Tiết kiệm điện, tại sao không?

1. Vài nét về tiết kiệm điện

Nhiều người cho rằng, sở dĩ hiện nay chúng ta hô hào tiết kiệm điện là vì cung không đủ cầu, nhất là trong giai đoạn vừa qua hồ Hoà Bình thiếu nước nên vấn đề này càng trở nên cấp thiết. Đây là một quan niệm chưa chính xác. Điện cũng là một thứ hàng hoá, mà đã là hàng hoá thì sản xuất bao giờ cũng phải đi đôi với tiết kiệm. Ngay cả ở trong những nước công nghiệp phát triển, dù điện năng thừa thãi người ta vẫn rất chú trọng đến khâu tiết kiệm điện. Nội dung của nó bao gồm các khoản:

- Hợp lý hoá việc sản xuất và sử dụng điện năng trong toàn quốc, ví dụ: tối ưu hoá đường cong phụ tải; khuyến nghị các doanh nghiệp và dân chúng có kế hoạch và thói quen hợp lý trong việc sử dụng điện; chỉnh lý lại thời biểu sử dụng điện trong ngày, trong tháng hoặc theo mùa. Nếu cần, áp dụng những biện pháp chế tài như giá điện luỹ tiến, và ở mức độ tiên tiến hơn là giá điện theo thời điểm trong ngày (biểu giá xanh, vàng, đỏ).

- Tìm biện pháp giảm đến mức tối thiểu các tổn thất trên đường truyền tải và phân phối năng lượng, đặc biệt là điện. Kêu gọi các xí nghiệp và doanh nghiệp giảm thiểu lượng điện tự dùng và các dịch vụ quảng cáo tiêu tốn điện năng.

- Khuyến khích sử dụng tối đa năng lượng mặt trời (quang năng, nhiệt năng) để tiết kiệm điện trong lĩnh vực dân dụng như nhà ở, các công trình công cộng…

- Khuyến khích sản xuất là sử dụng những đồ điện gia dụng có hiệu suất cao. Khuyến khích chế tạo các thiết bị công nghiệp tiêu thụ ít năng lượng hoặc có thể sử dụng nhiều loại năng lượng khác thay cho điện khi cần thiết.

Ngoài ra, nhiều nước còn thực hiện sẽ ghi hiệu suất sử dụng điện vào nhãn mác của thiết bị để người dùng có cơ sở lựa chọn khi mua sắm. Những thiết bị điện có hiệu suất cao sẽ được Nhà nước ưu tiên giảm thuế.

2. Một số thói quen bất hợp lý khi dùng điện

Khi bàn đến vấn đề này chúng ta nên chia làm hai loại, vì mỗi loại có những sắc thái và nguyên nhân riêng.

a) Dùng điện trong gia đình

Nhiều người lập luận rằng: “Tôi dùng điện thì tôi trả tiền, dùng nhiều trả nhiều, dùng ít trả ít, có gì sai phạm đâu? Thực ra không hẳn như vậy. Điện là tài sản chung của quốc gia và sản lượng của nó có giới hạn, phụ thuộc vào khả năng trang bị của từng nước, của từng thời kỳ. Nếu người này dùng nhiều (và dùng một cách lãnh phí) sẽ ảnh hưởng đến những người khác. Cho dù không ảnh hưởng đi nữa thì cũng không nên, vì Nhà nước phải tăng đầu tư để đáp ứng những nhu cầu không cần thiết. Vậy trong trường hợp này, sở thích cá nhân lại có tác động đến toàn xã hội.

Nhìn qua ta thấy rất nhiều hiện tượng bất hợp lý như trên. Có người tối đến là bật đền tất cả các phòng cho nhà cửa thêm sáng, khi đi lại đỡ mất công bật công tắc. Có người dùng ti vi thay cho một “bức tranh mầu biết nói” và cứ để vậy suốt ngày, nhiều lúc chẳng ai xem… Tất cả những thói quen trên đều gây ra tác hại không ít đến chương trình năng lượng của đất nước.

b) Dùng điện trong công sở

Nếu việc dùng điện trong gia đình theo phương châm “Tôi dùng điện, tôi trả tiền…” thì trong công sở lại theo phương châm “Tôi dùng điện, cơ quan tôi trả tiền…” Chính việc thay đổi chủ thể trả tiền này đã làm cho sự lãng phí tăng lên gấp bội. Chúng ta đã từng thấy nhiều cơ quan, công sở khi đi ăn cơm trưa vẫn để đèn sáng, quạt, điều hoà không khí đua nhau hoạt động. Nhiều nơi còn để nhiệt độ thật thấp cho… phòng thêm mát. Ở các công trình công cộng cũng vậy, nhiều con đường cao tốc tuy trời đã sáng rõ nhưng vẫn còn hàng dãy đèn cao áp rực rỡ… Tất cả những lãng phí này nếu thống kê lại còn lớn hơn lãng phí trong các hộ gia đình rất nhiều. Phụ tải tiêu thụ nhiều điện nhất trong khu vực hành chính sự nghiệp là máy điều hoà nhiệt độ (mỗi máy tương đương 100 bóng đèn tuýp loại 20W). Trong giai đoạn căng thẳng vừa qua, nhiều nơi đèn tín hiệu giao thông buộc phải ngừng hoạt động nhưng các máy này vẫn làm việc hết công suất. Nguyên nhân là vì chúng ta chỉ hô hào tiết kiệm điện nhưng chưa có các quy định cụ thể và biện pháp chế tài thích ứng.

3. Các biện pháp tiết kiệm điện

Khi đã có được thói quen dùng điện hợp lý thì hiệu quả tiết kiệm điện phụ thuộc chủ yếu vào kiến thức của người dùng điện. Sau đây là một vài kinh nghiệm nhỏ để bạn đọc tham khảo.

a) Đèn chiếu sáng

Xếp theo thứ tự “ngốn điện” thì đứng đầu là đèn dây tóc, sau đó là đèn huỳnh quang và cuối cùng là đèn compact. Mỗi loại có những ưu, nhược điểm khác nhau.

Đèn dây tốc có ưu điểm là giá rẻ, nhưng nhược điểm là tiêu thụ nhiều điện và tạo nên cảm giác nóng rực, không thích hợp với mùa hè.

Đèn huỳnh quang có ưu điểm hiệt suất phát quang cao, tiêu thụ ít điện và ánh sáng xanh mát mẻ. Nhược điểm là ánh sáng bị nhấp nháy theo tần số dòng điện, do đó dùng vào đèn bàn không có lợi cho mắt.

Đèn compact có ưu điểm tuổi thọ cao, độ phát quang cao, tiêu thụ rất ít điện năng, nhưng nhược điểm là giá khá đắt và cường độ sáng quá mạnh, nhìn trực tiếp sẽ hại mắt. Tuy nhiên, hiện nay trên thị trường vẫn thấy bày bán những bòng đèn compact giá tương đối rẻ, nhưng khi mua về dùng thì chỉ sáng được dăm tuần đầu, sau đó mờ dần và hỏng. Nguyên nhân ở đây là bóng bên trong vỏ không đạt tiêu chuẩn quốc tế, chỉ bán cho những người ít tiền. Một bóng compact “xịn” nếu quy ra tiền Việt Nam phải trên 200.000 đồng.

Tóm lại, tốt nhất chỉ nên dùng bóng đèn huỳnh quang, vừa rẻ tiền vừa ít tốn điện. Nếu dùng được loại “đèn tuýp gầy” lại càng hay, vì chúng còn tiết kiệm được thêm 10% điện năng. Riêng ở cầu thang nên dùng bóng đèn dây tóc với công suất thích hợp.

b) Quạt điện

Quạt điện bán trên thị trường đều có số để điều chỉnh tốc độ, tốc độ càng cao càng tiêu thụ nhiều điện. Nhiều người quan niệm gió càng mạnh, càng mát. Thực ra không hẳn như vậy. Nếu không khí trong phòng quá nóng, hiệu quả có khi ngược lại vì sẽ làm khô lớp mồ hôi, làm giảm khả năng tản nhiệt của cơ thể. Vì vậy, chỉ nên để tốc độ hợp lý. Khi dùng cho một người, không nên để chế độ “tuốc năng” vì hiệu suất làm mát sẽ giảm đi.

Có những hôm trời hơi oi ả, để tốc độ chậm nhất vẫn thấy lạnh mà tắt thì nóng. Xin mách các bạn cách giải quyết sau đây: Đấu nối tiếp hai quạt lại với nhau nhờ một ổ cắm tự tạo. Theo phương thức này mỗi quạt chỉ chạy với điện áp 110V (nếu công suất 2 quạt tương đương), gió vừa nhẹ, vừa mát mà chỉ tốn 50% điện năng.

c) Tủ lạnh

Ở thành phố, nhà nào cũng có tủ lạnh. Hiệu suất của tủ lạnh phụ thuộc vào cấu tạo thiết bị, tình trạng kỹ thuật của thiết bị, và vị trí đặt thiết bị. Nên đặt tủ lạnh ở chỗ thoáng khí, mát mẻ, rộng rãi. Đặc biệt đối với loại có giàn toả nhiệt phía sau, phải đặt giàn cách tường ít nhất 20cm.

Khi đã có vị trí tối ưu, lượng điện tiêu thụ của tụ phụ thuộc vào chế độ sử dụng, ví dụ như chạy ngắt quãng (ngắt ra vào ban đêm, vào những ngày trời không nóng lắm, lúc trời mưa…) Ngoài ra còn có cách đặt số thấp ở nút điều chỉnh. Tủ lạnh thường có 6 số. Đối với tủ lạnh còn mới, nhiệt độ tương ứng với số 0 (tức ON) ở ngăn đá là -15 độ C, ứng với số 6 là – 20 độ C. Nhiệt độ ở ngăn rau quả vào khoảng từ 8 đến 12 độ C. Muốn tiêu thụ ít điện ta không nên đặt số quá cao, vì muốn ngăn đá lạnh thêm 4 độ C phải tốn thêm 10% điện năng.

Nếu tủ lạnh chủ yếu dùng để đựng thức ăn (không làm nước đá) ta còn có cách tiết kiệm như sau: Ban ngày đặt các khay nước vào ngăn đá để làm đá, ban đêm ngắt điện. Hơi lạnh sẽ từ ngăn đá truyền xuống phía dưới giữ cho thức ăn khỏi bị hư hỏng.

Ngoài ra, khi mở cửa tủ lấy thức ăn nhớ phải đóng lại thật nhanh để hơi lạnh trong tủ khỏi tràn ra ngoài.

d) Điều hoà nhiệt độ

Muốn điều hoà nhiệt độ vận hành ít tốn điện, phòng ở phải được cách nhiệt thật tốt, cửa sổ và cửa ra vào phải kín, không để gió lọt vào. “Cục nóng” phải được bố trí ở chỗ mát mẻ, thoáng gió. Tất cả những yếu tố trên giúp ta tiết kiệm được ít nhất là 30% tiền điện (một số tiền đáng kể). Khi sử dụng máy không nên đặt nhiệt độ thấp quá, tốt nhất là 25 – 27 độ C. Cần nhớ rằng nhiệt độ môi trường 27 độ C con người có thể nằm ngủ ngon giấc mà không cần đắp chăn hoặc dùng quạt, tất nhiên đó phải là một người khoẻ mạnh bình thường và chỉ mặc một bộ đồ lót mỏng. Những ngày quá nóng chỉ nên đặt từ 27 đến 30 độ C và kết hợp thêm quạt. Vì vậy các phòng có điều hoà nhiệt độ vẫn cần phải có quạt, riêng yếu tố này có thể giúp ta tiết kiệm được 10% điện năng.

Một điểm nữa cần lưu ý là nhiệt độ hiển thị trên bộ điều khiển từ xa không phải lúc nào cũng đúng với nhiệt độ mà máy tạo lập. Nguyên nhân là vì hiện nay người ta vẫn chưa chế tạo được bộ điều khiển có liên hệ hai chiều với máy.

e) Máy vi tính và các thiết bị gia dụng có điều khiển từ xa

Khi dùng máy vi tính, muốn tiết kiệm điện không nên để màn hình quá sáng. Màn hình càng sáng, lượng điện tiêu thụ càng cao. Ngoài ra nên dùng “Screen Saver” và đặt thời gian khởi động thấp. Trong thời gian Screen Saver hoạt động, điện năng tiêu thụ giảm 55%. Khi máy tính được tắt, mặc dầu màn hình đã tắt và CPU đã ngừng hoạt động, vẫn phải rút phích cắm. Nếu để phích cắm trong ổ vẫn còn một dòng điện dung nhỏ chạy qua máy, gây hại máy và tốn thêm năng lượng vô ích.

Khi dùng các thiết bị có điều khiển từ xa (ti vi, quạt…) không nên để “đèn chờ” (đèn nhỏ màu đỏ). Bản thân đèn này không tiêu tốn bao nhiêu điện nhưng “mạch chờ” có công suất là 8w. Công suất này có thể thắp sáng một bóng đèn compact.

Nói chung, khi không dùng đồ điện nữa nên rút phích cắm ra khỏi ổ, vừa an toàn lại vừa tiết kiệm được điện.

g) Tiết kiệm điện là tiết kiệm tiền

Câu này mới nghe có vẻ thừa nhưng lại rất cần thiết. Dùng ít điện thì trả ít tiền, đó là việc đương nhiệt. Nhưng có một điều ít người để ý đến, đó là: nếu đèn, tủ lạnh, máy điều hoà nhà bạn mang điện quá lâu và không cần thiết thì không những bạn phải trả nhiều tiền điện mà các thiết bị đó sẽ chóng hư hỏng, phải trang bị mới. Việc trang bị này không tốn tiền hay sao?