninh Thuận)...
Bên cạnh đó, Bộ NN&PTNT cũng tiếp tục đẩy mạnh việc cổ phần hóa toàn bộ các DNNN trong ngành muối; xây dựng chính sách đầu tư cho vùng muối trong thời gian tới để đảm bảo nhu cầu muối trong nước phục vụ tiêu dùng, ngành công nghiệp và các ngành khác. Tuy nhiên, hiện nay ngành muối vẫn chưa có đủ các yếu tố để phát triển ổn định, bền vững bởi diện tích quy hoạch các vùng sảnh sản xuất muối liên tục bị phá vỡ, đời sống của diêm dân nhiều vùng bấp bênh, một số địa phương cũng không mặn mà với nghề muối... Hơn nữa, sau khi trở thành thành viên của Tổ chức thương mại thế giới, sản xuất muối sẽ gặp nhiều áp lực cạnh tranh, đặc biệt là về chất lượng và giá cả.
Giải “bài toán” quy hoạch
Theo dự báo, đến năm 2010 nhu cầu sử dụng muối của nước ta sẽ đạt 1,5 triệu tấn và năm 2020 sẽ tăng lên 2 triệu tấn, trong đó các đồng muối công nghiệp đảm bảo 53 - 67% tổng lượng muối tiêu thụ.
Quy hoạch phát triển ngành muối giai đoạn 2010 - 2020 đặc biệt nhấn mạnh đến việc mở rộng và nâng cao năng suất các đồng muối công nghiệp, giảm diện tích vùng muối sản xuất thủ công. Cụ thể, diện tích muối sản xuất thủ công sẽ giảm khoảng 8.673 ha hiện nay xuống 6.000 ha trong khi diện tích đồng muối công nghiệp sẽ được tăng từ 5.220 ha lên 9.000 ha vào năm 2020. Thế nhưng, theo nhận định của Cục Chế biến nông lâm sản và nghề muối, ngoại trừ các đồng muối công nghiệp lớn, diện tích được quy hoạch để sản xuất muối ở các địa phương đều không ổn định, không đúng với quy hoạch mới được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Nhiều địa phương ven biển không mặn mà với việc phát triển nghề muối bởi diện tích đất dành cho sản xuất muối lớn, nguồn thu cho ngân sách từ vùng muối không nhiều, nên sự quan tâm chỉ đạo cũng như nguồn vốn đầu tư phát triển và hỗ trợ cho diêm dân cũng rất hạn chế.
Để giải bài toán quy hoạch cho vùng muối, hướng phát triển của ngành muối trong thời gian tới sẽ tập trung đầu tư tại những địa phương đó có quy hoạch, đặc biệt là các đồng muối công nghiệp, nâng cao năng suất, chất lượng muối thông qua áp dụng khoa học nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các nhà máy, khu công nghiệp.
Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Diệp Kỉnh Tần, vẫn cần tiếp tục hoàn thiện, bổ sung chính sách về đầu tư, khoa học công nghệ, đào tạo nhân lực, xúc tiến thương mại cho ngành muối. Cụ thể, chính sách đầu tư phải tập trung mạnh hơn, lớn hơn cho diêm dân bằng việc tạo điều kiện thuận lợi tiếp cận các nguồn vốn tín dụng, áp dụng khoa học kỹ thuật và tăng thêm tỷ lệ hỗ trợ của Nhà nước cho người dân thông qua đầu tư cơ sở hạ tầng, đào tạo, xúc tiến thương mại; đồng thời giao thẩm quyền cho UBND tỉnh thậm chí cấp huyện thực hiện để chủ động trong tổ chức đầu tư những dự án xây dựng đồng muối với số vốn từ vài tỷ đến vài chục tỷ đồng. Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp đang đề xuất một số chính sách để hỗ trợ nhiều hơn cho diêm dân, như: hỗ trợ 50% vốn đầu tư thiết bị, công nghệ mới; đẩy nhanh tốc độ giao quyền sử dụng đất sản xuất muối; bố trí đủ nguồn vốn cho các dự án muối ở khu vực miền Trung.
Còn tại khu vực ĐBSCL, ven biển phía Bắc, thực hiện đầu tư dứt điểm một số dự án nâng cấp, cải tạo khu vực sản xuất muối đã có quyết định đầu tư từ năm 2000, 2001 thuộc nhóm C, còn kéo dài đến nay. Đặc biệt ngành nông nghiệp tiếp tục tiến hành rà soát, quy hoạch các đồng muối và xây dựng đề án chuyển đổi một số đồng muối không hiệu quả, khả năng cạnh tranh thấp sang phát triển ngành nghề khác theo đúng nội dung Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch sản xuất muối đến năm 2010 và năm 2020, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân ở vùng muối - là nơi sinh sống của vùng đồng bào dân tộc Chăm, Khơme, Hoa..., hiện có tỷ lệ hộ nghèo còn rất cao.
