Thuốc phòng, trừ mối - Những điều cần biết

Qua nghiên cứu,áp dụng tiến bộ khoa học trong phòng chống mối trên địa bàn tỉnh trên 20 năm ở địa bàn Hải Dương, và một số tỉnh lân cận thuộc đồng bằng Bắc bộ, chúng tôi nhận thấy khu vực này phù hợp cho sinh trưởng phát triển của nhiều loại mối. Mỗi loài có nhu cầu thức ăn khác nhau, cách thức hoạt động và mức độ phá hoại cũng khác nhau. Để phòng trừ chúng có hiệu qủa đã có nhiều giải pháp, biện pháp kỹ thuật phòng chống khác nhau, như lập hàng rào kỹ thuật phòng ngừa, đào bắt tổ, đặt mồi bẫy, khoan, phun hoá chất… Tuy nhiên hầu hết các giải pháp đều phải sử dụng đến thuốc chuyên dụng. Hiện có nhiều loại thuốc đã sử dụng trên địa bàn Hải Dương, nhưng phổ biến dùng có 2 loại chính sau đây:

1. Thuốc diệt mối tận gốc:

Đây là loại thuốc gây lây nhiễm. Thành phần chủ yếu của thuốc là một số loại Axít kết hợp với phụ gia. Nguồn gốc sản xuất chủ yếu từ TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Loại này hiện đang được một số doanh nghiệp, cá nhân sử dụng với số lượng ít, không quá 500kg/năm, trong đó được dùng phổ biến là thuốc PMC90, dạng bột. Thuốc có các màu hồng, xanh lam hoặc màu trắng, chứa trong bình PE 0,1kg/bình, hoặc đóng trong túi nilon trọng lượng 0,5kg/bao hoặc 1kg/bao, với 2 loại hạt to và hạt mịn. Loại hạt to có ưu điểm phun không bụi, nhưng khả năng bám dính trên con mối kém, lại rất hao còn loại bột nhỏ ưu điểm là rất dễ bám dính, phủ đều trên thân mối; ít hao, nhưng khi phun rất bụi. Cách thức sử dụng là kết hợp với đặt các hộp mối trong có chứa gỗ hoặc bìa ngâm tẩm chất dẫn dụ, nhử cho mối vào ăn đầy trong hộp rồi phun thuốc để mối về tổ làm lây nhiễm cho đồng loại và lây diệt chúa mối. Loại thuốc này được sử dụng tại Hải Dương từ đầu những năm 90 của thế kỷ trước. Đầu tiên do Phòng Thông tin Tư liệu khoa học công nghệ thuộc Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường Hải Dương (nay là Sở Khoa học và Công nghệ) thử nghiệm diệt mối trong các điều kiện khác nhau cho kết quả tốt, đã phổ biến áp dụng rộng rãi trên địa bàn tỉnh Hải Hưng. Qua thực tế sử dụng loại thuốc này để diệt mối tại các công trình xây nhà cao tầng, bị mối phá hoại nặng như: Công trình nhà 6 tầng Tỉnh ủy Hải Dương, Kho xăng dầu B12 (tại phường Thanh Bình, TP Hải Dương). Hội trường Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, Nhà thi đấu phục vụ Seagames 22… và hàng ngàn hộ dân trên địa bàn tỉnh đã cho kết quả tốt, trên chục năm nay không còn mối xuất hiện. Nhìn chung thuốc có nhiều ưu điểm: Dễ vận chuyển, bảo quản, hiệu quả rõ rệt, chỉ sau 3 tuần phun thuốc, tổ mối đã bị triệt tiêu. Tuy nhiên khi sử dụng cần căn cứ vào đặc điểm loại mối, địa hình, thời tiết khô hanh hay ẩm ướt, lượng mối vào hộp nhiều hay ít, mà sử dụng liều lượng phù hợp, tốt nhất dùng 0,1kg cho 4 hộp mồi nhử, vì nếu phun quá ít mối sẽ nhờn thuốc không tác dụng, thậm chí còn kích thích chúng phát triển nhanh hơn. Ngược lại phun quá liều mối chết trên đường đi không còn cơ hội làm lây nhiễm diệt mối chúa.

2. Thuốc phòng ngừa:

Sử dụng thuốc phòng ngừa khả năng mối xâm hại công trình, vật tư hàng hoá về lâu dài hoặc vĩnh viễn. Trước năm 2000, loại thuốc này dường như không được sử dụng ở Hải Dương, nhưng từ 5 năm lại đây khi kinh tế phát triển, tốc độ xây dựng tăng nhanh, với hàng trăm công trình mới được xây dựng mỗi năm. Đặc điểm chung của các công trình xây mới là đều có mặt nền cao, sử dụng nhiều vật liệu gỗ, hệ thống ống kỹ thuật liên hoàn (ống nước, cáp điện…), nhiệt độ trong công trình luôn ổn định (mùa hè mát, mùa đông ấm), đây là những điều kiện tốt để mối xâm nhập, phát triển. Trên thực tế, nhiều công trình cao tầng ở TP Hải Dương, trong đó có nhiều nhà dân ở khu đô thị Đông Nam Cường khi vừa mới đưa vào sử dụng đã bị mối tấn công… làm gia tăng nhu cầu sử dụng thuốc phòng ngừa để xử lý nền móng công trình và quét, tẩm các vật liệu gỗ, phòng ngừa mối xâm nhập phá hoại lâu dài.

Thuốc xử lý phòng ngừa mối có 2 dạng chính là dạng thuốc bột và thuốc nước, sau đây:

- Thuốc bột, chủ yếu thuốc CMP, bột màu trắng. Nguồn do Viện Khoa học Nông nghiệp VN và do một số cơ sở tại TP Hà Nội sản xuất. Thuốc được đóng bao 2 lớp, bên trong bao nilon, bên ngoài bao dứa, có trọng lượng 20kg/bao hoặc 10kg/bao, giá bán từ 30.000đồng/kg – 35.000đồng/kg. Số lượng dùng trên địa bàn Hải Dương ước đạt 15.000kg – 20.000kg/năm. Thuốc dùng để xử lý nền công trình, bằng cách trộn thuốc với đất nền công trình hoặc đất đào từ hào kỹ thuật bao quanh chân công trình, sau đó lấp lại. Thuốc có ưu điểm không mùi, dễ sử dụng, độ bền cơ học cao, tác dụng lâu dài. Nhược điểm dễ gây bụi, vận chuyển gặp khó khăn.

- Thuốc nước:

Từ năm 2007 trở về trước ở Hải Dương cũng như nhiều địa phương trong cả nước, thuôc dạng nước được sử dụng phổ biến là Lentrek 40 EC, đóng chai PE 01 lít/chai, giá bán tại Hà Nội từ 380.000đ/l đến 400.000đ/l. Đây là sản phẩm của Hoa Kỳ, có chất lượng rất tốt. Tuy nhiên từ năm 2008, sản phẩm này không còn được sản xuất và cung cấp ra thị trường mà thay vào đó là 2 loại thuốc Lenfos 50EC và Mapsedan 40Ec. Cả hai loại này đều được phân phối bởi công ty hoá nông Minh Trí sản xuất tại Khu Công nghiệp Amata, TP Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai… Hai loại thuốc trên được đóng chai PE, dạng chai tròn hoặc chai dẹt, khối lượng 01 lít/chai. Giá bán (đã bao gồm thuế) tại Tp. Hà Nội từ 360.000 đồng/l – 380.000 đồng/l. Thuốc nguyên chất có màu cà phê sữa, khi pha thêm nước, thuốc chuyển màu trắng sữa hoàn toàn. Cách sử dụng là pha 01 lít cho 70-80 lít nước, phun hoặc dội thấm cho đất nền cần xử lý. Trong quá trình xử lý chống mối nhiều công trình xây dựng, trong đó có công trình Kho tiền mở rộng của Chi nhánh Ngân Hàng Nhà nước tại 73 Đường Bạch Đằng, TP Hải Dương, là công trình nằm trong môi trường mối phá hoại cao, đã cho kết quả rất tốt. Nhược điểm của thuốc có mùi hắc rất khó chịu nên rất khó trong việc vận chuyển và bảo quản.

Ngoài 2 loại trên, có một loại nữa thường cũng được sử dụng phòng mối mọt tại Hải Dương là thuốc CMC, thuốc gồm một số loại hoá chất pha trong dung môi dầu diezen. Hơn 10 năm trước, thuốc được đóng chai thuỷ tinh 0,5 lít/chai, có nguồn do công nghiệp quốc phòng sản xuất, có giá bán 10.000 – 13.000đ/chai. Nhưng hiện nay thuốc CMC có trên thị trường chủ yếu do Trung tâm phát triển Công nghệ lâm sản sản xuất. Số lượng tiêu thụ tại Hải Dương ước 1000lít/năm. Thuốc có màu vàng hanh, đóng chai PE, khối lượng tịnh 0,5l/chai, giá bán tại Hải Dương 30.000đ/chai (60.000đ/lít). CMC dùng để quét bề mặt cho các vật liệu bằng gỗ. Ưu điểm nổi trội của thuốc này là mùi nhẹ, sử dụng tiện lợi do không phải pha thêm nước, sử dụng để quét các khung cửa, cánh cửa, gỗ ốp tường, mặt sau gỗ ván sàn công trình mới xây dựng sẽ ngăn được mối mọt phá hoại lâu dài.

Nhìn chung, số lượng, chủng loại thuốc chuyên dùng phòng chống mối được sử dụng tại Hải Dương chưa nhiều, nhưng có xu hướng sử dụng ngày một tăng do người tiêu dùng bước đầu nhận thức được lợi ích của việc phòng chống mối. Tuy nhiên, một trong những khuyến cáo dành cho người sử dụng là tuân thủ chặt chẽ qui trình sử dụng, vận chuyển và bảo quản theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất thường được ghi trên nhãn bao bì của sản phẩm để việc sử dụng đạt hiệu quả cao, đảm bảo tiết kiệm, không gây ảnh hưởng đến chất lượng công trình, đến sức khoẻ chính người sử dụng và cộng đồng .