Thuốc tăng cường trí nhớ: Không tốt cho mọi đối tượng
Người mua tin quảng cáo
Tại quần thuốc số 7, phố Khâm Thiên (Hà Nội), khi chúng tôi hỏi về thuốc bổ não, tăng cường trí nhớ, lập tức người bán hàng đưa ngay hộp Kiện não hoàn. Cầm trên tay lọ thuốc có công dụng “tuyệt vời”, tôi hỏi: “thuốc này có dùng cho học sinh tiểu học được không?”, chị bán hàng ngần ngừ: “học sinh tiểu học cần gì dùng đến thuốc”. “Nhưng trong tờ hướng dẫn sử dụng không chống chỉ định với lứa tuổi nào, hình như có quảng cáo là già trẻ dùng được hết!”. “À, vậy thì chắc dùng được!” - chị bán hàng lật lật lọ thuốc rồi trả lời.
Có thể nói, tại bất kỳ một quầy thuốc nào, được hỏi về thuốc tăng cường trí nhớ, người bán bày ra ngay trên mặt quầy đủ loại; Đông, Tây y đều có. Việc lựa chọn là tuỳ ở người mua, nhưng lựa chọn trong sự mù mờ, thiếu hiểu biết. Người bán không chắc chắn, người mua thì tin theo quảng cáo. Trong khi đó, quảng cáo thường lạm dụng các mỹ từ (như: siêu nhẹ, siêu bền, siêu mỏng, chưa từng có, đỉnh cao…). Với thuốc thì luôn “khỏi ngay tức thì”, “cắt đứt triệu chứng”…
Có tốt cho cả người già và con trẻ?
Khi chúng tôi hỏi về thuốc Kiện não hoàn được quảng cáo là tốt cho cả già và trẻ, TS. Ngô Thanh Hồi (Giám đốc Bệnh viện tâm thần ban ngày Mai Hương) cho biết, cơ thể mệt mỏi do học thi (ở người trẻ) và suy giảm trí nhớ (ở người già) hoàn toàn khác nhau. Người già, tế bào não cứng, các nơron thần kinh yếu. Còn người trẻ (học sinh ôn thi), tế bào não khoẻ mạnh nhưng suy giảm trí nhớ, mất tập trung do căng thẳng, lo âu. Thuốc tốt cho người già thì khó mà có tác dụng tốt với người trẻ. Theo TS Hồi để học thi em cần có chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi và phương pháp vệ sinh lao - động trí óc hợp lý. Khi căng thẳng, mệt mỏi, đừng nghĩ ngay đến thuốc mà hãy tận dụng các phương pháp tự nhiên như: ăn hoa quả để cung cấp thêm vitamin và sinh tố, vận động nhẹ nhàng…
Trong tờ giới thiệu sản phẩm (kèm hộp thuốc), không thấy ghi chống chỉ định cho lứa tuổi nào. Tuy nhiên, khi thấy có vị đương quy (18mg), GS Bành Khìu (nguyên Viện trưởng Viện y học cổ truyền Quân đội) cho rằng, liều lượng đó không tốt cho phụ nữ có thai. Với tuổi nhỏ (trước tuổi dậy thì), dùng thuốc này có thể giảm huyết áp. “Thực chất, Kiện não hoàn có tác dụng bổ thận, mà “não là bể của thận” nên thuốc cũng tốt cho cả não, nhưng lứa tuổi trước dậy thì không nên dùng thuốc này. Thuốc chỉ có tác dụng tốt với người già. Với lứa tuổi học thi, thuốc có ít tác dụng. Vì vậy, không nên xem vị thuốc này như “thần dược” để tăng cường trí nhớ” – GS Khìu nhấn mạnh.
Quảng cáo ấn tượng, phân phối tốt giúp cho việc tiêu thụ sản phẩm nhanh và mạnh hơn. Tuy nhiên, với sản phẩm nhạy cảm như thuốc, thiết nghĩ, các nhà quản lý nên siết chặt khâu quảng cáo, không để lạm dụng, quảng cáo quá lên khiến người tiêu dùng ngộ nhận.
Lương y Nguyễn Quốc Trung (65 Nguyễn Tuân, người có kinh nghiệm nhiều năm chữa bệnh bằng Đông y) cho biết, có rất nhiều loại thuốc bổ máu, hoạt huyết như: viên hoạt huyết dưỡng não (Traphaco), viên an cung thanh tân, thiên sứ hộ tâm đan, kiện não hoàn… Tuy nhiên, các thuốc này thường dùng cho người già. Học sinh ôn thi, cơ thể mệt mỏi do học tập, nếu dùng thuốc giống người già thì không có tác dụng. Với học sinh ôn thi, nên dùng vị thuốc “Thập toàn đại bổ”, “Lục vị bát vị”… có tác dụng, quảng cáo lên khiến người tiêu dùng ngộ nhận.
Nguồn: Khoa học & Đời sống, số 42, 27/5/2007, tr.9
