Thực trạng giáo dục nông thôn Trung Quốc

Nghĩa vụ giáo dục nông thôn tốt hay xấu, trực tiếp quan hệ tới sự hưng vong và ổn định lâu dài của quốc gia. Nông thôn với 900 triệu dân, giáo dục cơ sở quan hệ tới tương lai của cả quốc gia, có tác dụng vô cùng quan trọng. Từ đầu những năm 80 đến giữa những năm 90 của thế kỷ 20, dưới sự dẫn dắt của cải cách nông thôn và phát triển kinh tế nông thôn, giáo dục nông thôn đã có bước phát triển dài, nhưng từ nửa sau những năm 90 cùng với sự thay đổi của thể chế tài chính và tình hình kinh tế nông thôn, giáo dục nông thôn đã đứng trước tình hình nghiêm trọng và khó khăn nghiêm trọng, tình hình này nếu không được thay đổi không chỉ ảnh hưởng tới việc phổ cập và nâng cao giáo dục mà còn ảnh hưỏng tới sự công bằng và ổn định xã hội cũng như tới sự phát triển lành mạnh của sự nghiệp hiện đại hoá.

Giáo dục nông thôn định vị không chuẩn

Vấn đề lớn nhất trong giáo dục nông thôn Trung Quốc hiện nay là định sai mục tiêu giáo dục. Lâu nay, giáo dục nông thôn đã “dập khuôn”giáo dục phổ thông thành phố khác rất xa tình hình thực tế nông thôn, với việc nhà nước thống nhất thực hiện chế độ thi cử, tuyển sinh. Do những nhược điểm tự nhiên như phương tiện học tập, trường sở, trình độ giáo viên v.v.. tỷ lệ học sinh nông thôn được vào đại học chỉ được khoảng một phần mười mấy thậm chí một phần mấy chục của học sinh thành phố. Giáo dục nông thôn là một hệ thống có tính tổng hợp ở mức độ rất lớn ảnh hưởng tới tố chất tổng hợp của nông dân kiểu mới trong tương lai. Nhìn chung học sinh nông thôn không phát triển toàn diện, đã thế một số trường học chỉ chú ý tới số ít học sinh ưu tú, coi nhẹ đại đa số học sinh, dẫn tới tình trạng nhiều học sinh nông thôn lâm vào cảnh “học lên vô vọng, việc làm không cửa, làm giàu không biết” cuối cùng đành ở lại quê làm nông hoặc vào thành phố làm những công việc lao động chân tay đơn giản.

Định vị giáo dục nông thôn không chuẩn thể hiện: vẫn coi việc học lên nữa là mục đích chủ yếu của giáo dục nên nghiêng về trí dục mà về phương diện trí lực lại nghiêng về truyền thụ tri thức. “ thi, thi, thi phép báu của thày cô; điểm, điểm, điểm mơ tưởng của học trò”. Mấy chục năm nay các thày trò nông thôn không làm sao thoát ra khỏi được cái vòng luẩn quẩn đó. Nguyên nhân chính là do một số đơn vị giáo dục huyện, quận, tỉnh vẫn coi tỷ lệ lên lớp tại các trường trung học cơ sở, tỷ lệ tốt nghiệp tiểu học, tỷ lệ học sinh khá giỏi v.v. là nhân tố chính để đánh giá thành tích, lên lương lên chức cho thày cô và các nhà quản lý.

Vấn đề giáo viên nông thôn

Trung Quốc có 8 triệu giáo viên nông thôn chịu trách nhiệm giảng dạy cho 60 triệu học sinh trung học, tiểu học, nhưng số lượng này đang giảm. Vấn đề đội ngũ giáo viên là then chốt và cũng là điểm khó, tình trạng hiện nay là số lượng thiếu, cơ cấu môn học không cân bằng, tuổi tác phân bố không đều, học lực nhìn chung thấp, người đủ trình độ không nhiều v.v..

Chênh lệch giữa thành phố và nông thôn mở rộng đã khiến nhiều giáo viên cốt cán bỏ đi nơi khác. Thu nhập của giáo viên dạy tại huyện lỵ cao hơn giáo viên dạy tại hương trấn tới 1/3, đã khiến các thày cô dạy giỏi tìm cách chuyển chỗ, giáo viên miền tây tìm về miền đông hoặc các thành phố lớn v.v.

Nhiều nơi số thày cô trên 50 tuổi chiếm đa số vì các giáo viên giỏi không chịu ở lại còn các giáo viên trẻ thì không chịu về.

Tại nông thôn lương giáo viên cao cấp là 1000NDT(2,5 triệu VND) trong khi của giáo viên bình thường chỉ là 600NDT,giáo viên dân lập chỉ được hơn 200 NDT, có một số thày cô dạy hơn 30 năm rồi cũng chỉ được 500 NDT/tháng. Ít người cam chịu như vậy.

Luận điểm đọc sách vô dụng đang ngóc đầu dậy

Mặc dù chính phủ Trung Quốc đã đề ra chủ trương tới năm 2005 hoàn thành giáo dục nghĩa vụ chín năm, nhưng điều này khó thực hiện nổi tại các vùng nghèo. Học sinh thưòng bỏ học, đặc biệt là lớp sáu, lớp bẩy tuơng đối nhiều (nguyên nhân chủ yếu là do gia đình không đủ lực, một phần là do gia đình không coi trọng) hiện tượng nông thôn vào thành phố làm thuê cũng khuyến khích một số học sinh bỏ học đi làm. Đặc biệt trong tình hình học sinh nông thôn gánh bao nhiêu nợ nần mới học xong đại học, nay do khủng hoảng kinh tế cũng không kiếm nổi việc làm đã khiến nhiều gia đình và học sinh nông thôn nản lòng.

Theo thống kê, có tới trên 60% học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông Trung Quốc sau khi tốt nghiệp phải về nông thôn, có những nơi cao tới 80%

Do những tình trạng trên, người ta cảm thấy học lên cao cũng chẳng ích gì, luận điểm “đọc sách vô dụng” đang ngóc đầu dậy. Câu nói “muốn làm thuê chỉ cần cấp hai” đang lan truyền.

Xem ra giải quyết được các tình trạng trên không phải là một việc dễ